ز سر غیب کس آگاه نیست؛ حتی هوش مصنوعی؟

به گزارش خبرگزاری آنا؛ هوش مصنوعی مولد در سال‌های اخیر شکل تازه‌ای از خدمات فالگیری را به وجود آورده است. اپلیکیشن‌ها و وب‌سایت‌هایی که از مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) استفاده می‌کنند، می‌توانند براساس پرسش کاربران، تفسیر کارت‌های تاروت، طالع‌بینی، کف‌بینی و پیش‌بینی‌های شخصی ارائه دهند. بعضی از این خدمات امکان گفت‌وگوی صوتی و تصویری با شخصیت‌های مجازی را هم فراهم کرده‌اند.

یکی از نمونه‌های این نوع اپلیکیشن‌ها، Your AI Psychic است که بیش از دوازده شخصیت مجازی با هویت‌های متفاوت دارد. کاربران می‌توانند از طریق پیام متنی، تماس صوتی یا تصویری با این شخصیت‌ها گفت‌و‌گو کنند و از خدماتی مانند کف‌بینی و تحلیل طالع نجومی استفاده کنند. پای این فالگیر‌ها به شبکه‌های اجتماعی هم باز شده است. شخصیت‌های فالگیر ساخته‌شده با هوش مصنوعی در پخش زنده تیک‌تاک حضور دارند.

دستیار هوش مصنوعی فیلم‌های مرد آهنی چقدر به واقعیت نزدیک است؟

چه کسانی از فالگیری هوش مصنوعی درآمد دارند؟

این خدمات به یک مدل تجاری تازه در بازار اپلیکیشن‌ها تبدیل شده است. شرکت‌های سازنده می‌توانند با طراحی یک شخصیت مجازی و اتصال آن به مدل هوش مصنوعی، خدماتی را در تمام ساعات شبانه‌روز ارائه کنند. کاربران نیز برای دریافت پاسخ‌های بیشتر، تفسیر‌های مفصل‌تر یا گفت‌و‌گو‌های طولانی هزینه می‌پردازند.

برای نمونه، اپلیکیشن Your AI Psychic از سیستم خرید سکه استفاده می‌کند. هر پرسش چهار سکه و شش‌صدم سکه هزینه دارد. کاربران می‌توانند بسته‌هایی از ۹.۹۹ دلار برای ۸۲ سکه تا ۹۹.۹۹ دلار برای ۱۱۸۰ سکه خریداری کنند. این اپلیکیشن امکان دریافت پاسخ اولیه را در قالب خدمات رایگان یا کم‌هزینه نیز فراهم می‌کند.

آیا هوش مصنوعی واقعاً فال می‌گیرد؟

بهتر است نخست به این مسئله پرداخت که پیش‌بینی آینده چه از طرف هوش مصنوعی و چه از طرف یک انسان، پشتوانه علمی ندارد. بسیاری از افراد به این پیش‌بینی‌ها و فالگیری‌ها به چشم یک سرگرمی نگاه می‌کنند. تفاوت هوش مصنوعی با یک انسان در اینجا است که چت‌بات‌ به گفت‌وگوهای پیشین شما دسترسی دارد و می‌تواند با توجه به آنها حدسی درباره آینده شما بزند. بسیاری از چت‌بات‌ها از مدل‌های زبانی بزرگ استفاده می‌کنند. این مدل‌ها با بررسی حجم زیادی از داده‌های متنی، الگو‌های زبان و ارتباط میان واژه‌ها را یاد می‌گیرند و براساس پرسش کاربر پاسخ تولید می‌کنند.

در فالگیری دیجیتال، مدل می‌تواند از اطلاعات مربوط به نماد‌های تاروت، طالع‌بینی، سنت‌های معنوی و متون روان‌شناختی برای ساختن یک تفسیر استفاده کند. وقتی کاربر درباره رابطه عاطفی خود سؤال می‌کند، مدل با توجه به پرسش و اطلاعاتی که در اختیارش قرار گرفته، متنی متناسب تولید می‌کند.

یک پژوهش جدید، دقیقاً به همین موضوع پرداخته است. پژوهشگران در این مطالعه با ۱۲ تاروت‌خوان که در فعالیت‌های خود از هوش مصنوعی استفاده می‌کردند، مصاحبه کردند.

یافته‌ها نشان داد این افراد از هوش مصنوعی برای تفسیر کارت‌ها و رفع ابهامات استفاده می‌کنند. در این فرایند، کارت‌ها از طریق یک روش تصادفی انتخاب می‌شوند و هوش مصنوعی براساس نماد آنها و پرسش کاربر تفسیر می‌سازد.

پژوهشگران توضیح می‌دهند که میان پرسش فرد و کارت انتخاب‌شده رابطه علّی وجود ندارد. هوش مصنوعی نیز نمی‌تواند از این کارت‌ها اطلاعات پنهانی درباره آینده استخراج کند. مدل با استفاده از الگو‌هایی که از متون مربوط به تاروت، تجربه انسانی و زبان آموخته است، برای نتیجه تصادفی معنایی می‌سازد. کاربر هم این تفسیر را با شرایط زندگی خود تطبیق می‌دهد.

بنابراین، اگر فالگیری را روشی برای اطلاع از رویداد‌های آینده بدانیم، این ابزار‌ها شواهدی از توانایی پیش‌بینی واقعی ارائه نمی‌کنند. تفسیر‌های هوش مصنوعی می‌توانند برای کاربران معنادار به نظر برسند و به آنها فرصت بازاندیشی درباره مسائل شخصی بدهند. این احساس معناداری به معنای کشف اطلاعات واقعی درباره آینده نیست.

ایرانی‌ها قبل از هوش مصنوعی این اتفاق را تجربه کرده‌اند

در ایران، فال گرفتن از دیوان حافظ سنتی دیرینه است که به‌ویژه در شب یلدا رواج دارد. بسیاری از خانواده‌ها برای این کار از نسخه چاپی دیوان حافظ استفاده می‌کنند و برخی دیگر به سراغ وب‌سایت‌هایی می‌روند که با لمس صفحه، یکی از غزل‌های حافظ را به‌عنوان فال نمایش می‌دهند.

تفاوت این شیوه با فالگیری مبتنی بر هوش مصنوعی در نحوه انتخاب و تفسیر پاسخ‌هاست. در وب‌سایت‌های فال حافظ، شعر معمولاً به‌صورت تصادفی انتخاب می‌شود و نتیجه به اطلاعات شخصی یا گفت‌و‌گو‌های قبلی کاربر ارتباطی ندارد. در فالگیری با هوش مصنوعی، مدل می‌تواند با استفاده از اطلاعاتی که کاربر در گفت‌وگوی جاری یا مکالمات پیشین در اختیارش قرار داده است، تفسیری متناسب با شرایط و پرسش‌های او تولید کند. در واقع، پاسخ هوش مصنوعی ممکن است براساس زمینه گفت‌و‌گو شخصی‌سازی شود.

البته فال حافظ، چه با نسخه چاپی دیوان و چه از طریق وبسایت کاملا رندوم است. در انتخاب تصادفی شعر، هر غزل، در صورت یکسان بودن احتمال انتخاب، شانس مشابهی برای ظاهر شدن دارد. این موضوع درباره فالگیری هوش مصنوعی متفاوت است؛ زیرا پاسخ‌های آن از فرایند تولید متن و تفسیر الگو‌های زبانی به دست می‌آیند.

دین‌داری در تاروپود هوش‌مصنوعی وجود ندارد

چرا کاربران به پیشگویی ماشین اعتماد می‌کنند؟

پژوهشی جدید، به مقایسه پاسخ فالگیر انسانی و یک ابزار مبتنی بر مدل زبانی بزرگ در زمینه فال‌ای‌چینگ پرداخته است. در این پژوهش، شرکت‌کنندگان پرسشی درباره روابط عاطفی خود مطرح و دو پاسخ دریافت کردند؛ یکی از فالگیر انسانی و دیگری از ابزار هوش مصنوعی. سپس از آنها خواسته شد منشأ پاسخ‌ها را تشخیص دهند و از محتوای آن برای بررسی وضعیت عاطفی خود کمک بگیرند.

نتایج نشان داد ویژگی‌هایی مانند هماهنگی عاطفی پاسخ با وضعیت فرد و امکان تفسیر‌های مختلف بر میزان اعتبار و اعتماد کاربران تأثیر می‌گذارند. این پژوهش همچنین نشان می‌دهد کاربران در موقعیت‌های عاطفی پیچیده ممکن است به پاسخ‌هایی اعتماد کنند که احساس کنند شرایط آ‌نها را درک می‌کند و چه کسی است که همیشه هنگام تعامل حرف شما را تایید می‌کند؟ چت‌بات‌های هوش مصنوعی.

فالگیر‌ها نیز بیکار می‌شوند

گسترش این خدمات پرسش‌هایی درباره اطلاعات شخصی کاربران ایجاد کرده است. افراد در جریان گفت‌و‌گو ممکن است اطلاعات حساسی درباره روابط عاطفی و مسائل مالی خود مطرح کنند. این مسئله به طور کلی همیشه برای کاربران چت بات‌های هوش مصنوعی نگران کننده بوده است. 
در کنار این مسئله، فالگیر‌های انسانی نیز نسبت به تغییرات بازار واکنش نشان داده‌اند. برخی فالگیر‌های خارجی در تبلیغات خود شرط «بدون هوش مصنوعی» را درج کرده‌اند تا مشتریان بدانند با یک فرد واقعی گفت‌و‌گو می‌کنند. شماری از فعالان این حوزه معتقدند ارتباط انسانی، همدلی و تجربه شخصی بخش مهمی از خدمات آنهاست. این افراد درآمد کمی نیز ندارند، طبق یک گزارش، فالگیرها، طالع‌بین‌ها و فعالان علوم غریبه در کشور قزاقستان در سال ۲۰۲۴ حدود ۶ میلیون دلار، درآمد رسمی داشته‌اند.