مرحله دوم موشک فالکون ۹ اسپیسایکس با سطح ماه برخورد کرد
به گزارش خبرگزاری آنا؛ دادههای ثبتشده توسط تلسکوپهای زمینی نشان میدهد مرحله دوم موشک فالکون ۹ که در جریان مأموریت Blue Ghost در دیماه ۱۴۰۳ به فضا پرتاب شده بود، در نخستین ساعات روز ۱۴ مرداد امسال مطابق با پیشبینیهای قبلی با سطح ماه برخورد کرده است. کارل اشمیت، پژوهشگر علوم سیارهای دانشگاه بوستون، اعلام کرد که تلسکوپ (VLT) مستقر در شیلی در زمان پیشبینیشده، ابری از گازهای سدیم و لیتیوم را در محل برخورد ثبت کرده است. این پدیده که حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه ادامه داشته، نشانهای مهم از وقوع برخورد محسوب میشود و نخستین شواهد رصدی مستقیم از این رویداد را در اختیار پژوهشگران قرار داده است.
دهانهای جدید روی ماه و تلاش مدارگردها برای ثبت تصاویر
از آنجا که برخورد در بخش روشن سطح ماه رخ داده است، مشاهده مستقیم لحظه اصابت برای بسیاری از رصدخانههای زمینی امکانپذیر نبود. با این حال، برآوردهای اولیه ناسا نشان میدهد این بدنه فلزی حدود چهار تنی با سرعتی نزدیک به ۵ هزار و ۴۰۰ مایل بر ساعت (حدود ۸ هزار و ۷۰۰ کیلومتر بر ساعت) به سطح ماه برخورد کرده و احتمالاً دهانهای با قطری نزدیک به ۱۸ متر و عمقی حدود ۳.۶ متر ایجاد کرده است. ناسا اعلام کرده است که مدارگرد شناسایی ماه (LRO) و همچنین مدارگرد کرهای KPLO در روزها و هفتههای آینده از محل احتمالی برخورد تصویربرداری خواهند کرد تا موقعیت دقیق دهانه و آثار باقیمانده از این برخورد مشخص شود.
علاوه بر اندازه دهانه، پژوهشگران امیدوارند تصاویر مدارگردها اطلاعات ارزشمندی درباره نحوه پراکندگی مواد سطحی ماه پس از برخورد در اختیار آنها قرار دهد. بررسی این دادهها میتواند به دانشمندان کمک کند تا رفتار سطح ماه در برابر برخوردهای پرسرعت را بهتر درک کنند و آن را با برخوردهای طبیعی شهابسنگها مقایسه کنند.
چرا مرحله دوم موشک قابل بازگردانی نبود؟
اسپیسایکس و ناسا توضیح دادهاند که در مأموریتهایی که مقصد آنها فراتر از مدار پایین زمین است، امکان بازگرداندن مرحله دوم موشک به جو زمین وجود ندارد. در چنین مأموریتهایی تقریباً تمام سوخت باقیمانده برای رساندن محموله به مدار انتقال ماه یا مسیرهای دورتر مصرف میشود و دیگر انرژی لازم برای اجرای مانور بازگشت در اختیار موشک قرار ندارد. در نتیجه، مرحله دوم پس از جدایی از محموله در مداری میان زمین و ماه رها میشود و مسیر آن به مرور تحت تأثیر گرانش زمین، ماه و خورشید تغییر میکند.
ناسا تأکید کرده است که این وضعیت برای بسیاری از مأموریتهای اعماق فضا طبیعی است و برخورد این قطعات با سطح ماه در مناطقی که از پیش برای آنها مشکلی ایجاد نمیکند، در حال حاضر یکی از روشهای پذیرفتهشده برای مدیریت بقایای مأموریتهای فضایی به شمار میرود. با این حال، دانشمندان همواره مسیر چنین قطعاتی را زیر نظر دارند تا احتمال برخورد آنها با فضاپیماهای فعال یا مأموریتهای آینده به حداقل برسد.
پیشبینی دقیق برخورد و نقش اخترشناسان مستقل
در مأموریتهای معمول فالکون ۹ که محمولهها را به مدار پایین زمین منتقل میکنند، مرحله دوم موشک پس از پایان عملیات با اجرای مانور خروج از مدار وارد جو زمین میشود و در اثر اصطکاک میسوزد یا بقایای آن در مناطق از پیش تعیینشده اقیانوس سقوط میکند. اما در مأموریتهای پرانرژی مانند مأموریت Blue Ghost، سوخت باقیمانده صرف رساندن محموله به مسیر انتقال ماه میشود و امکان انجام مانور بازگشت وجود ندارد. به همین دلیل، مرحله دوم به یک جرم سرگردان فضایی تبدیل میشود که مسیر آن تنها با محاسبات مداری قابل پیشبینی است.
در این پرونده، اخترشناس مستقل بیل گری ماهها پیش با استفاده از مدلهای مداری، زمان و محل تقریبی برخورد را با دقت بالایی پیشبینی کرده بود. همین پیشبینی باعث شد رصدخانههای مختلف جهان در زمان مناسب آماده ثبت این رویداد باشند و بتوانند گازها و ذرات حاصل از برخورد را ثبت کنند. به گفته پژوهشگران، این دادهها علاوه بر تأیید وقوع برخورد، اطلاعات ارزشمندی درباره ترکیب مواد سطح ماه و نحوه پراکندگی آنها پس از برخورد در اختیار دانشمندان قرار میدهد.
زبالههای فضایی، چالشی که به ماه رسیده است
اگرچه برخورد بقایای موشکهای ساخت بشر با سطح ماه هنوز رویدادی نسبتاً نادر محسوب میشود، اما از نظر انرژی آزادشده تفاوت چندانی با برخورد شهابسنگهای طبیعی هماندازه ندارد که به طور مداوم به سطح ماه برخورد میکنند. نبود جو در ماه باعث میشود هیچ جسمی هنگام ورود سرعت خود را از دست ندهد و مستقیماً با سطح برخورد کند. همین موضوع موجب ایجاد دهانههای تازه و پراکندگی گسترده مواد سطحی میشود.
با این حال، افزایش تعداد مأموریتهای ماه و رشد فعالیت شرکتهای خصوصی فضایی باعث شده است موضوع مدیریت بقایای مأموریتها بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. برخی کارشناسان حقوق فضا هشدار دادهاند که اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، ممکن است در آینده بخشهایی از سطح ماه با بقایای مأموریتهای انسانی آلوده شود و این مسئله بر مطالعات علمی یا مأموریتهای آینده اثر بگذارد. در مقابل، آژانسهای فضایی معتقدند تا زمانی که فناوریهایی مانند سوختگیری مداری یا سامانههای بازیابی کامل مراحل دوم موشکها به بلوغ نرسیدهاند، هدایت این قطعات به مناطق دورافتاده سطح ماه همچنان یکی از عملیترین و کمخطرترین راهکارها برای جلوگیری از افزایش زبالههای فضایی در مدار زمین خواهد بود.
انتهای پیام/
