آخرین مطالب
کوچکترین ماه کامل سال چه ویژگیهایی دارد
امشب فرصت تماشای ماه توتفرنگی را از دست ندهید
ماه توتفرنگی امسال از راه رسید. شامگاه دوشنبه ۸ تیر، آسمان میزبان نخستین ماه کامل تابستان و آخرین «ریزماه» (Micromoon) سال خواهد بود. این ماه کامل، اگرچه اندکی کوچکتر و کمنورتر از حالت معمول دیده میشود، اما اهمیت آن تنها به ویژگیهای نجومیاش محدود نیست؛ جایگاه ویژه آن در چرخه حرکت ماه و منظره متفاوتش در آسمان، این رویداد را به یکی از شاخصترین پدیدههای نجومی سال تبدیل کرده است.
پژوهشگر پسادکتری «دانشگاه ییواسکیلا» فنلاند در گفتوگو با آناتک بررسی کرد
چگونه موسیقی همزمان غم و شادی را در ما زنده میکند
موسیقی میتواند احساساتی را در ما زنده کند که توضیح دادن آن آسان نیست. شاید برای شما هم پیش آمده باشد که هنگام گوش دادن به یک آهنگ، همزمان چند احساس متفاوت را تجربه کنید. مثلا از شنیدن آن لذت ببرید، اما در عین حال دلتنگ شوید. یا یک موسیقی غمگین، با وجود اشکهایی که به چشمتان میآورد، حس آرامش نیز به شما بدهد. این تجربه شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما پژوهشگران میگویند اتفاقی کاملا طبیعی است و بسیاری از افراد آن را تجربه می کنند.
سلولهای بنیادی؛ عامل افزایش چربی شکمی با افزایش سن
چرا شکم با افزایش سن بزرگتر میشود
چربی شکم فقط نتیجه پرخوری یا کمتحرکی نیست. پژوهشگران در یک مطالعه تازه دریافتهاند که با افزایش سن، نوعی سلول بنیادی جدید در بافت چربی ظاهر میشود که توانایی بدن برای ساخت سلولهای چربی تازه را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
فقط یک شب بیخوابی، ارتباط میان سلولهای مغز را تغییر میدهد
فقط یک شب کافی است. تنها یک شب بیخوابی میتواند تغییراتی قابل اندازهگیری در شیوه ارتباط سلولهای مغز ایجاد کند؛ تغییری که پیش از این بیشتر بر پایه آزمایشهای حیوانی شناخته شده بود و اکنون شواهدی از وقوع آن در مغز انسان نیز به دست آمده است.
حق رزالیند فرانکلین در کشف DNA خورده شد
با دانشمند ثبتکننده «عکس ۵۱» آشنا شوید
نام او سالها نادیده گرفته شد. «رزالیند فرانکلین» تصویری ثبت کرد که میتوانست راز ساختار DNA را فاش کند، اما پیش از آنکه خودش نتیجه کارش را منتشر کند، این داده به دست پژوهشگران دیگری رسید. اتفاقی که هنوز هم یکی از بحثبرانگیزترین روایتهای تاریخ علم به شمار میرود.
برای داشتن خوابی بهتر، درست ورزش کنید
خواب، آینه وضعیت بدن است. آنچه در طول روز در بدن اتفاق میافتد؛ از نوع تحرک گرفته تا شدت فعالیت و حتی زمان آن شب هنگام خود را در کیفیت خواب نشان میدهد. خواب پدیدهای منفعل نیست؛ بلکه نتیجه تعامل پیچیده میان سیستم عصبی، هورمونها و ریتمهای درونی بدن است.
ژنتیک تعیین میکند پیاز را دوست داشته باشید یا نه
باورکردنی نیست؛ بوی پیاز میتواند چیزی فراتر از یک حس ساده باشد. پژوهشی تازه نشان میدهد همین علاقه یا بیعلاقگی معمولی شاید پرده از رازهایی در ژنهای بدن بردارد و به سرنخهایی درباره سلامت آینده اشاره کند.
گفتوگوی آناتک با یک استاد روانشناسی دانشگاه آزاد در بررسی «گفتوگوی درونی»
پشتپرده صدایی در ذهن ما که هیچوقت ساکت نمیشود
تقریباً هیچکس از تجربه حرف زدن با خودش در امان نیست؛ همان صدای آشنایی که در سکوت ذهنمان شکل میگیرد، با ما بحث میکند، تصمیمها را سبکسنگین میکند، گذشته را مرور میکند و آینده را پیشبینی. این صدا گاهی آرام و هدایتگر است و گاهی منتقد و بیرحم. ما با آن زندگی میکنیم، اما بهندرت از خودمان میپرسیم این گفتوگوی درونی دقیقاً چیست و از کجا میآید.
سبک زندگی امروز ژنهای چاقی را فعالتر کرده است
ژنها تغییر نکردهاند؛ جهان تغییر کرده است. مطالعهای جدید نشان میدهد که تأثیر ژنهای مرتبط با افزایش وزن در نسل امروز، بهطور قابل توجهی قویتر از چند دهه قبل است. این تحقیق با بررسی دادههای چند نسل از افراد نشان میدهد که همان تفاوتهای ژنتیکی که در گذشته اثر محدودی بر وزن داشتند، امروز در محیطهای غذایی جدید میتوانند نقش پررنگتری در افزایش وزن ایفا کنند.
پروفسور «جان ای. ایبل» متخصص زلزلهشناسی «کالج بوستون» در گفتوگو با آناتک:
هیچ نشانه قابلاعتمادی برای پیشبینی زلزله وجود ندارد
زلزله را نمیتوان از روی نشانههای سطحی پیشبینی کرد. با وجود باورهای رایجی از تغییر رفتار حیوانات تا نوسانات آبوهوایی، که بهعنوان هشدارهای پیش از زلزله معرفی میشوند، شواهد علمی هنوز چنین ارتباطی را تأیید نکردهاند. زلزلهها در اعماق زمین و بر اثر انباشت تدریجی تنشها رخ میدهند؛ فرایندی پیچیده که تأثیرات سطحی در آن نقش معناداری ندارند. همین فاصله میان باور عمومی و واقعیت علمی، موضوع پیشبینی زلزله را به یکی از چالشبرانگیزترین حوزههای علوم زمین تبدیل کرده است.
ریتم پنهان خواب نوزادان؛ کشفی که نگاه علم به سال نخست زندگی را تغییر میدهد
خواب نامنظم نوزاد شما نظمی پنهان دارد
خواب نوزادان آنقدرها هم بینظم نیست. همیشه حرکات پراکنده نوزادان در خواب بهعنوان نشانههایی مبهم از رشد مغز بررسی میشدند، اما سکون میان این حرکات تقریبا نادیده گرفته شده بود. اکنون پژوهشی تازه نشان میدهد همین لحظات آرام، در دل خود الگویی دقیق و تکرارشونده دارند که بهطور مستقیم با ساختار چرخههای خواب مرتبط است و میتواند درک ما از رشد عصبی در نخستین سال زندگی را دگرگون کند.
چگونه چرخه «غر زدن» را متوقف کنیم
غر زدن آن چیزی نیست که در نگاه اول به نظر میرسد. در بسیاری از روابط، چیزی که بهعنوان غر یا نقزدن شناخته میشود، در واقع نشانهای از یک مشکل عمیقتر در تقسیم مسئولیتها و شیوه تعامل بین افراد است.
چرا سرطان سراغ قلب نمیرود
قلب سرطانی نمیگیرد. این جمله کوتاه، دریچهای به یکی از عجیبترین ویژگیهای بدن انسان باز میکند؛ عضوی که بیوقفه کار میکند و حیاتیترین نقش را در ادامه حیات دارد، اما برخلاف بسیاری از اندامهای دیگر، بهندرت دچار «سرطان» میشود. در حالی که سرطان میتواند تقریباً هر بافتی از بدن را درگیر کند، قلب به طرز شگفتآوری از این قاعده مستثناست.
سیگنالهای روده زمان خوردن و خوابیدن را تعیین میکنند
روده فرمان میدهد. اختلالی ساده در عملکرد روده میتواند کل رفتار یک موجود زنده را دگرگون کند؛ از اشتها گرفته تا الگوی خواب. پژوهشی تازه نشان میدهد که حتی در ابتداییترین مراحل زندگی، سیگنالهای روده قادرند تصمیم بگیرند بدن چه زمانی غذا بخورد و چه زمانی به خواب فرو برود.
دانشمندان جنین انسان را بدون آسیب رساندن به کروموزومها ویرایش کردند
این یک تغییر مهم در مهندسی ژنتیک است. برای نخستینبار، پژوهشگران توانستهاند ژنهای جنین انسان را بدون آسیب به کروموزومها و بدون فروپاشی ساختار ژنتیکی سلول ویرایش کنند؛ دستاوردی که میتواند مسیر درمان بیماریهای ارثی را بهطور بنیادین تغییر دهد.
نائب رئیس و دبیر انجمن تغذیه ایران در گفتوگو با آناتک بررسی کرد
رژیم «وگان» همه مواد مغذی بهجز یک ویتامین حیاتی را تأمین میکند
رژیم وگان در نگاه اول ساده به نظر میرسد، اما در عمل میتواند شیوه دریافت و جذب مواد مغذی در بدن را بهطور قابلتوجهی دگرگون کند. حذف کامل محصولات حیوانی، بدن را وارد مسیری متفاوت میکند؛ مسیری که در آن تأمین برخی ریزمغذیها و نحوه جذب آنها به دقت و آگاهی بیشتری نیاز دارد و میتواند تعادل تغذیهای را تحتتأثیر قرار دهد.
مشاهده اختفای نادر ماه و ناهید در روشنایی روز؛ رویدادی کمتکرار در آسمان امسال
آخر هفته، ناهید پشت ماه پنهان خواهد شد
چشم که به آسمان روز عادت کرده باشد، انتظار شگفتی ندارد؛ اما همیشه استثناهایی وجود دارد که قواعد معمول را بههم میزنند. در روزهای پایانی خرداد، سیاره ناهید پشت ماه پنهان میشود؛ پدیدهای به نام «اختفا» که در روشنایی روز رخ میدهد و همزمانی دقیق حرکت این دو جرم آسمانی را نشان میدهد.
یک عضو هیات علمی دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک توضیح میدهد
چرا تصمیم نگرفتن، از اشتباه کردن راحتتر به نظر میرسد
بعضی تصمیمها قبل از اینکه سخت باشند، مبهماند. ما در نقطهای تصمیم میگیریم که همه چیز روشن نیست؛ نه اطلاعات کامل داریم، نه نتیجه قابل پیشبینی است، نه حتی اطمینان داریم که انتخاب درست دقیقاً کدام است. با این حال باید جلو رفت؛ همینجا تفاوتها شروع میشود. بعضیها در دل همین ابهام حرکت میکنند و بعضی دیگر درگیر افکار بیپایان میشوند؛ نه به خاطر نداشتن توان تصمیمگیری، بلکه به خاطر فشاری که نامشخص بودن وضعیت روی ذهن ایجاد میکند. در واقع مسئله اصلی، خودِ تصمیم نیست؛ نحوه کنار آمدن با نادیدههاست.
سیستم پنهان انتقال انرژی در سلولها کشف شد؛ هسته دیگر منتظر نمیماند
سلولها انرژی مورد نیاز DNA را از یک سیستم پنهان تأمین میکنند
انرژی در سلولها بیهدف پخش نمیشود. پیش از این گمان میشد سلولها انرژی مورد نیاز خود را در بخشی تولید میکنند و سپس این انرژی بهصورت آزاد در سراسر سلول پخش میشود تا به هر ناحیهای که نیاز دارد برسد. اما پژوهشی تازه نشان میدهد که «هسته» (Nucleus)، از سازوکاری مستقیم و ناشناخته برای تأمین انرژی خود استفاده میکند.
ژنهایی که هرگز به ارث نرسیدند، اما زندگی ما را شکل دادند
والدین از طریق ژنهایی که هرگز به ارث نمیبرند، بر فرزندان تأثیر میگذارند
ژنها همهچیز را تعیین نمیکنند. سالها تصور میشد آنچه از والدین به ارث میبریم، مستقیماً از طریق DNA منتقلشده به ما محدود میشود؛ اما تأثیر والدین بسیار فراتر از این انتقال مستقیم است. حتی ژنهایی که هرگز به فرزندان منتقل نمیشوند نیز میتوانند مسیر رشد، ویژگیهای جسمی و حتی عملکرد شناختی آنها را تحت تأثیر قرار دهند.
۱ بعدی
