واکاوی استانداردهای دوگانه در مواجهه با تهدیدات امنیت ملی
جزئیات جدید از توزیع سبد کالای رایگان درب منزل
از نخستوزیری امام (ره) تا پژواک پهلوی| بیانیهای برای «هیچ»
مصرف بالای نمک با دستکاری میکروبیوم، حافظه را تضعیف میکند
باکتریهای روده شما یک پیک شیمیایی به مغز میفرستند و میگویند: «آماده باش، التهاب در راه است!» تحقیقات تازه دانشمندان چینی ثابت کرده که مصرف مداوم نمک زیاد، این پیام خطر را دائماً فعال نگه میدارد. این مطالعه که روی موشها انجام شده، نشان میدهد رژیم پرنمک نه تنها جمعیت باکتریهای مفید روده را کاهش میدهد، بلکه با تغییر بیان ژنهای مغز در ناحیه حیاتی هیپوکامپ، محیطی التهابی ایجاد میکند که در نهایت به از دست رفتن سلولهای عصبی و اختلال در حافظه و افزایش اضطراب منجر میشود.
وقتی روده با مغز دشمن میشود
تحقیقات مرکز علوم بهداشتی «دانشگاه شیان جیاوتونگ» (Xi'an Jiaotong University) چین، نقطه عطفی در درک رابطه سهگانه بین نمک، روده و مغز است. این مقاله که در سایت «ساینس دایرکت» (Science Direct) منتشر شده است؛ نشان میدهد پژوهشگران دو گروه از موشهای ششماهه را به مدت شش ماه تحت رژیمهای غذایی کاملاً متفاوت قرار دادند. گروه کنترل با رژیم استاندارد یعنی ۰.۴ درصد نمک و گروه آزمایش با رژیم پرنمک یعنی ۸ درصد نمک. نتیجه این بود که موشهای گروه پرنمک فشار خون بالا و تشنگی بیشتری داشتند. اما داستان واقعی در آزمایشهای بعدی آشکار شد.
ردپای نمک در اضطراب و فراموشی
پس از شش ماه، رفتار موشها به وضوح تغییر کرده بود. در «آزمایش میدان باز» که معمولاً برای سنجش اضطراب استفاده میشود موشهای پرنمک ترجیح میدادند در حاشیه امن میدان بمانند و جرأت رفتن به مرکز را نداشتند. در «آزمایش دفن سنگ مرمر»، این موشها با وسواس بیشتری سنگها را دفن میکردند این یک نشانه کلاسیک اضطراب در جوندگان است.
اما مهمتر از همه، شکست در «آزمایش تشخیص شیء جدید» بود. موشهای سالم معمولاً زمان بیشتری را صرف بررسی یک شیء جدید میکنند، اما موشهای پرنمک تفاوتی بین شیء آشنا و جدید قائل نبودند. این یعنی حافظه شناسایی آنها پایهایترین شکل یادگیری دچار اختلال شده بود.
وقتی پژوهشگران مغز این موشها را بررسی کردند، دلیل این مشکلات رفتاری را پیدا کردند. در هیپوکامپ مرکز فرماندهی حافظه مغز تراکم سلولهای عصبی به طور چشمگیری کاهش یافته بود. نمک، به معنای واقعی کلمه، مغز را کوچک کرده بود.
از روده تا ژنهای مغز
این مطالعه برای اولین بار مسیر کامل آسیب را ترسیم کرده است. گام اول، حمله به میکروبیوم روده است. تجزیه و تحلیل نمونههای روده نشان داد جامعه باکتریایی در موشهای پرنمک به هم ریخته است. باکتریهای مضر مانند «دوبوسیلا» (dubosiella bacteria) افزایش و باکتریهای مفیدی مانند «پرووتلا» (Prevotella bacteria) کاهش چشمگیری یافته بودند. این وضعیت «دیسبیوزیس» (Dysbiosis) نام دارد.
گام دوم، پیام التهاب به مغز است. به نظر میرسد این باکتریهای تغییر یافته، موادی التهابی تولید میکنند که از طریق جریان خون یا عصب واگ به مغز میرسند. پژوهشگران با بررسی بیان ژنها در هیپوکامپ دریافتند ژنهای التهابی مانند «IL-۱β» در موشهای پرنمک به شدت فعال شدهاند.
آخرین گام مرگ سلولهای عصبی است. این التهاب طولانیمدت، محیط سمی برای نورونها ایجاد میکند. ژنهای محافظتی که معمولاً از سلولهای مغز حفاظت میکنند، خاموش میشوند و در نهایت سلولهای هیپوکامپ میمیرند.
هر باکتری، یک پیامرسان
افزایش باکتری دوبوسیلا در روده، دقیقاً با افزایش فعالیت ژن التهابی «IL-۱β» در مغز هماهنگ است. این یافتههای موجود در سایت «فرانتیرز» (frontiersin)؛ ثابت میکند که تغییرات میکروبی روده مستقیماً با تغییرات مولکولی در مغز مرتبط است ارتباطی که پیش از این فقط یک فرضیه بود.
نمکدان را زمین بگذارید
اگرچه این پژوهش روی موشها انجام شده، اما پیام روشنی برای انسان دارد. مصرف نمک فقط مسئله قلب نیست، مسئله مغز هم هست. به گزارش «سازمان بهداشت جهانی» (WHO)؛ مصرف حداکثر ۵ گرم نمک در روز را کافی است، در حالی که میانگین مصرف جهانی تقریباً دوبرابر این مقدار است.
نمک پنهان در غذاهای فرآوری شده، نانها، پنیرها و حتی شیرینیها، میتواند به مرور زمان میکروبیوم روده ما را تغییر دهد. این تغییر ممکن است آنقدر تدریجی باشد که متوجه نشویم، اما اثرات آن روی حافظه و خلقوخو در طول سالها خود را نشان میدهد.
آیا میتوان آسیب را جبران کرد؟
میکروبیوم روده انعطافپذیر است. پژوهشگران قصد دارند در مراحل بعدی، با پیوند میکروبیوم روده موشهای سالم به موشهای آسیبدیده، بررسی کنند که آیا میتوان این روند را معکوس کرد یا خیر. با توجه به مقالات موجود در سایت «ساینس دایرکت» (Science Direct)؛ بازگشت به رژیم غذایی کمنمک و سرشار از فیبر و غذاهای تخمیر شده مانند ماست پروبیوتیک، کفیر و کیمچی میتوانند به بازسازی جمعیت باکتریهای مفید روده کمک کنند.
نمک کمتر، خاطرات و حافظه بیشتر
این پژوهش به وضوح نشان میدهد که سلامت مغز از روده شروع میشود. نمک زیاد نه تنها به عروق خونی آسیب میزند، بلکه با ایجاد التهاب در مغز، سلولهای عصبی ما را هدف قرار میدهد. در دنیایی که غذاهای فرآوری شده پرنمک به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شدهاند، این یافته هشداری جدی است: انتخابهای غذایی امروز ما، حافظه فردای ما را شکل میدهند.
مراقبت از باکتریهای روده این همسفران میکروسکوپی که تأثیری کلان بر سلامت ذهن ما دارند ممکن است سادهترین راه برای محافظت از مغز در برابر پیری و زوال شناختی باشد. شاید وقت آن رسیده که به نمکدان نه تنها به عنوان دشمن قلب، که به عنوان تهدیدی برای خاطراتمان نیز نگاه کنیم.
انتهای پیام/
