رهبر شهید انقلاب، علم و فناوری را «یکی از عناصر قدرت ملی» و «منبعی برای عزت و اقتدار کشور» برشمردند و تأکید کردند که «دانشجویان و نخبگان علمی در چهل سال اخیر، مایه آبروی ایران بودهاند». ایشان با طرح «جهاد علمی»، مسیری ترسیم کردند که با تکیه بر توان داخلی، ایران را به خودکفایی در عرصههای راهبردی همچون صنعت هستهای، پهپادی و موشکی رساند و این دستاوردها، معادلات قدرت را در منطقه به نفع کشور تغییر داد. آناتک در گزارش خود به چگونگی تبدیل این باور به بازدارندگی و عزت ملی برای ایران اسلامی پرداخته است.
«ادعای دسترسی پلتفرمها به اطلاعات حساس نسخهها کاملاً نادرست است و ما به هیچوجه نمیدانیم چه اقلام دارویی در نسخه بیماران وجود دارد؛ چراکه سکوهای دارورسان فقط کدملی و شماره نسخه را دریافت کرده و فوراً به داروخانه ارسال میکنند.»، «سکوهای آنلاین دخالتی در فرایند نسخهپیچی ندارند و فقط بهعنوان یک واسطه امن خِدمترسانی میکنند»، این جملهها بخشهایی از صحبتهای مهدی خدادادی، رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال نصر در خصوص آخرین وضعیت سکوهای دارورسان برخط است.
اقتصاد دانشبنیان از نگاه رهبر شهید انقلاب، «نگاه علمی و فناورانه به تولید در همه عرصهها» تعریف شده است. این راهبرد کلیدی، کاهش هزینهها، افزایش بهرهوری و رقابتپذیری در بازارهای جهانی را به همراه دارد. نامگذاری سال ۱۴۰۱ به عنوان سال «تولید؛ دانشبنیان، اشتغالآفرین» نقطه عطفی در عینیتبخشی به این اقتصاد بود. در این گزارش به بررسی تعریف اقتصاد دانشبنیان از دید رهبر شهید انقلاب و جایگاه آن نزد ایشان میپردازد.
یک عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در گفتوگو با آناتک:
«ما در دهه هفتاد گوشی موبایل بومی داشتیم»، «باید در کشور خدمات پایه و استراتژیک فناوری را ایجاد کنیم، حتی اگر هزینه اقتصادی بیشتری در ابتدا انجام شود»، «این سرمایهگذاری فناورانه ثباتی در کشور ایجاد میکند که قادر به جبران ضرر اولیه نیز خواهد بود». این بخشی از اظهارات محمدحسین ساعی، عضو حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی در تبیین چرایی لزوم توجه به بومیسازی حوزههای راهبردی فناوری اطلاعات است.
بهرهگیری حداکثری از فرصتهای فضای مجازی برای پیشرفت همهجانبه کشور و ارائه خدمات گسترده به مردم، همراه با ضرورت برنامهریزی مستمر برای صیانت از آسیبهای این فضا، از جمله دلایل اصلی تشکیل شورای عالی فضای مجازی توسط رهبر شهید انقلاب بود. این شورا با هدف تبدیل ایران به یک قدرت سایبری و ایجاد هماهنگی میان نهادهای مختلف برای مدیریت یکپارچه این عرصه راهبردی تأسیس شد. تمرکز قدرت تصمیمگیری و نظارت بر اجرای دقیق سیاستها در همه سطوح، از دیگر اهداف کلان این نهاد فراقوهای به شمار میرود که چرایی تأسیس و کارکردهای آن را در گزارش پیشرو بررسی میکنیم.
یک کارشناس و پژوهشگر فضای مجازی در گفتوگو با آناتک:
«حفاظت از زیرساخت دیجیتال، حفاظت از زندگی روزمرۀ مردم و اقتدار کشور است» و «اولین ضربۀ ناشی از ناامنی سایبری به چشم مردم میرود». این جملات را احمد کارآمد، کارشناس و پژوهشگر فضای گفته است. وی با تأکید بر لزوم ایمنسازی مستمر، مدیریت دسترسیهای حساس و تقویت پدافند غیرعامل، امنیت سایبری را بخشی از تابآوری ملی و دفاع از زندگی مردم دانست.
مدیرعامل سازمان مردم نهاد فمپ در گفتوگو با آناتک:
«آمریکاییها هرجا که خودشان بخواهند دسترسی به افکار عمومی ما پیدا کنند تا راه نفوذ و سلطهشان را باز کنند، حرف از «اینترنت آزاد» میزنند؛ اما وقتی ما میخواهیم از سرویسهایی که آنها توسعه دادهاند بهرهبرداری کنیم، قریب به اتفاق موارد با تحریم مواجه میشویم و توجیهاتی مانند "شما تروریستید" یا "شما نرمال نیستید" مطرح میکنند. این تناقض نشان میدهد که سیاست آنها صرفاً ابزاری برای حفظ برتری و کنترل است»، این اظهارات را محمدمهدی حبیبی، مدیرعامل تشکل مردم نهاد فمپ بیان کرد.
یک عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در گفتوگو با آناتک:
«متخصصان ایرانی توانستهاند در حوزه تاکسی اینترنتی داخلی بهقدری قوی عمل کنند که این سرویس مورد پذیرش مردم قرار گیرد. در حوزه نقشه و مسیریاب هم سکوهای داخلی بهخوبی در حال جا افتادن هستند و در بسیاری موارد جا افتادهاند.» این اظهارات را ابوالفضل ابوترابی، نمایندۀ مردم استان اصفهان در تأکید بر توان نخبۀ ایرانی جهت توسعۀ سرویسهای مورد نیاز مردم ایران بیان کرد.
مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی:
«شرکتهای دانشبنیان و صنایع خلاق میتوانند از بستههای تخفیفی در حوزه تبلیغات شهری و تلویزیونی بهرهمند شوند و از این ظرفیت برای توسعه فعالیت و معرفی بهتر خدمات خود استفاده کنند». این اظهارات را علیرضا جاوید عربشاهی، مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی، دربارۀ ارائۀ بستههای حمایتی تبلیغاتی از کسبوکارهای اقتصاد دیجیتال بیان کرد.
حسین افشین، معاون علم، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، گفت حمایت از شرکتهای دانشبنیان منوط به آن است که محصول و خروجی آنها برای کشور کارآمد و مسئلهگشا باشد. او همچنین تأکید کرد طرحهایی در اولویت حمایت قرار میگیرند که به تبدیل علم به ثروت، ورود فناوری به صنعت، افزایش بهرهوری و تجاریسازی منجر شوند.
آیا زیرساختهای فنی کشور برای محافظت از کودکان در برابر انبوه دادههای ناسالم و سوءاستفادههای پلتفرمها، به اندازه کافی هوشمند و کارآمد طراحی شدهاند؟ چه تضمینی وجود دارد که سکوهای خارجی، حریم خصوصی و دادههای رفتاری خردسالان ایرانی را با استانداردهای بومی رعایت کنند؟ دغدغههایی از این دست منجر به نگارش سند «صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی» در ایران و برخی قوانین سختگیرانه در جهان شد که در گزارش حاضر به مرور آنها خواهیم پرداخت.
معاون اقتصادی مرکز ملی فضای مجازی در گفتوگو با آناتک:
سند حکمرانی داده که یک سال پیش در شورای معین شورای عالی فضای مجازی به تصویب رسیده است، این سند زیربنای توسعهٔ هوش مصنوعی در کشور محسوب میشود امیدواریم این سند در اولین جلسهٔ شورای عالی فضای مجازی بررسی و نهایی شود. این بخشی از گفتههای سیدامیر سیاح، معاون اقتصادی مرکز ملی فضای مجازی درباره اثر سند مورد اشاره در زیست بوم اقتصاد دیجیتال کشور و زمان اجرای آن است.
گروه هفت با تدوین چارچوبهای مشترک، اتحادیهی اروپا با الزام کیف پول دیجیتال تا سال ۲۰۲۶ و آمریکا با گسترش گواهینامههای استفاده از موبایل، همگی بر یک اصل تأکید دارند: فضای مجازی بدون هویت معتبر، امن نیست. ایران نیز با تصویب «نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور» در سال ۱۳۹۸ گامی ساختاریافته در این مسیر برداشته است که البته هنوز با تحقق میدانی فاصله دارد، اما کارشناسانی از جمله احمد کارآمد در کشور ما هشدار میدهند که وجود چالشهای نظیر خطوط مجهولالهویه همچنان بستری برای کلاهبرداری و جرایم سایبری فراهم کردهاند. این گزارش نشان میدهد که چرا احراز هویت، از یک الزام فنی به یک ضرورت ایمنی آفرین و اقتصادی برای همهی کاربران تبدیل شده است.
مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی در گفتوگو با آناتک:
«سکوها دارو را تجویز نمیکنند و صرفاً فرایند دارو رسانی و تحویل داروی تجویزشده از داروخانه به بیمار را انجام میدهند؛ از این رو میان وظیفه پزشک و نقش سکوها تداخل تخصصی وجود ندارد». این اظهارات را علیرضا جاوید عربشاهی، مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی، دربارۀ چالشهای فعلی سکوهای دارورسان و زمینۀ فعالیت آنها بیان کرد.
مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی:
قانون جهش تولید دانشبنیان و آییننامههای مصوب، ظرفیت حمایت صریح از افراد حقیقی و فریلنسرها را فراهم کرده و حتی صندوق نوآوری و شکوفایی نیز میتواند از این گروه پشتیبانی کند. این اظهارات را علیرضا جاوید عربشاهی، مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی، بیان کرد.
سخنگو و رئیس مرکز روابط عمومی مرکز ملی فضای مجازی:
شبکه ملی اطلاعات در حوادث و بحرانهای اخیر، برخلاف ادعای برخی، توانست پاسخگوی نیاز مردم باشد و بسیاری از خدمات فضای مجازی در بخشهای دولتی و خصوصی فعال ماندند. این اظهارات را حسین دلیریان، سخنگو و رئیس مرکز رسانه و روابط عمومی مرکز ملی فضای مجازی، درباره توانمندیهای شبکه ملی اطلاعات بیان کرد.
یک عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در گفتوگو با آناتک:
ابوالفضل ابوترابی، نماینده مردم استان اصفهان در مجلس در تشریح الزامات تقویت سکوهای داخلی گفت: تولید محتوا برای تقویت سکوهای داخلی زمانی اثرگذار است که با حمایت عملی، پشتیبانی زیرساختی و تقویت بسترهای بومی همراه شود؛ در غیر این صورت، تکرار شعارها دستاورد ملموسی نخواهد داشت.
ماهوارههای راداری با توانایی تصویربرداری در شب و در هر شرایط آبوهوایی، انقلابی در پایش زمین ایجاد کردهاند. ایران با ادامۀ مسیر ساخت نخستین ماهواره راداری خود در آستانه پیوستن به باشگاه محدود کشورهای تولیدکننده این فناوری است؛ دستاوردی که گامی برای مدیریت دقیقتر منابع و بهبود زندگی مردم محسوب میشود.
پروژه ملی «استارتاپهای روستایی» با هدایت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و اجرای پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات، با هدف شناسایی، توانمندسازی و توسعه بازار کسبوکارهای روستایی در ۳ استان گلستان، همدان و کهگیلویه و بویراحمد در حال اجراست؛ طرحی که با تکیه بر فناوریهای نوین، زمینه حضور فعال تولیدکنندگان و کارآفرینان محلی در بازارهای دیجیتال کشور را فراهم میکند.
عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی در گفتوگو با آناتک:
«چنانچه کشورهای مستقل در قالب پیمانهای مشترک و بر اساس تقسیم کار فناورانه کنار یکدیگر قرار گیرند، فشارهای ناشی از تحریمهای دیجیتال تا حد زیادی بیاثر خواهد شد.» این راهکار را کامیار ثقفی عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی برای خنثی سازی تحریمهای فناوری پیشنهاد میدهد، مسیری که کارشناسان دیگری هم بر آن تأکید دارند.