نسلی که درباره AI هیجانزده نیست
به گزارش خبرگزاری آنا؛ تفاوت میان نسلها در مواجهه با هوش مصنوعی فقط به میزان استفاده از ابزارهای این فناوری محدود نمیشود؛ تجربه زیسته، سن، نوع مواجهه با تغییرات فناوری و حتی تصویری که هر نسل از آینده دارد هم در شکلگیری نگاه آنها به AI اهمیت دارد. نسل Z بهعنوان نسلی که از کودکی با اینترنت، گوشی هوشمند و حالا ابزارهای هوشمصنوعی همراه بوده، بیش از دیگر نسلها در معرض این فناوری قرار دارد و نسل X تغییرات فناورانه را در چند مرحله و از دوران پیش از فراگیر شدن ابزارهای هوشمند تجربه کرده است. این تفاوت در نقطه شروع، این پرسش را مطرح میکند که آیا نزدیکی به AI به معنای اعتماد و هیجان بیشتر نسبت به آن است یا ممکن است نتیجهای متفاوت داشته باشد؟
بررسی جدید Gizmodo از دادههای Glassdoor نشان میدهد ۴۶.۱ درصد از کارکنان نسل X در نظرات خود درباره استفاده از هوش مصنوعی در محیط کار، دیدگاه مثبتی داشتهاند؛ این رقم برای نسل هزاره ۳۸.۶ درصد و برای نسل Z فقط ۳۲.۲ درصد بوده است. این دادهها نشان میدهد نسل X در مقایسه با نسلهای جوانتر، دستکم در محیط کار، نگاه مثبتتری به استفاده از AI دارد.
با این حال، نتایج به دست آمده از این آمار به معنای آن نیست که نسل X بیشترین علاقه را به هوش مصنوعی دارد. نکته مهم در گزارش Gizmodo، شدت پایینتر واکنش این نسل است؛ یعنی نسل X در مقایسه با نسلهای جوانتر کمتر در یکی از دو قطب هیجان شدید یا نگرانی شدید قرار گرفته است. Glassdoor نیز در تحلیل خود میگوید کارکنان مسنتر در مجموع نگاه مثبتتری به AI دارند و کارکنان جوانتر انتقادیتر شدهاند.
مواجهه نسل Z با AI چگونه است؟
نسل Z در ظاهر نزدیکترین نسل به هوش مصنوعی است، زیرا این نسل که با اینترنت، گوشی هوشمند و ابزارهای دیجیتال بزرگ شده و اکنون از چتباتها و ابزارهای مولد برای تحصیل، کار و زندگی روزمره استفاده میکند؛ اما دادههای Gallup نشان میدهد رابطه این نسل با AI در حال پیچیده شدن است.
بر اساس نظرسنجی Gallup، حدود ۵۱ درصد از افراد ۱۴ تا ۲۹ ساله دستکم به صورت هفتگی از هوش مصنوعی مولد استفاده میکنند، اما سهم کسانی که نسبت به AI احساس هیجان دارند، از ۳۶ درصد در سال گذشته به ۲۲ درصد در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. همزمان، احساس خشم نسبت به AI از ۲۲ به ۳۱ درصد افزایش یافته و ۱۸ درصد نیز گفتهاند نسبت به آینده این فناوری احساس امیدواری دارند.
این نظرسنجی همچنین نشان میدهد نیمی از نسل Z شاغل، خطرات هوش مصنوعی در محیط کار را بیشتر از مزایای آن میدانند. از سوی دیگر، ۶۹ درصد این نسل گفتهاند بیشتر به کاری که بدون AI انجام شده اعتماد دارند، این در حالی اتست که ۲۸ درصد از آنها کا انجام شده با کمک AI را ترجیح میدهند.
چرا نگرانی جوانترها از آینده AI بیشتر شده است؟
دادههای مرکز پژوهشی Pew نیز این تغییر نگرش را تایید میکند. طبق نظرسنجی این مرکز از ۳۴۸۸ بزرگسال آمریکایی، ۵۲ درصد مردم گفتهاند درباره افزایش استفاده از هوش مصنوعی در زندگی روزمره، بیشتر نگراناند تا هیجانزده و این رقم در سال ۲۰۲۱، ۳۷ درصد بود.
تفاوت میان گروههای سنی نیز قابل توجه است. در میان افراد ۱۸ تا ۲۹ ساله، ۵۵ درصد بیشتر نگراناند تا هیجانزده و این رقم در گروه ۳۰ تا ۴۹ ساله ۵۱ درصد و در گروه ۵۰ تا ۶۴ ساله ۴۷ درصد است. در گروه ۶۵ سال به بالا نیز ۵۹ درصد چنین نگرانیای دارند. بنابراین، اگرچه نسل X هم نسبت به AI نگرانی دارد، واکنش آن نسبت به جوانترین نسل زیاد هم شدید نیست.
نسلهای دیگر چه واکنشی داشتهاند؟
در این مقایسه، نسل Z به متولدین سالهای ۱۹۹۷ میلادی به بعد (۱۳۷۶ شمسی به بعد) گفته میشود؛ نسلی که از کودکی با اینترنت و فناوریهای دیجیتال رشد کرده است. نسل هزاره یا Millennials نیز عمدتا متولدین ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۶ میلادی (۱۳۶۰ تا ۱۳۷۵ شمسی) هستند که دوران کودکی خود را پیش از فراگیر شدن گوشیهای هوشمند سپری کردند، اما در نوجوانی و جوانی با اینترنت و فناوری دیجیتال همراه شدند. در سوی دیگر، نسل X عمدتا متولدین ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۰ میلادی (۱۳۴۴ تا ۱۳۵۹ شمسی) را شامل میشود و این نسل ورود رایانه و سپس اینترنت و فناوریهای دیجیتال را در دوران جوانی و بزرگسالی تجربه کرد. نسل بومر یا Baby Boomers نیز به متولدین ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۴ میلادی (۱۳۲۵ تا ۱۳۴۳ شمسی) گفته میشود که بخش عمده زندگی خود را پیش از ظهور فناوریهای دیجیتال سپری کردهاند. البته این بازهها یک استاندارد قطعی جهانی نیستند و در منابع مختلف ممکن است چند سال متفاوت باشند. ضمن اینکه تجربه تاریخی، اجتماعی، اقتصادی و میزان دسترسی به فناوری در جوامع مختلف میتواند مرزبندی و ویژگیهای نسلها را تغییر دهد.
نامگذاری این نسلها نیز تا حد زیادی به شرایط تاریخی و اجتماعی دوران شکلگیری آنها برمیگردد. «Baby Boomers» به افزایش چشمگیر تولدها پس از جنگ جهانی دوم اشاره دارد، «نسل X» نامی است که برای نسل پس از بومرها رواج پیدا کرد، «Millennials» به نسلی گفته میشود که در آستانه هزاره جدید به سن بزرگسالی رسید و «نسل Z» نیز نامی است که پس از نسل X و Y برای نسل بعدی در فرهنگ عمومی و رسانهها جا افتاد. این تقسیمبندیها بیشتر ابزاری برای بررسی تفاوت تجربههای نسلی هستند و نباید آنها را مرزهایی دقیق و یکسان برای همه جوامع در نظر گرفت.
برای مثال، نسل X در دورهای رشد کرد که رایانههای شخصی و انقلاب دیجیتال در حال ورود به زندگی روزمره بودند؛ نسل هزاره یا Millennials در دوران گسترش اینترنت به نوجوانی و جوانی رسید و نسل Z از همان سالهای کودکی با اینترنت، گوشیهای هوشمند، شبکههای اجتماعی و ارتباط دائمی آنلاین روبهرو شد. به همین دلیل، فناوری یکی از عوامل مهمی است که میتواند تجربه و نگرش نسلهای مختلف را از یکدیگر متمایز کند. هرچند پژوهشگران تاکید میکنند که مرز میان نسلها کاملاً قطعی و علمی نیست و این دستهبندیها بیشتر ابزارهایی برای بررسی تفاوتهای نسلی هستند.
تفاوت میان نسلها فقط به میزان استفاده از AI مربوط نمیشود و نوع رابطه آنها با فناوری نیز متفاوت است. نسل هزاره از کاربران مهم فناوریهای جدید است، اما در دادههای Glassdoor، فقط ۳۸.۶ درصد از اظهارنظرهای مربوط به استفاده شرکتها از AI مثبت بوده است؛ یعنی نگاه مثبت آن از نسل X پایینتر است.
استفاده نسل بومر از ابزارهای جدید AI در این گروه عموما کمتر است و در عین حال نگرانی درباره پیامدهای فناوری بالاست. دادههای Pew نشان میدهد ۵۹ درصد افراد ۶۵ سال به بالا بیشتر از اینکه هیجانزده باشند، نگران افزایش استفاده از AI هستند.
چرا نسل X اینقدر متفاوت است؟
یکی از دلایل این تفاوت، تجربه تاریخی نسل X با فناوری است. این نسل برخلاف نسل Z که از ابتدا در محیط دیجیتال رشد کرده، تغییرات فناوری را مرحلهبهمرحله، از رایانههای شخصی و اینترنت تا گوشی هوشمند و حالا هوش مصنوعی را تجربه کرده است.
البته این موضوع یک تفسیر است و نمیتوان فقط بر اساس دادههای نظرسنجی گفت که تجربه پیش از اینترنت علت مستقیم نگرش نسل X به AI است. چیزی که دادهها با اطمینان بیشتری نشان میدهند این است که کارکنان نسل X در مقایسه با نسلهای جوانتر، در نظرات کاری خود درباره AI نگرش مثبتتری دارند.
همچنین دادههای Glassdoor نشان میدهد نگرش به AI در مجموع برای همه نسلها نسبت به گذشته منفیتر شده است. بنابراین، این نسل کمتر درگیر موج هیجانی پیرامون این فناوری شده است.
«استفاده با علاقه فرق دارد» یعنی چه؟
یکی از نکات مهم توجه به مفاهیم است. استفاده از یک فناوری به طور قطعی به معنای دوست داشتن آن نیست. نسل Z از کاربران جدی AI است، اما هیجان آن نسبت به این فناوری کاهش یافته است. نسل X کمتر از نسل Z از ابزارهای مستقل AI استفاده میکند، اما در محیط کار دیدگاه مثبتتری نسبت به استفاده از آن نشان داده است. این تفاوت نشان میدهد رابطه انسان با هوش مصنوعی را نمیتوان فقط با یک معیار مانند «میزان استفاده» سنجید.
چرا مسئله فقط «هیجانزده بودن» نیست؟
تفاوت میان میزان استفاده و میزان اعتماد به این فناوری بسیار مهم است. نسل Z شاید بیشترین تماس روزمره را با AI داشته باشد، اما همین نزدیکی بیشتر باعث شده نقاط ضعف و تهدیدهای آن، از نگرانی درباره آینده شغلی و یادگیری گرفته تا ترس از وابستگی بیش از حد به ابزارهای هوشمند، را هم زودتر لمس کند. در مقابل، نسل X با فاصلهای حسابشدهتر به AI نگاه میکند؛ نه آن را ناجی آینده میداند و نه دشمن انسان. این رویکرد «صبر کن ببینیم واقعا چه کار میکند» در نهایت منطقیتر از هیجانزدگی یا هراس افراطی است.
البته «نسلی که درباره AI اصلا هیجانزده نیست» به طور قطعی دقیقا نسلی نیست که فناوری را نمیفهمد یا نمیپذیرد؛ بلکه نسلی است که ترجیح میدهد قبل از هیجانزده شدن، کاربرد واقعی فناوری را ببیند.
به نظر میرسد در سالهای آینده، برنده واقعی نه نسلی خواهد بود که بیشترین استفاده را از AI دارد و نه نسلی که بیشترین مقاومت را در برابر آن نشان میدهد؛ بلکه نسلی است که بتواند میان استفاده هوشمندانه از AI و حفظ استقلال فکری خود تعادل برقرار کند.
انتهای پیام/
