نتیجه یک نظرسنجی در آمریکا:
حجتالاسلاموالمسلمین فرحزاد:
یک عضو هیات علمی دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک بررسی میکند
آیا مردم حاضرند غذای چاپشده توسط پرینترهای سهبعدی را بخورند
به گزارش خبرگزاری آنا، به نقل از «Euronews»؛ فناوری چاپ سهبعدی غذا از یک ایده آزمایشگاهی فاصله گرفته و به حوزهای تبدیل شده است که شرکتها و پژوهشگران در حال بررسی کاربردهای آن برای تولید و شخصیسازی مواد غذایی هستند. در این روش، مواد خوراکی به عنوان ماده اولیه چاپگر استفاده میشوند و دستگاه با قرار دادن لایههای مختلف، غذا را با شکل و ترکیب از پیش تعیینشده تولید میکند. به عبارت دیگر، برخلاف چاپگرهای معمولی، ماده اولیه در این دستگاهها موادی مانند شکلات، پنیر، گوشت، سبزیجات یا پروتئین نخود است و شکل نهایی غذا نیز ابتدا در رایانه طراحی میشود.
در حال حاضر چند شرکت در این حوزه فعالیت میکنند و یکی از نمونههای قابل توجه Chocola3D است. این شرکت میگوید دستگاهش میتواند بیش از ۲۶ نوع ماده غذایی را پردازش کند و مشتریانی در اوکراین، بلغارستان، آلمان و استونی از آن استفاده میکنند. این دستگاه برخلاف برخی مدلهای مبتنی بر کپسولهای اختصاصی، از سیستم سرنگ باز استفاده میکند و کاربر میتواند مواد اولیه موردنظر خود را داخل آن قرار دهد.
آیا مردم حاضرند غذای چاپشده بخورند؟
با وجود پیشرفت فناوری، پذیرش عمومی همچنان یک موضوع مهم است. بر اساس نظرسنجی Bitkom که در سال ۲۰۲۵ میان هزار و چهار نفر در آلمان انجام شد، ۲۴ درصد افراد گفتهاند میتوانند خوردن گوشت کشتشدهای را تصور کنند که با چاپگر سهبعدی شکل گرفته است؛ این رقم شش سال قبل ۱۳ درصد بود.
پذیرش در گروههای سنی جوانتر بیشتر است و حدود یکسوم افراد ۱۶ تا ۴۹ ساله چنین محصولی را قابل تصور دانستهاند. با این حال، قیمت همچنان مانع مهمی محسوب میشود و تنها هفت درصد شرکتکنندگان گفتهاند حاضرند برای گوشت چاپشده بیشتر از گوشت معمولی هزینه کنند.
غذا پیش از ساختهشدن، طراحی میشود
یکی از تفاوتهای اصلی چاپ سهبعدی غذا با روشهای سنتی، ورود طراحی دیجیتال به فرایند تهیه غذاست. بر اساس توضیحات «ماریو یِکله»، متخصص فناوری مواد غذایی در دانشگاه هوهنهایم، ماده غذایی ابتدا به شکل خمیر درمیآید، سپس مانند استفاده از قیف در شیرینیپزی شکل داده میشود و در مرحله بعد با حرارت به حالت مناسب مصرف میرسد.
در این میان، طراحی دیجیتال شکل نهایی غذا بخش تازه این فرایند محسوب میشود. به این ترتیب، محصول میتواند پیش از آنکه ماده غذایی وارد دستگاه شود، در محیط رایانه طراحی و سپس به چاپگر منتقل شود.
این قابلیت فقط برای تولید غذاهای عجیب و تزئینی نیست. یِکله معتقد است چاپ سهبعدی میتواند برای محصولات سفارشی و تولیدهای کوچک کاربرد داشته باشد؛ حوزهای که در آن تولید دقیق یک شکل یا ترکیب خاص ارزش بیشتری از تولید انبوه دارد.
یک وعده غذایی سفارشی در چند دقیقه
یکی از سناریوهای مطرحشده برای استفاده خانگی، تولید جایگزینهای گیاهی گوشت است. طبق توضیحات یِکله، چاپ یک استیک گیاهی میتواند حدود پنج تا ۱۵ دقیقه طول بکشد و طرح موردنیاز نیز میتواند از یک پایگاه داده، اپلیکیشن یا مشخصات ماده اولیه دریافت شود.
مزیت مهمتر، اما امکان کنترل دقیق ترکیبات است. پژوهشها نیز نشان دادهاند که چاپ سهبعدی میتواند برای تولید غذاهای شخصیسازیشده با ترکیبات، بافت و ارزش غذایی متفاوت مورد استفاده قرار گیرد. یک مرور علمی در سال ۲۰۲۵، چاپ سهبعدی غذا را یکی از فناوریهای مورد توجه برای شخصیسازی تغذیه، تنظیم مواد مغذی و حتی کاهش دورریز غذا معرفی کرده است.
البته این فناوری هنوز برای استفاده گسترده خانگی آماده نیست. یِکله ورود جدی چاپگرهای غذا به خانهها را دستکم پنج تا ۱۰ سال دور میداند و نبود زنجیره تأمین مناسب برای مواد اولیه مخصوص این دستگاهها نیز یکی از موانع فعلی است.
چاپ غذا برای سالمندان و بیماران
یکی از جدیترین کاربردهای چاپ سهبعدی غذا به سلامت و مراقبت از سالمندان مربوط میشود. افراد مبتلا به اختلال بلع یا دیسفاژی مجبور به مصرف غذاهای پوره شده، هستند؛ غذاهایی که ظاهر آنها شباهت چندانی به غذای اصلی ندارد و همین مسئله میتواند اشتها و میزان دریافت مواد غذایی را کاهش دهد.
پژوهشهای علمی نشان دادهاند که چاپ سهبعدی میتواند غذاهایی با بافت نرمتر، شکل جذابتر و ترکیبات غذایی متناسبتر برای این افراد تولید کند. یک مطالعه منتشرشده در Food Bioscience نیز امکان تولید غذاهای نرم و شخصیسازیشده برای سالمندان دارای مشکل بلع را بررسی کرده و نشان داده است که برخی ساختارهای چاپشده میتوانند ویژگیهای مناسبتری برای بلع داشته باشند.
یک پژوهش علمی دیگر نیز چاپ سهبعدی را روشی مناسب برای تولید غذاهای متناسب با نیازهای تغذیهای و بافتی سالمندان میداند و بر ظرفیت این فناوری برای شخصیسازی ترکیبات و بافت غذا تأکید میکند.
آیا فقط غذا چاپ میشود؟
کاربرد این فناوری حتی به حوزه دارویی نیز رسیده است. بر اساس گزارش Euronews، مرکز پزشکی دانشگاه هامبورگ-اپندورف در آلمان نمونههایی از قرصهای جویدنی با طعم تمشک و شکلهایی مانند قلب و ستاره را برای کمک به مصرف دارو توسط کودکان مبتلا به سرطان آزمایش کرده است. همچنین استفاده از داروهای با دوز اختصاصی برای بیماران مبتلا به پارکینسون نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
این کاربرد نشان میدهد ارزش چاپ سهبعدی فقط در «شکل دادن» به مواد نیست؛ بلکه امکان تعیین دقیق مقدار و ترکیب ماده میتواند آن را برای گروههایی با نیازهای پزشکی خاص جذاب کند.
چاپگر جای آشپزخانه را میگیرد؟
با وجود تمام این قابلیتها، پژوهشگران تاکید دارند که هدف چاپ سهبعدی غذا جایگزین کردن روشهای سنتی تولید غذا نیست. کاربرد اصلی این فناوری میتواند در گروههای کوچک و مشخصی باشد که به غذای متناسب با نیازهای خاص خود احتیاج دارند؛ از بیماران و سالمندان گرفته تا افرادی که به رژیم غذایی شخصیسازیشده نیاز دارند.
حتی یک پژوهش جدید در سال ۲۰۲۶ نیز همچنان روی بهبود فرایند تولید غذای چاپشده برای سالمندان تمرکز دارد و نشان میدهد این فناوری هنوز در مرحله توسعه و بهینهسازی قرار دارد و هدف آن جایگزینی کامل روشهای معمول نیست.
چاپ سهبعدی غذا در آینده بخشی از آشپزخانهها خواهد بود، اما در حال حاضر کاربردهای تخصصی آن از استفاده روزمره مهمتر است که میتواند غذا را نه فقط از نظر شکل، بلکه از نظر ترکیب، بافت، اندازه و نیاز تغذیهای فرد طراحی کند.
در این فناوری، غذا پیش از آنکه روی بشقاب قرار بگیرد، ابتدا به یک مدل دیجیتال تبدیل میشود؛ کاربر میتواند شکل و ویژگیهای محصول را تعیین کند و دستگاه همان طراحی را به مادهای خوراکی تبدیل کند. به همین دلیل، این فناوری را میتوان بخشی از روندی دانست که در آن ابزارهای دیجیتال از صفحه نمایش و نرمافزار فراتر میروند و مستقیماً در تولید چیزهایی که هر روز استفاده میکنیم، نقش پیدا میکنند.
انتهای پیام/
