مشکلات مالی ULA احتمال فروش این شرکت فضایی را دوباره جدی کرده است

به گزارش خبرگزاری آنا؛ ائتلاف پرتاب متحد یا ULA زمانی بازیگر مسلط بازار پرتاب‌های دولتی آمریکا بود، اما طی یک دهه گذشته با رشد اسپیس‌ایکس، تأخیر‌های طولانی ولکان و هزینه بالاتر پرتاب‌های یک‌بارمصرف جایگاه سابق خود را از دست داده است. بوئینگ و لاکهید مارتین که هرکدام نیمی از شرکت را در اختیار دارند، پیش‌تر چند سال برای پیدا کردن خریدار تلاش کردند، اما قیمت حدود ۵ میلیارد دلاری موردنظر آن‌ها با استقبال مواجه نشد. اکنون شرایط مالی ضعیف‌تر، زمین‌گیر شدن ولکان و نیاز شرکت به منابع تازه باعث شده احتمال فروش با قیمت پایین‌تری دوباره جدی شود.

مدل قدیمی ULA در بازاری که به سمت استفاده مجدد رفت عقب ماند

ULA در سال ۲۰۰۶ با ادغام برنامه‌های موشکی دلتا بوئینگ و اطلس لاکهید مارتین شکل گرفت. هدف اصلی آن زمان حفظ دو مسیر مستقل برای پرتاب محموله‌های امنیت ملی آمریکا بود و دولت نیز با تشکیل این شرکت مشترک موافقت کرد. این مدل در سال‌های ابتدایی سودآور بود و بوئینگ و لاکهید مارتین هرکدام سالانه صد‌ها میلیون دلار از فعالیت ULA درآمد داشتند، اما ورود اسپیس‌ایکس معادله را تغییر داد. این شرکت در سال ۲۰۱۴ برای حق رقابت در قرارداد‌های نظامی شکایت کرد و از سال بعد وارد رقابت مستقیم با ULA شد.

فاصله اصلی دو شرکت فقط در قیمت نبود. اسپیس‌ایکس از همان ابتدا استفاده مجدد از تقویت‌کننده‌ها را محور توسعه فالکون ۹ قرار داد و بعد نیز کسب‌وکار خود را به اینترنت ماهواره‌ای، پرواز سرنشین‌دار، ساخت ماهواره و خدمات فضایی گسترش داد. بسیاری از شرکت‌های دیگر نیز مسیر مشابهی را در پیش گرفتند. راکت لب به ساخت ماهواره و قطعات فضایی وارد شد، فایرفلای فرودگر ماه و یدک‌کش فضایی ساخت و بلو اوریجین نیز فعالیت خود را از موشک فراتر برد. ULA در مقابل تقریباً تمام تمرکز خود را روی خدمات پرتاب حفظ کرد و ولکان نیز از ابتدا به‌عنوان موشکی کاملاً یک‌بارمصرف طراحی شد. برنامه‌ای برای بازیابی موتور‌های اصلی در آینده مطرح شده، اما پس از حدود یک دهه هنوز به مرحله عملیاتی نرسیده است.

اهمیت این تفاوت زمانی بیشتر می‌شود که اقتصاد صنعت پرتاب را در نظر بگیریم. تنها ۸ درصد از درآمد ۱۲.۵ میلیارد دلاری اسپیس‌ایکس در نیمه نخست امسال مستقیماً از خدمات پرتاب آمده و بخش عمده درآمد آن به استارلینک و فعالیت‌های هوش مصنوعی مربوط بوده است. راکت لب نیز تنها حدود یک‌چهارم درآمد نیمه نخست سال را از پرتاب به دست آورده است. ULA چنین منابع درآمدی متنوعی ندارد و وقتی برنامه پرتاب‌هایش متوقف می‌شود، بخش عمده جریان نقدی آن نیز تحت فشار قرار می‌گیرد.

تأخیر‌های ولکان مزیت زمانی شرکت را از بین برد

توسعه ولکان در میانه دهه گذشته آغاز شد تا جای اطلس ۵ و دلتا ۴ را بگیرد، اما نخستین پرتاب آن بیش از چهار سال از برنامه اولیه عقب افتاد. بخشی از تأخیر به تصمیم‌گیری دیرهنگام درباره موتور اصلی بازمی‌گشت. ULA تا سال ۲۰۱۸ میان موتور BE-۴ بلو اوریجین و AR۱ شرکت اروجت راکت‌داین مردد بود و مهندسان در این مدت دو طراحی متفاوت برای مرحله نخست را هم‌زمان دنبال می‌کردند.

مشکلات آزمایش موتور BE-۴ و انفجار مرحله بالایی سنتاور در جریان یک آزمایش زمینی در سال ۲۰۲۳ نیز پرتاب نخست را بیشتر عقب انداخت. ولکان سرانجام در سال ۲۰۲۴ نخستین پرواز خود را تقریباً بدون مشکل انجام داد، اما پرواز دوم در همان سال با خرابی نازل یکی از بوستر‌های سوخت جامد روبه‌رو شد. موشک با وجود نقص توانست به مدار برسد و بررسی‌ها وجود ایراد ساخت در عایق نازل را تأیید کردند.

همین مشکل در چهارمین پرتاب ولکان در بهمن گذشته دوباره رخ داد و این بار موشک برای بیش از شش ماه زمین‌گیر شد. ULA امیدوار است طی هفته‌های آینده با پرتاب گروهی از ماهواره‌های اینترنتی آمازون لئو پرواز‌ها را از سر بگیرد، اما نیروی فضایی آمریکا هنوز اجازه بازگشت ولکان به مأموریت‌های نظامی را صادر نکرده است. تأخیر‌های طولانی باعث شده بعضی مأموریت‌های نظامی که در ابتدا برای ULA برنامه‌ریزی شده بودند به اسپیس‌ایکس منتقل شوند و همین مسئله درآمد آینده شرکت را نیز تحت فشار قرار داده است.

درآمد کاهش یافته و مالکان مجبور به حمایت مالی شده‌اند

مشکلات ولکان در زمانی رخ داده که قیمت پرتاب‌های ULA نیز به شکل محسوسی افزایش یافته است. هزینه هر مأموریت ولکان طی چند سال از حدود ۱۱۲ میلیون دلار به بیش از ۲۰۰ میلیون دلار رسیده، درحالی‌که قیمت خدمات اسپیس‌ایکس نسبتاً ثابت مانده است. طراحی یک‌بارمصرف ولکان بخشی از این اختلاف را توضیح می‌دهد، زیرا هر مأموریت به ساخت یک موشک کامل تازه نیاز دارد.

وضعیت مالی شرکت نیز طی همین دوره ضعیف‌تر شده است. سهم لاکهید مارتین از سود ULA از ۳۲۵ میلیون دلار در سال ۲۰۱۶ به ۱۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۲ کاهش یافت و این شرکت سال گذشته اعلام کرد درآمد حاصل از سرمایه‌گذاری در ULA دیگر رقم قابل توجهی نیست. ارزش دفتری سهم بوئینگ و لاکهید مارتین در این شرکت نیز با احتساب تورم از حدود ۲.۲۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۶ به ۱.۱۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ رسیده است.

فشار مالی در تیر علنی‌تر شد، زمانی که دو مالک ULA در اسناد مالی خود اعلام کردند برای عبور شرکت از دوره زمین‌گیر شدن ولکان، هرکدام تا ۵۰۰ میلیون دلار از خطوط اعتباری آن را تضمین کرده‌اند. بوئینگ همچنین هشدار داده بود اگر پرتاب‌های ولکان مطابق برنامه از سر گرفته نشوند، ممکن است مالکان مجبور به حمایت مالی بیشتر شوند و حتی زیان ثبت کنند. ULA سال را با پیش‌بینی ۱۸ تا ۲۲ پرتاب آغاز کرده بود، اما تا هشت ماه بعد تنها پنج مأموریت انجام داده و فقط یکی از آن‌ها با ولکان بوده است.

گزارش‌های بعدی نیز از تلاش شرکت برای جذب ۱.۵ میلیارد دلار سرمایه خبر دادند، رقمی که سه برابر برنامه اولیه بود. ULA در واکنش گفته مشکل مالی فعلی مستقیماً با خرابی نازل بوستر‌های ولکان و توقف پرتاب‌ها ارتباط دارد و تأکید کرده بیش از ۸۰ مأموریت در دفتر سفارش خود دارد. همین سفارش‌های انباشته یکی از مهم‌ترین دارایی‌های شرکت به شمار می‌روند، اما تا زمانی که ولکان با آهنگ بالا و پایدار پرواز نکند، تبدیل آن‌ها به درآمد ممکن نخواهد بود.

فروش ULA قبلاً هم مطرح شده بود، اما قیمت مانع معامله شد

بوئینگ و لاکهید مارتین طی چند سال گذشته به‌طور جدی امکان فروش ULA را بررسی کرده بودند. آن‌ها در ابتدا حدود ۵ میلیارد دلار برای این شرکت می‌خواستند، درحالی‌که برآورد‌های غیررسمی صنعت رقم ۲ تا ۳ میلیارد دلار را واقع‌بینانه‌تر می‌دانستند. بلو اوریجین برای مدتی جدی‌ترین گزینه خرید محسوب می‌شد و این موضوع درست پس از نخستین پرواز موفق ولکان در سال ۲۰۲۴ قوت گرفته بود، اما پس از بروز مشکلات بوستر‌ها بحث فروش نیز فروکش کرد.

آمازون دیگر نامی است که در کنار ULA مطرح شده است. این شرکت بزرگ‌ترین مشتری تجاری ولکان محسوب می‌شود و ۳۸ پرتاب برای منظومه آمازون لئو رزرو کرده است. آمازون حتی برای افزایش ظرفیت تولید و پرتاب ULA سرمایه‌گذاری کرده، زیرا برای استقرار سریع ماهواره‌هایش به دسترسی مطمئن به مدار نیاز دارد. نورثروپ گرومن و ال۳هریس نیز به‌دلیل تأمین قطعات کلیدی ULA در میان گزینه‌های احتمالی مطرح شده‌اند، هرچند هیچ‌یک به‌صورت رسمی علاقه خود را تأیید نکرده‌اند.

قیمت احتمالی امروز احتمالاً کمتر از رقمی است که چند سال قبل مطرح می‌شد. درآمد پایین‌تر، نیاز به تأمین مالی و سابقه مشکلات ولکان ارزش شرکت را تحت فشار قرار داده‌اند، اما ULA همچنان دارایی‌هایی دارد که برای یک خریدار جذاب هستند. این شرکت یکی از معدود اپراتور‌های آمریکایی است که موشک سنگین عملیاتی دارد، مجوز انجام مأموریت‌های حساس امنیت ملی را گرفته و حدود ۸۰ پرتاب قراردادشده در اختیار دارد.

AST اسپیس‌موبایل می‌تواند یکی از خریداران غیرمنتظره باشد

یکی از نام‌های تازه‌ای که در گمانه‌زنی‌ها مطرح شده AST اسپیس‌موبایل است. این شرکت مستقر در تگزاس شبکه‌ای از ماهواره‌های پهن‌باند می‌سازد که مستقیماً با تلفن‌های همراه ارتباط برقرار می‌کنند و در حال حاضر برای پرتاب ماهواره‌های خود به اسپیس‌ایکس و بلو اوریجین وابسته است. هر دو شرکت در عین حال رقبای احتمالی AST در بازار اینترنت ماهواره‌ای مستقیم به گوشی محسوب می‌شوند و همین وابستگی می‌تواند در بلندمدت برای آن مشکل‌ساز شود.

مدیران AST اخیراً اعلام کرده‌اند به دنبال راه‌هایی برای یکپارچه‌تر کردن زنجیره فعالیت و کاهش وابستگی به شرکت‌های پرتاب هستند و خرید یا مشارکت با شرکت‌های دیگر را نیز جزو گزینه‌ها معرفی کرده‌اند. این شرکت در تیر بیش از یک میلیارد دلار از طریق فروش اوراق قابل تبدیل جذب کرد و در پایان خرداد حدود ۲.۳ میلیارد دلار نقدینگی در اختیار داشت. خرید ULA می‌تواند دسترسی مستقیم AST به موشک را فراهم کند، هرچند ULA خود نیز برای موتور، محفظه محموله و بخشی از سامانه‌های الکترونیکی به تأمین‌کنندگان بیرونی وابسته است.

چنین معامله‌ای البته باید از نظر رقابتی نیز بررسی شود. خرید ULA توسط شرکتی مانند بلو اوریجین تعداد ارائه‌دهندگان مستقل پرتاب سنگین در آمریکا را کاهش می‌دهد، درحالی‌که خرید آن توسط شرکتی خارج از بازار پرتاب می‌تواند ساختار رقابتی فعلی را بیشتر حفظ کند. فعلاً هیچ مذاکره رسمی برای فروش تأیید نشده و بوئینگ نیز در پاسخ به پرسش‌ها گفته درباره شایعات بازار یا معاملات احتمالی اظهار نظر نمی‌کند.

بازگشت ولکان می‌تواند سرنوشت شرکت را تغییر دهد

مهم‌ترین اتفاق کوتاه‌مدت برای ULA نه فروش شرکت، بلکه بازگشت ولکان به پرواز است. مأموریت بعدی قرار است نخستین پرتاب از ۳۸ مأموریتی باشد که آمازون برای این موشک رزرو کرده و همچنین نخستین مأموریت ولکان زیر نظر مارک پلر، مدیرعامل تازه ULA خواهد بود. پلر پیش‌تر حدود ۲۰ سال در شرکت حضور داشته و توسعه ولکان را از ابتدای پروژه تا دریافت تأییدیه مأموریت‌های دولتی هدایت کرده است.

پرتاب بعدی از نظر فنی نیز حساس خواهد بود، زیرا ولکان برای نخستین بار از شش بوستر سوخت جامد استفاده می‌کند. عملکرد هر شش بوستر برای ULA و نورثروپ گرومن فرصتی خواهد بود تا ثابت کنند مشکل نازل برطرف شده و موشک می‌تواند دوباره به برنامه پرتراکم خود برگردد. ULA برای تبدیل بیش از ۸۰ سفارش موجود به درآمد، باید نه فقط یک پرتاب موفق بلکه مجموعه‌ای پیوسته از مأموریت‌های بدون مشکل انجام دهد.

اگر ولکان دوباره به پرواز منظم برسد، دفتر سفارش بزرگ ULA همچنان می‌تواند شرکت را برای یک خریدار جذاب نگه دارد. در مقابل، ادامه مشکلات فنی و کاهش بیشتر درآمد احتمالاً فشار بر بوئینگ و لاکهید مارتین برای تزریق پول تازه یا پذیرش قیمت پایین‌تر در یک معامله احتمالی را افزایش خواهد داد. آینده ULA در کوتاه‌مدت بیش از هر چیز به همین چند پرتاب بعدی وابسته است، زیرا موفقیت ولکان می‌تواند هم وضعیت مالی شرکت را بهبود دهد و هم ارزش آن را در صورت بازگشت مذاکرات فروش بالا ببرد.