خودروهای هوشمند پنهانی رفتار رانندگان را ثبت می‌کنند

به گزارش خبرگزاری آنا؛ خودرو‌های متصل به اینترنت امروزی مجموعه بزرگی از حسگرها، سامانه‌های موقعیت‌یابی و ارتباطات اینترنتی را در اختیار دارند و همین تجهیزات امکان ثبت جزئیات زیادی از رفتار راننده را فراهم می‌کنند. اطلاعاتی مانند سرعت، ترمز‌های شدید، شتاب‌گیری، زمان رانندگی و موقعیت مکانی می‌تواند از خودرو خارج شود و در اختیار شرکت سازنده، ارائه‌دهندگان خدمات متصل، شرکت‌های تحلیل داده یا دیگر شرکای تجاری قرار بگیرد. کانسومر ریپورتس پس از بررسی سیاست‌های حریم خصوصی ۱۵ خودروساز اعلام کرد تقریباً تمام شرکت‌های بزرگ حاضر در بازار آمریکا نوعی از داده‌های رفتاری رانندگی را جمع‌آوری و با شرکت‌های دیگر به اشتراک می‌گذارند.

پرونده جنرال موتورز ابعاد ماجرا را آشکار کرد

کمیسیون تجارت فدرال آمریکا در ابتدای سال جاری حکم نهایی پرونده جنرال موتورز و سرویس OnStar را صادر کرد. این نهاد اعلام کرد جنرال موتورز متهم بوده اطلاعات دقیق موقعیت مکانی و رفتار رانندگی میلیون‌ها خودرو را بدون اطلاع‌رسانی کافی و دریافت رضایت صریح کاربران جمع‌آوری کرده و بخشی از آن را در اختیار اشخاص ثالث قرار داده است. قابلیت Smart Driver در سرویس OnStar اطلاعاتی مانند رفتار رانندگی را ثبت می‌کرد و بسیاری از کاربران هنگام فعال‌سازی این سرویس متوجه گستردگی جمع‌آوری و اشتراک‌گذاری داده‌هایشان نبودند.

براساس دستور نهایی، جنرال موتورز برای پنج سال از ارائه برخی اطلاعات موقعیت مکانی و رفتار رانندگان به مؤسسات گزارش‌دهی مصرف‌کننده منع شده است. این شرکت همچنین باید پیش از جمع‌آوری، استفاده یا اشتراک‌گذاری بسیاری از داده‌های خودرو رضایت صریح کاربر را دریافت کند و راهی برای مشاهده، حذف و در خودرو‌های سازگار غیرفعال کردن جمع‌آوری موقعیت دقیق فراهم کند. پرونده جنرال موتورز نخستین اقدام کمیسیون تجارت فدرال آمریکا درباره داده‌های خودرو‌های متصل محسوب می‌شود.

اطلاعات رانندگی می‌تواند به صنعت بیمه برسد

اهمیت این داده‌ها فقط به شناخت نحوه استفاده از خودرو محدود نمی‌شود. اطلاعات مربوط به ترمز‌های شدید، رانندگی در شب، سرعت یا شتاب‌گیری می‌تواند برای ساخت پروفایل رفتاری راننده استفاده شود و شرکت‌های فعال در حوزه بیمه و تحلیل ریسک از چنین اطلاعاتی برای ارزیابی مشتریان استفاده می‌کنند. کانسومر ریپورتس می‌گوید داده‌های خودرو در بعضی موارد از چند شرکت مختلف عبور می‌کند و ممکن است در تصمیم‌گیری درباره حق بیمه یا شرایط ارائه خدمات مالی نقش داشته باشد.

در پرونده جنرال موتورز، اطلاعات Smart Driver با شرکت‌هایی از جمله LexisNexis و Verisk به اشتراک گذاشته شده بود که در حوزه داده و خدمات مرتبط با صنعت بیمه فعالیت دارند. همین ساختار باعث شده مسئله رضایت کاربر اهمیت بیشتری پیدا کند، زیرا راننده ممکن است با فعال کردن یک قابلیت داخل خودرو موافقت کند، اما از انتقال بعدی اطلاعات به شرکت‌هایی که مستقیماً با آن‌ها ارتباطی ندارد آگاه نباشد.

سیاست‌های حریم خصوصی خودرو‌ها پیچیده و پراکنده‌اند

پژوهش‌های بنیاد موزیلا نیز پیش‌تر نسبت به حجم اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط خودرو‌های جدید هشدار داده بودند. این بنیاد در بررسی ۲۵ برند بزرگ خودرو اعلام کرد همه شرکت‌های بررسی‌شده اطلاعات کاربران را جمع‌آوری می‌کردند و بخش بزرگی از آن‌ها امکان اشتراک‌گذاری یا فروش بعضی از این داده‌ها با اشخاص ثالث را در سیاست‌های حریم خصوصی خود پیش‌بینی کرده بودند. موزیلا در جمع‌بندی بعدی خود اعلام کرد ۸۴ درصد برند‌های بررسی‌شده امکان فروش یا اشتراک داده با شرکت‌های واسطه داده را داشتند.

مشکل برای راننده زمانی پیچیده‌تر می‌شود که جمع‌آوری داده فقط به خود خودرو محدود نیست. شرایط استفاده از سرویس‌های متصل، اپلیکیشن موبایل شرکت سازنده، سامانه سرگرمی خودرو و حتی برخی خدمات مالی می‌توانند هرکدام توافق‌نامه جداگانه‌ای داشته باشند. در نتیجه پیدا کردن اینکه کدام گزینه دقیقاً چه اطلاعاتی را فعال می‌کند و داده به چه شرکتی می‌رسد، معمولاً از تغییر چند تنظیم ساده در تلفن همراه دشوارتر است.

قانون‌گذاران آمریکا به دنبال افزایش کنترل رانندگان هستند

افزایش توجه به حریم خصوصی خودرو‌ها باعث ارائه طرح‌های قانونی تازه در آمریکا نیز شده است. طرح DRIVER Act که در آذر ۱۴۰۴ توسط سه عضو جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان ارائه شد، به مالکان خودرو حق دسترسی مستقیم به داده‌های تولیدشده توسط وسیله نقلیه را می‌دهد و امکان جلوگیری از فروش برخی اطلاعات حساس مانند داده‌های زیستی، رفتار رانندگی و موقعیت مکانی را در نظر می‌گیرد. این طرح همچنین امکان حذف اطلاعات شخصی ذخیره‌شده در سامانه سرگرمی خودرو را پیش‌بینی کرده است. طرح هنوز به قانون تبدیل نشده است.

بحث دیگری که در دولت آمریکا مطرح شده، امکان حفظ خودرو‌هایی است که برای کارکرد عادی به اتصال دائمی یا سامانه‌های خودکار وابسته نباشند. این پیشنهاد‌ها در مراحل سیاست‌گذاری قرار دارند و مشخص نیست در نهایت چه بخشی از آن‌ها وارد قوانین حمل‌ونقل آمریکا خواهد شد. در همین حال، دستور کمیسیون تجارت فدرال درباره جنرال موتورز نمونه مشخصی از الزام یک خودروساز به ارائه کنترل بیشتر بر داده‌های کاربران است.

غیرفعال کردن جمع‌آوری داده همیشه ساده نیست

بسیاری از خودروسازان صفحه‌ای برای مدیریت حریم خصوصی یا درخواست حذف اطلاعات دارند و بعضی از تنظیمات نیز از طریق اپلیکیشن متصل خودرو قابل تغییر است. با این حال، غیرفعال کردن یک گزینه لزوماً تمام انواع جمع‌آوری داده را متوقف نمی‌کند و کاربر ممکن است برای محدود کردن اشتراک اطلاعات، حذف داده‌های قبلی و تغییر تنظیمات خودرو و اپلیکیشن مجبور به انجام چند مرحله جداگانه باشد. کانسومر ریپورتس توصیه می‌کند رانندگان علاوه بر تنظیمات خودرو، بخش حریم خصوصی حساب کاربری و اپلیکیشن سازنده را نیز بررسی کنند.

اتصال دائمی خودرو‌ها امکاناتی مانند مسیریابی آنلاین، امداد جاده‌ای، عیب‌یابی از راه دور و سرویس‌های ایمنی را فراهم کرده است، اما همان اتصال به خودروساز امکان دسترسی به حجم بزرگی از اطلاعات رفتاری را نیز می‌دهد. پرونده‌های اخیر نشان می‌دهند مسئله اصلی دیگر فقط مقدار داده‌ای نیست که خودرو تولید می‌کند و نحوه اطلاع‌رسانی به راننده، رضایت او و مقصدی که اطلاعات در نهایت به آن می‌رسند نیز به بخش مهمی از بحث حریم خصوصی خودرو‌های متصل تبدیل شده است.