آیا اسکلت رباتیک به سالمندان کمک میکند
به گزارش خبرگزاری آنا، به نقل از «Gizmodo»؛ نمایشگاه IFA 2026 در برلین شاهد حضور چندین شرکت فعال در حوزه اسکلتهای بیرونی بود؛ محصولاتی که بهجای آنکه صرفاً فعالیت بدن را اندازهگیری کنند، مستقیماً هنگام حرکت به کاربر کمک میکنند. یکی از نمونههای شاخص این فناوری، Hypershell Halo است؛ اسکلت بیرونی جدیدی که برای نخستینبار در محصولات این شرکت، کمک موتوری را از ناحیه لگن به زانوها نیز گسترش داده است.
آیا این اسکلت رباتیک میتواند به سالمندان کمک کند؟
کاهش توانایی حرکتی یکی از چالشهای مهم دوران سالمندی است که بر استقلال فرد سالمند در انجام فعالیتهای روزمره اثر میگذارد. اسکلتهای بیرونی اندام تحتانی به همین دلیل در سالهای اخیر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفتهاند و برخلاف عصا یا واکر که بخشی از وزن و تعادل را به یک ابزار خارجی منتقل میکنند، این سامانهها تلاش میکنند به صورت مستقیم بخشی از حرکت پاها را تقویت کنند.
بررسی گسترده پژوهشهای علمی(Systematic Review) درباره استفاده از اسکلتهای بیرونی اندام تحتانی در افراد مسن، ۳۶ مقاله را بررسی کرده است. این پژوهشها گروههای مختلفی از افراد بالای ۶۵ سال، از جمله افراد مبتلا به سارکوپنی، سکته مغزی، پارکینسون و آرتروز را دربرمیگرفتند. نتایج نشان داد استفاده از این فناوری در مطالعات مختلف با بهبود شاخصهایی مانند سرعت راه رفتن، توانایی بلندشدن از صندلی، تعادل، قدرت عضلات و کیفیت راه رفتن همراه بوده است؛ البته پژوهشگران تاکید کردهاند که نوع دستگاه، وضعیت جسمانی افراد و شیوه استفاده از آن در نتایج موثر است.
از سوی دیگر، یک مطالعه درباره دیدگاه سالمندان دارای محدودیت حرکتی و فیزیوتراپیستها نیز نشان میدهد که چنین فناوریهایی از نظر کاربران میتوانند برای افزایش استقلال، راه رفتن در محیط بیرون و انجام فعالیتهای روزمره مفید باشند. در این مطالعه، سبکبودن، راحتی، امکان پوشیدن و درآوردن آسان و ظاهری نامحسوس از ویژگیهایی بودند که برای پذیرش این فناوری اهمیت داشتند.
بنابراین، اهمیت اسکلتهای بیرونی برای سالمندان فقط در افزایش سرعت حرکت نیست؛ مسئله مهمتر، حفظ توانایی فرد برای انجام مستقل فعالیتهای روزمره است.
Halo چه چیزی را تغییر داده است؟
در این میان، Hypershell Halo نمونهای جالب از تلاش صنعت برای نزدیککردن اسکلتهای بیرونی به این نیازهاست. این دستگاه ساختاری از جنس فیبر کربن دارد که روی لگن قرار میگیرد و به ران و ساق پا متصل میشود. حسگرهای دستگاه حرکات کاربر را تشخیص میدهند و موتورهای آن متناسب با حرکت، نیروی کمکی ایجاد میکنند.
تفاوت اصلی Halo با مدلهای قبلی Hypershell در این است که سیستم دیگر فقط به لگن محدود نیست. Halo چهار مفصل موتوردار در ناحیه دو لگن و دو زانو دارد و این مفاصل بهعنوان یک سامانه واحد با یکدیگر هماهنگ میشوند. به گفته شرکت، این طراحی برای کمک به مراحل مختلف حرکت، از بلندکردن پا تا تحمل وزن و کنترل حرکت هنگام پایینآمدن طراحی شده است.
این تغییر از نظر سالمندی اهمیت دارد؛ زیرا حرکت پا فقط به جلو بردن آن محدود نمیشود. در بسیاری از فعالیتهای روزمره، فرد سالمند باید وزن خود را تحمل کند، زانو را خم کند، از حالت نشسته بلند شود یا هنگام پایین آمدن از پله و شیب، حرکت خود را کنترل کند.
این اسکلت پوشیدنی چه قابلیتهایی دارد؟
یکی از قابلیتهای قابل توجه Halo، کمک به بلندشدن از حالت نشسته است. طبق توضیح سازنده، هماهنگی موتورهای لگن و زانو میتواند هنگام حرکتهایی مانند نشستن و برخاستن به کاربر کمک کند. همین قابلیت در گزارش Gizmodo نیز مورد توجه قرار گرفته و خبرنگار این رسانه میگوید Halo هنگام برخاستن از حالت نشسته، به تلاش بسیار کمتری نیاز دارد.
این دستگاه همچنین هنگام بالا رفتن از شیب یا پلهها، هم ران و هم ساق پا را در حرکت درگیر میکند. گیزمودو که خبرنگار آن پیشتر مدلهای Pro X و X Ultra S را نیز امتحان کرده بود، میگوید نسلهای قبلی بیشتر برای افراد کاملاً آماده و کوهنوردان مناسب بودند؛ در حالی که افرادی با زانوهای ضعیفتر یا نیازمند کمک حرکتی، میتوانستند مخاطب منطقیتری برای چنین فناوریای باشند.
به گفته Toby Knisely، مدیر ارتباطات Hypershell، این شرکت Halo را محصولی «برای همه» میداند؛ هم افراد سالم و هم کسانی که به کمک حرکتی نیاز دارند. شرکت همچنین قابلیت ایجاد نوعی حالت ضربهگیری هنگام پایین آمدن از یک ارتفاع کوتاه را برای دستگاه در نظر گرفته است.
هوش مصنوعی چگونه وارد ماجرا شده است؟
Halo فقط یک مجموعه موتور و قطعات مکانیکی نیست. Hypershell در این محصول از سامانه HyperIntuition 2.0 برای تشخیص و پیشبینی حرکت استفاده کرده است. طبق اعلام شرکت، بیش از ۳۰ حسگر حرکتی دادههای مربوط به وضعیت بدن را دریافت میکنند و سامانه هوش مصنوعی تلاش میکند پیش از شروع کامل حرکت، قصد کاربر را تشخیص دهد و میزان کمک موتورها را تنظیم کند.
Hypershell میگوید این سامانه میتواند حرکت را حدود ۰.۲ ثانیه زودتر پیشبینی کند و موتورهای چهارگانه را با یکدیگر هماهنگ سازد. این اعداد، ادعاهای شرکت سازنده هستند و نباید آنها را با نتایج یک آزمایش بالینی مستقل یکسان دانست.
آیا اسکلت میتواند یک وسیله پزشکی برای سالمندان باشد؟
اینجا یک نکته مهم وجود دارد. با وجود کاربرد احتمالی این فناوری برای افراد دارای محدودیت حرکتی، Halo را نمیتوان دستگاه درمانی یا وسیلهای مناسب برای همه سالمندان معرفی کرد.
Hypershell در صفحه محصول تصریح کرده که Halo یک وسیله کمککننده برای زندگی روزمره است، نه یک ابزار پزشکی و ضمن اینکه کاربر باید بتواند بدون کمک راه برود و تعادل خود را حفظ کند. بنابراین فردی که به دلیل شرایط جسمانی قادر به راه رفتن مستقل نیست، لزوماً نمیتواند از این محصول استفاده کند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا پژوهشهای مربوط به اسکلتهای بیرونی اگرچه نتایج امیدوارکنندهای نشان دادهاند، هنوز به معنای آن نیستند که هر اسکلت بیرونی برای هر سالمند مناسب است. حتی مطالعات مربوط به طراحی این فناوری برای سالمندان نیز بر اهمیت راحتی، وزن پایین، سهولت استفاده و سازگاری دستگاه با نیازهای واقعی کاربران تأکید دارند.
Halo تنها محصول حاضر در این حوزه نیست. Gizmodo در IFA 2026 از نمونههایی مانند Dnsys Z1 و مدل K شرکت Ascentiz نیز نام برده است. Z1 بیشتر روی ناحیه زانو تمرکز دارد و Ascentiz نیز مدلهایی با موتورهای کمکی در بخشهای مختلف پا ارائه کرده است. این رقابت نشان میدهد اسکلتهای بیرونی دیگر صرفاً یک فناوری آزمایشگاهی نیستند و شرکتهای مختلف تلاش میکنند کاربردهای مصرفی متفاوتی برای آنها پیدا کنند.
در این میان، Halo با قیمت پیشفروش ۲۳۰۰ دلار عرضه شده است که آن را از یک گجت معمولی دور میکند. Gizmodo نیز تاکید میکند که بدون امتحان کردن دستگاه نمیتوان مشخص کرد آیا نیازهای حرکتی یک فرد مشخص را برطرف میکند یا خیر.
مستقل ماندن یا سریعتر راه رفتن؟
مسیر جدید اسکلتهای بیرونی بیش از آنکه درباره افزایش توان کوهنوردان باشد، درباره حفظ استقلال حرکتی انسانها است. برای یک سالمند، توانایی بلندشدن از صندلی، راه رفتن در یک مسیر شیبدار یا بالا رفتن از چند پله میتواند معنایی فراتر از یک فعالیت ورزشی داشته باشد و این تواناییها مستقیم با میزان استقلال فرد در زندگی روزمره ارتباط دارند.
اضافهشدن موتورهای زانو و تمرکز بر حرکاتی مانند برخاستن و کنترل فرود، نشان میدهد سازندگان اسکلتهای بیرونی در حال حرکت به سمت نیازهایی هستند که برای افراد دارای محدودیت حرکتی اهمیت بیشتری دارد و اگر این فناوریها در آینده سبکتر، ارزانتر، راحتتر و ایمنتر شود و مطالعات مستقل نیز اثربخشی آنها را در گروههای مختلف سالمندان تایید کند، اسکلتهای رباتیک از یک ابزار عجیب در نمایشگاههای فناوری، به یکی از ابزارهای کمک حرکتی نسل آینده تبدیل خواهد شد که هدفش نه قویتر کردن انسان، بلکه کمک به او برای حفظ استقلالش در زمان سالخوردگی است.
انتهای پیام/
