پایان ۱۵ سال مدیریت تیم کوک در اپل؛ میراثی که حالا به جان ترنوس میرسد
به گزارش خبرگزاری آنا؛ تیم کوک امروز از صندلی مدیرعاملی اپل کنار میرود و دورهای ۱۵ ساله را به پایان میرساند که از مرداد ۲۰۱۱ و جانشینی استیو جابز آغاز شده بود. البته این تغییر به معنای خروج کامل کوک از اپل نیست؛ او از این پس بهعنوان رئیس اجرایی هیئتمدیره در شرکت باقی خواهد ماند و همچنان در برخی امور مهم اپل، از جمله ارتباط با سیاستگذاران و دولتها در نقاط مختلف جهان، نقش خواهد داشت. جان ترنوس نیز از امروز رسماً مدیرعامل جدید اپل و عضو هیئتمدیره میشود و مسئولیت هدایت شرکتی را بر عهده میگیرد که در سالهای اخیر با چالشهایی مانند رقابت در حوزه هوش مصنوعی، تغییرات بازار گوشیهای هوشمند و فشارهای نظارتی روبهرو بوده است.
مدیری که قرار نبود استیو جابز دیگری باشد
وقتی تیم کوک در سال ۲۰۱۱ جانشین استیو جابز شد، شاید دشوارترین وظیفه در صنعت فناوری را بر عهده گرفت. اپل در آن زمان آیفون، آیپد، مک و آیپاد را داشت و جابز نهتنها مدیرعامل، بلکه چهره اصلی نوآوری و طراحی محصولات شرکت محسوب میشد. کوک از ابتدا شخصیت متفاوتی داشت؛ مهندس صنایع و مدیری که تخصص اصلی او نه طراحی محصول، بلکه عملیات، زنجیره تأمین و اداره مجموعههای بسیار بزرگ بود.
کوک پیش از مدیرعاملی سالها مسئولیت عملیات و فروش جهانی اپل را بر عهده داشت و یکی از افرادی بود که زنجیره تأمین این شرکت را به ساختاری سریع و کمهزینه تبدیل کرد. او در سال ۱۹۹۸ به اپل پیوست و بعدها به مدیر عملیات تبدیل شد؛ جایگاهی که نقش مهمی در آماده کردن او برای جانشینی جابز داشت.
استراتژی او پس از رسیدن به مدیریت نیز بیش از آنکه بر تقلید از سبک جابز استوار باشد، بر افزایش مقیاس اپل تمرکز داشت. تعداد دستگاههای فعال بیشتر شد، فروشگاههای اپل در کشورهای بیشتری گسترش یافتند، زنجیره تأمین ظرفیت بسیار بزرگتری پیدا کرد و شرکت به تدریج منابع درآمدی خود را فراتر از فروش آیفون توسعه داد.
اپل از شرکتی ۳۵۰ میلیارد دلاری به شرکت چندتریلیون دلاری رسید
شاید واضحترین معیار برای سنجش دوره کوک رشد مالی اپل باشد. ارزش بازار شرکت هنگام آغاز مدیریت او حدود ۳۵۰ میلیارد دلار بود، اما در سالهای پایانی حضورش از مرز ۴ تریلیون دلار عبور کرد. درآمد سالانه نیز از حدود ۱۰۸ میلیارد دلار در سال مالی ۲۰۱۱ به بیش از ۴۱۶ میلیارد دلار در سال مالی ۲۰۲۵ رسید. این رشد فقط نتیجه فروش تعداد بیشتری آیفون نبود. یکی از مهمترین تغییرات دوره کوک، تبدیل «خدمات» به یکی از ستونهای اصلی تجارت اپل بود. اپل موزیک، اپل تیوی پلاس، اپل پی، آیکلاد، اپل آرکید و درآمد حاصل از اپ استور به مرور سهم بیشتری از تجارت شرکت پیدا کردند و درآمدهای تکرارشونده را افزایش دادند.
در همین دوره تعداد دستگاههای فعال اپل در سراسر جهان از مرز میلیاردها دستگاه عبور کرد و همین جامعه بزرگ کاربران به مهمترین پایه کسبوکار خدمات تبدیل شد. اپل دیگر تنها شرکتی نبود که هر چند سال یک دستگاه جدید به مشتری بفروشد؛ کاربران به مجموعهای از سختافزار، نرمافزار و سرویسهای متصل به یکدیگر وارد میشدند که خروج از آن نیز آسان نبود.
اپل واچ و ایرپادز؛ محصولاتی که بدون استیو جابز متولد شدند
یکی از پرسشهای اصلی آغاز دوران کوک این بود که آیا اپل بدون جابز میتواند دسته محصولات تازهای ایجاد کند یا خیر. پاسخ در سالهای بعد با اپل واچ و ایرپادز تا حد زیادی مشخص شد. هر دو محصول در دوران کوک به بازار رسیدند و به کسبوکارهای بزرگی برای اپل تبدیل شدند.
اپل واچ نهتنها جایگاهی مهم در بازار ساعتهای هوشمند پیدا کرد، بلکه به مرور به یکی از محصولات اصلی سلامت و تناسب اندام اپل تبدیل شد. قابلیتهایی مانند ثبت ضربان قلب، نوار قلب و مجموعه ویژگیهای پایش سلامت باعث شدند ساعت اپل نقشی فراتر از نمایش اعلانهای آیفون پیدا کند. ایرپادز نیز از محصولی که در ابتدای عرضه با واکنشهای متفاوت مواجه شده بود، به یکی از شناختهشدهترین هدفونهای بیسیم بازار تبدیل شد. بعدها محصولاتی مانند ایرپادز پرو و قابلیتهای مرتبط با سلامت شنوایی نیز به این خانواده اضافه شدند.
ویژن پرو بلندپروازانهترین محصول کاملاً جدید دوران کوک بود، هرچند برخلاف اپل واچ و ایرپادز هنوز نتوانسته به محصولی فراگیر تبدیل شود. قیمت بالا، وزن و محدودیت کاربردها باعث شدند نخستین نسل این هدست بیشتر نقش نمایش فناوریهای آینده اپل را داشته باشد تا یک محصول عمومی.
اپل سیلیکون شاید مهمترین تحول فنی دوره کوک باشد
یکی از تصمیمهایی که تأثیر آن شاید سالها باقی بماند، کنار گذاشتن تدریجی پردازندههای اینتل در مک و انتقال کامپیوترهای اپل به تراشههای طراحیشده داخل شرکت بود. اپل پیش از آن تجربه طولانی طراحی تراشه برای آیفون و آیپد داشت، اما انتقال معماری مک به اپل سیلیکون پروژهای بسیار گستردهتر بود.
تراشههای سری M به اپل اجازه دادند عملکرد پردازشی، مصرف انرژی و طراحی سختافزار و نرمافزار را به شکل بسیار نزدیکتری هماهنگ کند. مکبوکها توانستند در کنار افزایش قدرت پردازشی، شارژدهی بالایی ارائه کنند و وابستگی یکی از مهمترین خطوط محصولات اپل به نقشه راه اینتل از بین رفت. جان ترنوس، جانشین کوک، نیز در همین تحول نقش مهمی داشت و یکی از مدیران کلیدی انتقال مک به اپل سیلیکون بود. همین سابقه فنی یکی از دلایلی است که انتخاب او برای هدایت نسل بعدی اپل اهمیت پیدا میکند.
زنجیره تأمین؛ نقطه قوتی که به یک آسیبپذیری تبدیل شد
کوک پیش از مدیرعامل شدن استاد مدیریت زنجیره تأمین شناخته میشد و همین مهارت به اپل اجازه داد صدها میلیون دستگاه را در مقیاسی عظیم تولید و توزیع کند. همکاری نزدیک با شرکتهایی مانند فاکسکان و شبکه گسترده تأمینکنندگان آسیایی، سالها یکی از مزیتهای رقابتی اپل بود.
با این حال، وابستگی بالا به چین به مرور به یکی از ریسکهای اصلی شرکت تبدیل شد. تنشهای تجاری میان آمریکا و چین، همهگیری کرونا و افزایش حساسیت دولتها نسبت به زنجیره تأمین فناوری باعث شدند اپل تولید بخشی از محصولات را به هند، ویتنام و کشورهای دیگر منتقل کند؛ بنابراین یکی از میراثهای کوک ساخت یکی از کارآمدترین زنجیرههای تأمین دنیا بود، اما یکی از وظایف جان ترنوس نیز ادامه کاهش وابستگی جغرافیایی آن خواهد بود.
حریم خصوصی به بخشی از هویت اپل تبدیل شد
دوران کوک فقط با محصولات جدید شناخته نمیشود. او بارها حریم خصوصی را یک «حق بنیادی انسانی» توصیف کرد و اپل نیز این موضوع را به بخش مهمی از هویت محصولات خود تبدیل کرد. ویژگیهایی مانند پردازش بیشتر اطلاعات روی خود دستگاه، کنترلهای سختگیرانهتر ردیابی تبلیغاتی و تأکید بر امنیت دادهها در همین مسیر قرار گرفتند.
البته این سیاست بدون مناقشه نبود. شرکتهای تبلیغاتی و برخی توسعهدهندگان اپل را متهم کردند که محدود کردن ردیابی کاربران علاوه بر حریم خصوصی، به تقویت جایگاه تجاری خود اپل نیز کمک میکند. همزمان، اتحادیه اروپا، آمریکا و کشورهای دیگر فشارهای ضدانحصار را بر اپ استور و سیاستهای این شرکت افزایش دادند.
مدیرعامل جدید اپل شرکتی را تحویل میگیرد که از یک سو کنترل بیسابقهای بر اکوسیستم خود دارد و از سوی دیگر بیش از هر زمان دیگری باید این کنترل را برای دولتها و نهادهای نظارتی توجیه کند.
هوش مصنوعی، یکی از نقاط خاکستری کارنامه کوک
اگر اپل در تراشه و سختافزار توانست بسیاری از رقبای خود را غافلگیر کند، در موج هوش مصنوعی مولد چنین اتفاقی رخ نداد. اوپنایآی، گوگل، مایکروسافت و آنتروپیک با سرعت زیادی مدلها و سرویسهای هوش مصنوعی خود را توسعه دادند و اپل در مقایسه با آنها حرکت آهستهتری داشت.
معرفی اپل اینتلیجنس قرار بود پاسخ شرکت به این تحول باشد، اما تأخیر برخی قابلیتها و دشواری توسعه نسخه پیشرفتهتر سیری باعث شد پرسشهایی درباره سرعت اپل در رقابت هوش مصنوعی ایجاد شود. همکاری با شرکتهای دیگر برای تأمین برخی مدلهای هوش مصنوعی نیز نشان داد اپل برخلاف حوزه تراشه، فعلاً تمام اجزای این فناوری را بهصورت مستقل در اختیار ندارد. همین بخش احتمالاً یکی از مهمترین آزمونهای مدیریت ترنوس خواهد بود. او باید مشخص کند اپل میخواهد در هوش مصنوعی صرفاً بهترین تجربه یکپارچه را با کمک شرکای دیگر ارائه دهد یا مانند تراشهها در بلندمدت کنترل بیشتری بر مدلها و زیرساخت هوش مصنوعی خود به دست آورد.
جان ترنوس کیست؟
مدیرعامل جدید اپل یک چهره بیرونی نیست. جان ترنوس از سال ۲۰۰۱ در اپل حضور دارد و کار خود را در تیم طراحی محصول آغاز کرد. او در سال ۲۰۱۳ به مقام معاون مهندسی سختافزار رسید و از سال ۲۰۲۱ بهعنوان معاون ارشد مهندسی سختافزار به تیم مدیریتی ارشد اپل پیوست. ترنوس بر مهندسی سختافزار محصولاتی مانند آیفون، آیپد، مک، اپل واچ و ایرپادز نظارت داشته و در توسعه تقریباً تمام نسلهای آیپد نیز نقش داشته است. او همچنین از مدیران مهم پروژه انتقال مک به اپل سیلیکون بود و سابقهاش بیش از هر چیز با ساخت محصول گره خورده است.
انتخاب چنین مدیری میتواند نشانهای از بازگشت تمرکز بیشتر اپل به مهندسی محصول باشد. کوک پیش از مدیرعاملی مسئول عملیات بود، اما ترنوس از قلب سازمان مهندسی سختافزار میآید و بیش از دو دهه از نزدیک با فرایند طراحی و تولید محصولات اپل درگیر بوده است. اپل نیز هنگام اعلام جانشینی او بر دانش فنی عمیق و تمرکز ترنوس بر ساخت محصولات تأکید کرد. همزمان، جانی سروجی به جایگاهی گستردهتر بهعنوان مدیر ارشد سختافزار رسیده تا بخشهای مهندسی سختافزار و فناوریهای سختافزاری را هدایت کند؛ تغییری که بخشی از بازآرایی ساختار مدیریتی پس از انتقال ترنوس به سمت مدیرعاملی محسوب میشود.
کوک میرود، اما از اپل جدا نمیشود
آخرین روز مدیریت اجرایی تیم کوک پایان کامل فعالیت او در اپل نیست. او به سمت رئیس اجرایی هیئتمدیره منتقل میشود و همچنان در بخشی از تصمیمها و ارتباطات سطح بالای شرکت حضور خواهد داشت. این ساختار به ترنوس اجازه میدهد مدیریت روزمره اپل را در اختیار بگیرد، در حالی که تجربه کوک در موضوعاتی مانند ارتباط با دولتها و سیاستگذاران همچنان در دسترس شرکت باقی میماند.
کوک در پیام خداحافظی خود به کارکنان نیز از دوران مدیرعاملی بهعنوان یکی از مهمترین افتخارات زندگیاش یاد کرده و بر ادامه حضورش در اپل تأکید داشته است. او همچنین از ترنوس حمایت کرده و توانایی او در درک چگونگی تبدیل فناوری به محصول را یکی از نقاط قوت مدیرعامل جدید دانسته است.
پانزده سال پس از زمانی که بسیاری تصور میکردند نبود استیو جابز میتواند آغاز افول اپل باشد، تیم کوک شرکتی را تحویل جانشین خود میدهد که بسیار بزرگتر، ثروتمندتر و گستردهتر از اپل سال ۲۰۱۱ است. با این حال، ترنوس نیز با مأموریتی ساده روبهرو نیست؛ رشد بازار گوشیهای هوشمند کندتر شده، رقابت هوش مصنوعی سرعت گرفته، مقررات سختگیرانهتر شدهاند و کاربران منتظر دسته بعدی محصولی هستند که بتواند برای اپل همان اهمیتی را پیدا کند که آیفون، اپل واچ یا ایرپادز در دورههای قبلی داشتند.
میراث تیم کوک را شاید بتوان بیش از هر چیز در تبدیل اپل از شرکتی متکی به چند محصول موفق به یک اکوسیستم جهانی عظیم خلاصه کرد. پرسش دوره جان ترنوس این خواهد بود که آیا اپل میتواند از این مقیاس بزرگ برای خلق موج بعدی محصولات خود استفاده کند یا موفقیت گذشته، حرکت شرکت را در دورهای که صنعت فناوری با هوش مصنوعی دوباره در حال تغییر است کندتر خواهد کرد.
انتهای پیام/
