رتبه ایران در کاربرد هوش مصنوعی از ۹۳ به ۷۱ ارتقا یافت

عبدالحسن بهرامی، رئیس مرکز راهبری ستاد‌های توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، در گفت‌و‌گو با آناتک درباره وضعیت توسعه و کاربرد هوش مصنوعی در کشور اظهار کرد: «یکی از پروژه‌هایی که معاونت علمی برای توسعه هسته‌های پژوهشی در دانشگاه‌ها و کمک به کاربردی‌سازی حوزه هوش مصنوعی دنبال کرده، پروژه دستیار‌های هوش مصنوعی وزارتخانه‌ها و دولت بوده است.»

وی افزود: «فاز نخست پروژه‌های دستیار هوش مصنوعی اواسط تیرماه به پایان رسید و بسیاری از دانشگاه‌ها موفق شدند پروژه‌های خود را به سرانجام برسانند و داده‌ها و زیرساخت‌هایی را که فراهم کرده بودند، در فاز نخست تحویل دهند.»

بهرامی با اشاره به مدل حمایت معاونت علمی از این پروژه‌ها گفت: «فاز نخست پروژه‌های دستیار هوش مصنوعی به‌صورت صددرصدی با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان انجام شد، اما با تدابیر دوره جدید معاونت علمی، تمدید این پروژه‌ها در مرحله بعد منوط به مشارکت وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و دستگاه‌های متولی شده است.»

رئیس مرکز راهبری ستاد‌های توسعه اقتصاد دانش‌بنیان ادامه داد: «در فاز دوم، ۳۰ درصد منابع توسط دستگاه متولی و ۷۰ درصد هزینه‌ها توسط معاونت علمی تأمین خواهد شد و در فاز سوم نیز سهم معاونت کاهش و سهم دستگاه افزایش پیدا می‌کند تا در نهایت خود دستگاه متولی اجرای پروژه‌های توسعه و کاربرد هوش مصنوعی در مجموعه خود باشد.»

وی با بیان اینکه هدف این مدل، حرکت تدریجی دستگاه‌ها به سمت پذیرش مسئولیت توسعه هوش مصنوعی است، عنوان کرد: «این رویکرد باعث می‌شود دستگاه‌های اجرایی صرفاً دریافت‌کننده حمایت‌های معاونت علمی نباشند و به‌تدریج مسئولیت توسعه و کاربرد هوش مصنوعی را در مجموعه خود برعهده بگیرند.»

ارتقای رتبه ایران در کاربرد هوش مصنوعی

بهرامی با اشاره به جایگاه ایران در حوزه هوش مصنوعی اظهار کرد: «بر اساس گزارشی که دانشگاه آکسفورد ارائه کرده، رتبه ایران در کاربرد حوزه هوش مصنوعی در جهان از رتبه ۹۳ به رتبه ۷۱ ارتقا یافته است.»

وی این تغییر رتبه را نشان‌دهنده پیشرفت در مسیر تحقق برنامه‌ها و عملیاتی‌کردن برنامه‌های توسعه هوش مصنوعی دانست و افزود: «البته ایران از حیث مطالعات و تحقیقات بنیادین حوزه هوش مصنوعی در دنیا رتبه‌ای حدود ۱۴ یا ۱۵ دارد و این فاصله میان جایگاه پژوهش‌های بنیادین و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی نشان می‌دهد که باید تحرک و تلاش بیشتری برای حمایت از توسعه کاربرد‌های این فناوری داشته باشیم.»

رئیس مرکز راهبری ستاد‌های توسعه اقتصاد دانش‌بنیان ادامه داد: «اتفاقاتی که در طول جنگ ۱۲روزه و همچنین قطعی‌های اینترنت رخ داد، قطعاً بر روند توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی اثرگذار است، اما معاونت علمی با حمایت‌های ویژه از شرکت‌هایی که در فراخوان‌های حوزه هوش مصنوعی شرکت کرده‌اند و همچنین حمایت از پروژه‌های مرتبط با سکوی ملی هوش مصنوعی، تلاش می‌کند کمترین آسیب را در مسیر کاربردی‌سازی این فناوری داشته باشیم.»

فاصله میان پیشرفت اعلام‌شده و وضعیت پروژه‌های دستیار هوش مصنوعی

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که باتوجه به آخرین پیگیری‌های انجام شده از مجریان پروژه‌های دستیار هوش مصنوعی وزارتخانه‌ها، بخشی از این پروژه‌ها پس از پایان فاز نخست همچنان در انتظار تصمیم دستگاه‌های متولی برای ادامه همکاری هستند.

بر اساس این پیگیری‌ها، پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو که توسط دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی اجرا شده، نسخه تحویل‌شده را در اختیار وزارت نیرو دارد و جلسات دریافت بازخورد نیز ادامه دارد، اما تصمیم نهایی درباره تمدید همکاری هنوز تعیین‌کننده ادامه فعالیت تیم اجرایی است. همچنین بخشی از داده‌های مورد انتظار برای توسعه دستیار هنوز در اختیار تیم پروژه قرار نگرفته و نسخه موجود عمدتاً بر داده‌های عمومی منتشرشده متکی است.

در پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز که توسط دانشگاه صنعتی اصفهان اجرا شده، فاز سوم پروژه به پایان رسیده و قابلیت‌هایی از جمله تنقیح و بازیابی قوانین، هوش تجاری و کمک به تصمیم‌گیری و پیش‌بینی توسعه یافته است. با این حال، مجری پروژه دسترسی به داده‌های واقعی و گسترده را یکی از الزامات ورود به مرحله عملیاتی‌تر عنوان کرده و ادامه همکاری نیز در انتظار تصمیم وزارتخانه قرار دارد.

پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز پس از تحویل نسخه ایجادشده و ادامه جلسات دریافت بازخورد، همچنان برای ادامه مسیر نیازمند تعیین تکلیف همکاری وزارتخانه و مشخص‌شدن نیاز‌های مرحله بعد است.

به این ترتیب، اگرچه معاونت علمی از پایان فاز نخست و حرکت به سمت مدل جدید تأمین مالی و مشارکت دستگاه‌ها خبر می‌دهد، تعیین تکلیف قرارداد‌های مرحله بعد، دسترسی به داده‌های واقعی و تبدیل دستیار‌های توسعه‌یافته از پروژه‌های دانشگاهی به ابزار‌های مورد استفاده در فرآیند‌های واقعی دستگاه‌های اجرایی، همچنان از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی این طرح به شمار می‌رود.