به بهانه درگذشت پیشکسوت تئاتر کشور ؛
یک استاد دانشگاه علوم پزشکی آزاد تهران در گفتوگو با آناتک بررسی کرد
قدرت‌آفرینی علمی تلکام در راستای پیام رهبری
پیام اخیر رهبر انقلاب خطاب به نخبگان، بار دیگر ضرورت تقویت بنیه علمی کشور، حرکت به سوی مرزهای دانش و تبدیل ظرفیت علمی ایران به قدرت فناورانه را مورد توجه قرار داده است. تحقق این رویکرد در صنعت ارتباطات و فناوری اطلاعات، مستلزم عبور از نگاه صرفاً توسعه‌ای به زیرساخت‌ها و حرکت به سمت طراحی، تولید و به‌کارگیری فناوری‌های پیشرفته در داخل کشور است.
صنعت مخابرات به‌عنوان یکی از پایه‌های اصلی پیشرفت علمی و اقتصادی، برای ایفای این نقش به سرمایه‌گذاری هدفمند، بازنگری در ساختار‌های فناورانه و پیوند مؤثرتر میان دانشگاه، صنعت و شرکت‌های دانش‌بنیان نیاز دارد.
داوود زارعیان، معاون ارتباطات مخابرات ایران و عضو هیأت علمی دانشگاه در گفتوگو با خبرنگار آناتک، ضمن تشریح فاصله فناورانه ایران با کشورهای پیشرو، به الزامات توسعه زیرساخت‌ها، کاهش وابستگی خارجی و نقش‌آفرینی نخبگان در این مسیر پرداخته است که شرح این گفته‌ها را در ادامه می‌خوانید.
تکمیل شبکۀ فیبرنوری پیش‌شرط حرکت به سوی مرزهای فناورانه است
برای حرکت به سمت مرزهای فناوری در صنعت مخابرات، کدام بخش‌های زیرساخت شبکه کشور به توسعه فناوری‌های پیشرفته‌تر نیاز دارند و چه ظرفیت‌هایی برای طراحی و تولید این فناوری‌ها در داخل وجود دارد؟
تحولات حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات، به‌ویژه گسترش کاربرد‌های این فناوری‌ها در سراسر کشور و جهان، موجب شده است که تقریباً تمام بخش‌های زیرساختی کشور به توسعه و نوسازی نیاز داشته باشند. توسعه در صنعت مخابرات و ارتباطات هیچ‌گاه نباید متوقف شود و خوشبختانه این روند تاکنون نیز ادامه داشته است.
یکی از بخش‌های اصلی که باید در اولویت قرار بگیرد، توسعه فیبرنوری است. لازم است در یک برنامه چهار تا پنج‌ساله، کل کشور به فیبرنوری مجهز شود و به‌تدریج حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد کابل‌های مسی از شبکه دسترسی جمع‌آوری شود. فیبرنوری تنها بستری است که در شرایط فعلی می‌تواند نیاز‌های ارتباطی از نظر سرعت و ظرفیت انتقال داده را به‌طور مناسب پاسخ دهد.
موضوع دیگر، نوسازی سامانه‌ها، سوئیچ‌ها و تجهیزات مورد استفاده در شبکه است. این تجهیزات باید از فناوری‌های قدیمی به سمت شبکه‌های جدید، به‌ویژه معماری‌های مبتنی بر IMS، حرکت کنند. در حوزه نرم‌افزار نیز لازم است تغییرات جدی در سامانه‌ها و مجوز‌های نرم‌افزاری اعمال شود.
تحولات و بحران‌های اخیر نشان داده است که در برخی بخش‌ها، از جمله ساختار‌های امنیتی و مدیریتی شبکه، به بازنگری جدی نیاز داریم. امنیت و مدیریت شبکه باید به‌صورت مستمر مورد توجه قرار بگیرد. شبکه انتقال کشور نیز به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های اصلی ارتباطی باید توسعه یابد تا بتواند نیاز‌های اپراتورها، شرکت‌ها و مردم را پاسخ دهد.
لزوم سرمایه‌گذاری در زیرساخت و مهارت برای رقابت با کشورهای پیشرو
ایران در حوزه‌هایی مانند فیبرنوری، شبکه‌های نسل پنجم و ششم، تجهیزات انتقال و مراکز داده، برای رسیدن به سطح کشورهای پیشرو با چه فاصله فناورانه‌ای مواجه است و چگونه می‌توان این فاصله را کاهش داد؟
برای ارزیابی فاصله ایران با سایر کشورها، می‌توان به آمار‌ها و گزارش‌های جهانی، به‌ویژه گزارش‌های سالانه اتحادیه بین‌المللی مخابرات، مراجعه کرد. این اتحادیه کشورها را از نظر سطح توسعه‌یافتگی ارتباطات و فناوری اطلاعات در سه گروه دسته‌بندی می‌کند.
بر اساس این تقسیم‌بندی، حدود ۴۵ کشور در گروه نخست و توسعه‌یافته قرار دارند و حدود ۴۲ تا ۴۳ کشور نیز در گروه دوم جای گرفته‌اند. سایر کشورها در گروه سوم قرار می‌گیرند. ایران در حال حاضر در گروه دوم و سطح متوسط قرار دارد و باید برای ارتقای جایگاه خود و پیوستن به جمع کشورهای پیشرو تلاش کند.
دستیابی به این هدف، در وهله نخست به سرمایه‌گذاری بیشتر در زیرساخت‌های ارتباطی نیاز دارد. توسعه فیبرنوری، شبکه‌های نسل پنجم و ششم، شبکه‌های انتقال و همچنین تجهیزات و ابزار‌های دسترسی کاربران باید با جدیت دنبال شود.
ارتقای جایگاه کشور صرفاً با توسعه زیرساخت‌های فنی محقق نمی‌شود و حوزه کاربری و مهارت نیز اهمیت زیادی دارد. لازم است در کنار سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی، برای افزایش مهارت‌های تخصصی و گسترش کاربرد فناوری‌های ارتباطی نیز برنامه‌ریزی شود تا ایران بتواند در میان کشورهای پیشرو این حوزه قرار بگیرد.
تولید تجهیزات راهبردی و پرمصرف باید در اولویت توسعه فناوری بومی قرار گیرد
فکر می‌کنید با توجه به وابستگی صنعت مخابرات به برخی تجهیزات و فناوری‌های خارجی، کدام اجزای زیرساخت شبکه باید در اولویت توسعه فناوری بومی قرار بگیرند و بخش خصوصی و دانشگاه‌ها چه نقشی در این مسیر دارند؟
واقعیت این است که در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات، تقریباً تمام تجهیزات فعال شبکه اهمیت دارند. ما در بخش تجهیزات غیرفعال، به‌ویژه در حوزه تلفن ثابت، به سطح قابل قبولی از خودکفایی رسیده‌ایم و می‌توان گفت بخش عمده نیاز‌های کشور در این زمینه از طریق تولید داخلی تأمین می‌شود.
هرچند وضعیت در حوزه تجهیزات فعال چندان مطلوب نیست و این مسئله به‌ویژه در بخش تلفن همراه اهمیت بیشتری دارد. برای جبران این فاصله، دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و دولت باید سرمایه‌گذاری مناسبی انجام دهند و زمینه توسعه فناوری‌های بومی را فراهم کنند.
البته شرایط اقتصادی و محدودیت منابع اجازه نمی‌دهد که در مقطع فعلی، تولید تمام تجهیزات در داخل کشور به‌عنوان یک هدف فوری دنبال شود. به نظر می‌رسد اولویت‌بندی تجهیزات پرمصرف و تجهیزاتی که جنبه حاکمیتی و راهبردی دارند، می‌تواند از نظر اقتصادی و کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری ارزی اپراتورها مؤثرتر باشد.
وضعیت تجهیزات تلفن ثابت در مقایسه با بخش تلفن همراه مناسب‌تر است، اما همین حوزه نیز به بازنگری، مطالعات جدید و سرمایه‌گذاری‌های متناسب با فناوری‌های روز نیاز دارد. کاهش وابستگی در حوزه تلفن همراه نیز باید با جدیت بیشتری دنبال شود.
بازطراحی ساختارها، زمینه بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت نخبگان جوان را فراهم می‌کند
چگونه می‌توان از ظرفیت متخصصان جوان، دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان برای طراحی نسل جدید تجهیزات و سامانه‌های مدیریت شبکه استفاده کرد تا کشور صرفاً مصرف‌کننده فناوری‌های وارداتی نباشد؟
باید گفت در زمینه آموزش و به‌کارگیری متخصصان جوان، ایجاد ساختار‌های مناسب و فراهم کردن شرایط لازم برای بهره‌مندی از توانمندی‌های آنان، باید اقدامات بسیار بیشتری انجام شود. دانشگاه‌ها در سطوح عالی لازم است برنامه‌ریزی گسترده‌تری برای تربیت و هدایت نیرو‌های متخصص داشته باشند.
معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، معاونت‌های مرتبط در دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز باید نقش فعال‌تری ایفا کنند و برای شناسایی، حمایت و به‌کارگیری نخبگان برنامه‌ای منسجم و نظام‌مند داشته باشند.
شرایط جنگی، تحریم‌ها و مهاجرت بخشی از نخبگان، فعالیت در این حوزه را دشوار کرده است؛ با وجود این، مسئله اصلی همچنان به چگونگی سازمان‌دهی ظرفیت‌های موجود بازمی‌گردد. به نظر می‌رسد ساختار فعلی در این زمینه نیازمند بازطراحی باشد و نتوانسته است به میزان کافی از ظرفیت علمی و تخصصی کشور بهره‌برداری کند.
امروز در کشور ما در برخی حوزه‌ها، از جمله نرم‌افزار و تعدادی از تجهیزات بومی، موفقیت‌های نسبی به دست آمده است، اما این دستاورد‌ها برای پاسخ‌گویی به نیاز‌های آینده کافی نیست. دستیابی به جایگاه مطلوب در تولید فناوری‌های پیشرفته، مستلزم برنامه‌ریزی منسجم‌تر و ایجاد ارتباط مؤثر میان دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، شرکت‌های دانش‌بنیان و صنعت است.
نگاه علمی شبکۀ ارتباطی را به زیرساخت پیشرفت کشور تبدیل می‌کند
برای تبدیل زیرساخت ارتباطی کشور به بستری قابل اتکا برای پیشرفت علمی و اقتصادی، چه تحولاتی در معماری شبکه، امنیت زیرساخت‌ها، ظرفیت انتقال داده و تاب‌آوری شبکه ضروری است؟
تحول در زیرساخت‌های ارتباطی صرفاً به اپراتورها یا وزارت ارتباطات محدود نمی‌شود و تحقق آن به تغییر رویکرد در بخش‌های مختلف کشور نیاز دارد. اپراتورها معمولاً در جایگاه مصرف‌کننده تجهیزات و فناوری قرار دارند و به دلیل فشار تقاضای مشتریان، تلاش می‌کنند تجهیزات مورد نیاز را در سریع‌ترین زمان ممکن تأمین کنند تا بتوانند خدمات خود را ارائه دهند.
معتقدم به همین دلیل، دولت، دانشگاه‌ها و وزارتخانه‌های مرتبط باید در کنار اپراتورها برای توسعه زیرساخت‌های ارتباطی برنامه‌ریزی کنند. شبکه‌های ارتباطی امروز به ستون فقرات اقتصاد و نظام آموزشی کشورها تبدیل شده‌اند و برخورد با این زیرساخت‌ها باید بر پایه نگاه دقیق‌تر، علمی‌تر و به دور از شعارزدگی باشد.
بسیاری از کشورها در سال‌های گذشته تلاش کرده‌اند دسترسی عمومی به ارتباطات پایه را فراهم کنند. این مرحله که بر دسترسی مردم به اینترنت، تلفن ثابت و تلفن همراه متمرکز بود، دیگر پاسخ‌گوی تمام نیاز‌های امروز نیست. اگرچه توسعه دسترسی همچنان اهمیت دارد، اما اولویت اصلی باید به سمت افزایش کاربرد فناوری‌ها، گسترش بهره‌برداری از امکانات ارتباطی و استفاده مؤثرتر از ظرفیت تجهیزات و شبکه‌ها حرکت کند.
کشور از نظر سرمایه، امکانات و نیروی انسانی ظرفیت‌های قابل توجهی در اختیار دارد. مسئله اصلی این است که بتوانیم این ظرفیت‌ها را در قالب ساختاری منطقی و هدفمند کنار یکدیگر قرار دهیم، آنها را به‌درستی هدایت کنیم و از این طریق زمینه دستیابی به نتایج مؤثر در توسعه علمی و فناورانه را فراهم آوریم.
انتهای پیام/
