نتیجه یک نظرسنجی در آمریکا:
محکومیت حملات؛ پیششرط عادیسازی همکاری ایران با آژانس است/ مانع تراشی کمیته ۱۷۳۷ برای «اسلامی»
«مرتضی مکی» کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، در واکنش به استناد دولت اتریش به رأی کمیته تحریمی ۱۷۳۷ برای ممانعت از حضور محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، در هفتادمین کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با وجود مخالفت هفته گذشته چین و روسیه با تشکیل این کمیته، اظهار داشت: برداشتهای متفاوتی درباره مفاد قطعنامههای مرتبط با برجام وجود دارد.
وی ادامه داد: دولتهای اروپایی مدعی هستند که جمهوری اسلامی ایران به تعهدات خود در برجام عمل نکرده و با تداوم غنیسازی، عملاً مفاد توافق برجام را نقض کرده است. بر همین اساس، آنها تلاش میکنند سازوکارهای موجود را فعال کرده و موضوع را به اعضای شورای امنیت سازمان ملل ارائه دهند.
کارشناس مسائل بینالملل افزود: روایت دیگری نیز وجود دارد و آن اینکه جمهوری اسلامی ایران، چین و روسیه بر این باورند که مفاد قطعنامه ۲۲۳۱ در اکتبر ۲۰۲۵ پایان یافته و دولتهای اروپایی نمیتوانند با استناد به این قطعنامه درباره بازگشت تحریمها تصمیمگیری کنند.
مکی با اشاره به خروج آمریکا از برجام و عملکرد کشورهای اروپایی در قبال برجام عنوان کرد: آمریکا از توافق برجام خارج شد و کشورهای اروپایی نیز نتوانستند به تعهدات خود در قبال این توافق عمل کنند؛ بنابراین نمیتوانند مدعی شوند که ایران به تعهدات خود عمل نکرده است، چراکه در ابتدا آنها بودند که توافق را نقض کردند.
وی ادامه داد: از این منظر، سازوکار موسوم به اسنپبک ماهیت و مبنای روشنی برای بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت علیه ایران ندارد.
محدودیت حضور اسلامی؛ چالش اتریش با قواعد بینالمللی
مکی در ادامه با اشاره به ممانعت از ورود محمد اسلامی به وین و حضور وی در کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: این اقدام از یک سو با کنوانسیونهای بینالمللی درباره حضور نمایندگان کشورها در اجلاسهای سازمانهای بینالمللی در وین مغایرت دارد و از سوی دیگر با سیاست بیطرفی اتریش در قبال مسائل بینالمللی سازگار نیست.
کارشناس حوزه آمریکا و اروپا با بیان اینکه اقدام واشنگتن و دولت اتریش از این دو منظر قابل نقد است، افزود: این مسئله نشان میدهد آژانس بینالمللی انرژی اتمی تا چه اندازه سیاسی و تحت نفوذ آمریکا و دولتهای اروپایی قرار دارد.
وی با اشاره به گزارشهای مغرضانه آژانس درباره برنامه هستهای ایران ادامه داد: این گزارشها، با ایجاد ابهام و شبهه موجب میشود پرونده ایران همچنان در دستور کار اصلی آژانس باقی بماند و کشورهای اروپایی و آمریکا نیز بر اساس همین گزارشها سیاستهای خود را تنظیم میکنند.
مکی گفت: در جنگ ۱۲ روزه، حمله آمریکا درست یک روز پس از انتشار یکی از همین گزارشهای مغرضانه صورت گرفت و هفته گذشته نیز شاهد بودیم که رافائل گروسی مدیرکل آژانس با ارائه یک گزارش جدید تلاش کرد شرایط را برای آمریکاییها در جهت توجیه تکرار حملات و تجاوز علیه جمهوری اسلامی ایران فراهم کند.
بازگشت به شرایط پیش از جنگ منتفی است
کارشناس مسائل بینالملل در پاسخ به سوالی درباره پیشنهاد روسیه مبنی بر اینکه اقدام آژانس در ممنوعیت تعرض نظامی به سایتهای هستهای تحت پادمان میتواند راهگشای ازسرگیری همکاری با ایران باشد، تاکید کرد: موضع جمهوری اسلامی ایران همچنان این است که برنامه هستهای کشور صلحآمیز بوده و به هیچوجه در جهت نظامی قرار ندارد؛ موضوعی که تهران بهطور مستمر بر آن تأکید کرده است.
مکی با بیان اینکه آمریکا و رژیم صهیونیستی تلاش میکنند تجاوز خود به ایران را در چارچوب مقابله با برنامه هستهای کشور توجیه کنند، افزود: ایران عملاً نشان داده است که تاکنون به دنبال سلاح اتمی نبوده و حتی پس از بمباران تأسیسات هستهای نیز بر همین موضوع تأکید کرده است.
وی با اشاره به ضرورت تغییر شرایط نظارت آژانس بر تأسیسات هستهای ایران ادامه داد: بازدید از تأسیسات مورد هدف قرارگرفته باید تحت شرایط جدیدی صورت گیرد، چراکه این تأسیسات تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار داشتند و در شرایطی که آژانس بر آنها نظارت میکرد، هدف حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفتند.
کارشناس مسائل بینالملل تأکید کرد: نمیتوان به شرایط پیش از جنگ بازگشت و انتظار داشت آژانس بر اساس همان چارچوب گذشته بر برنامه هستهای ایران نظارت داشته باشد.
مکی با اشاره به تفاهم قاهره گفت: ایران بعد از جنگ ۱۲ روزه سازوکاری را با میانجیگری مصر تعیین کرد که نحوه همکاری آژانس با ایران در شرایط جدید پس از جنگ را مشخص میکرد؛ اما این تفاهم هم با کارشکنی آمریکا ناکام ماند.
وی افزود: موضوع پرونده هستهای ایران اکنون صرفاً به همکاری با آژانس محدود نمیشود؛ جمهوری اسلامی ایران در شرایط جنگی قرار دارد، تحت بمباران آمریکا قرار گرفته و همچنان با تهدید و حمله مواجه است. بنابراین، نمیتوان انتظار داشت ایران به همکاریهای عادی گذشته با آژانس بازگردد.
محکومیت حملات؛ پیششرط همکاری در شرایط جدید
مکی با اشاره به پیشنهاد ایران برای بازدید کشورهای منطقه از سایت بوشهر ادامه داد: شرایط برای تداوم همکاری ایران و آژانس باید در سایه گفتوگوها و رایزنیهایی فراهم شود که با کشورهای منطقه درباره پایان جنگ و امنیت درونزا انجام میشود.
وی با اشاره به مواضع روشن ایران عنوان کرد: تهران همواره تأکید داشته است که آژانس در گام نخست باید حملات به ایران را محکوم کند و در مرحله دوم نیز باید مصوبهای جدی در آژانس به تصویب برسد که هرگونه حمله به تأسیسات هستهای تحت نظارت آژانس را محکوم کرده و از تکرار آن جلوگیری کند.
کارشناس مسائل بینالملل افزود: این موضوع در نشستهای آژانس نیز در دستور کار جمهوری اسلامی ایران قرار داشته است و روسیه نیز از چنین پیشنهادی حمایت میکند. اگر چنین مصوبهای به تصویب برسد، قطعاً گام مهمی در جهت مقابله با اقدامات آمریکا خواهد بود.
مکی با اشاره به اینکه موافقت آژانس، آمریکا و کشورهای اروپایی با چنین مصوبهای محل بحث است، گفت: کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی فرصتی برای جمهوری اسلامی ایران و کشورهای روسیه و چین است تا نشان دهند ایران تا چه اندازه به آییننامهها و قواعد بینالمللی پایبند است و تلاش میکند از مسیرهای سیاسی و صلحآمیز، موضوع پایبندی به تعهدات هستهای را دنبال کند.
پرونده ایران و سناریوی فصل هفتم
وی در پاسخ به این سوال که ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت با توجه به مواضع اصولی چین و روسیه در قبال این مسئله چه تبعاتی دارد، گفت: ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت از دو منظر قابل توجه است. نخست اینکه مشخص نیست آمریکا و کشورهای اروپایی چه تحریم یا تهدید جدیدی میتوانند علیه ایران اعمال کنند که تاکنون اعمال نکرده باشند.
مکی ادامه داد: ارجاع پرونده به شورای امنیت صرفاً به اعمال تحریمهای جدید یا بازگشت تحریمهای ناشی از قطعنامههای گذشته محدود نمیشود، بلکه یکی از تحرکات آمریکا و کشورهای اروپایی میتواند تلاش برای قرار دادن پرونده ایران ذیل فصل هفتم منشور ملل متحد و معرفی ایران بهعنوان یک تهدید باشد؛ مشابه اقدامی که در دهه ۸۰ شمسی از طریق تصویب قطعنامههای مختلف علیه ایران دنبال شد.
کارشناس مسائل آمریکا و اروپا با اشاره به تغییر شرایط بینالمللی و رویکرد چین و روسیه اظهار داشت: با توجه به تحولات صورتگرفته در نظام بینالملل و رویکردی که روسیه و چین در پیش گرفتهاند، شرایط برای آمریکا مانند دهه ۸۰ شمسی نخواهد بود که بتواند هر قطعنامهای را با هر پیشنویسی علیه ایران به تصویب برساند.
وی تأکید کرد: با توجه به مواضع چین و روسیه، ممکن است آمریکا و کشورهای اروپایی نتوانند به تمام اهدافی که از ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت دنبال میکنند دست پیدا کنند، اما این اقدام از جنبه سیاسی و روانی اهمیت دارد و قطعاً از آن برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی ایران و ایجاد تحرکات جدید در سطح نهادهای بینالمللی استفاده خواهد شد.
مکی با بیان اینکه آمریکا به دنبال مشروعیتبخشی به اقدامات خود علیه ایران در چارچوب حقوق و قواعد بینالمللی است، ادامه داد: آمریکاییها نشان دادهاند هرجا قواعد و قوانین بینالمللی در راستای منافعشان باشد، از آنها استفاده میکنند و در مواردی که این قواعد با منافعشان همخوانی نداشته باشد، بهراحتی آنها را نادیده میگیرند؛ نمونه آن نیز تجاوز آمریکا به ایران در جنگ ۱۲ روزه بود.
وی در پایان خاطرنشان: از این جهت، آمریکاییها تلاش خواهند کرد از وضعیت موجود برای فضاسازی و ایجاد اجماع جهانی علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده کنند.
انتهای پیام/
