دکتر عاملی: تمدن نوین اسلامی، پاسخ جهان به رنج فراگیر بی‌عدالتی است

به گزارش خبرگزاری آنا، همایش ملی «آقای نادر» با شعار «ایران در مسیر تحول بزرگ تمدنی» و با هدف گفتمان‌سازی پیرامون اندیشه‌های زنده‌یاد نادر طالب‌زاده، با حضور جمعی از نخبگان فرهنگی، رسانه‌ای و دانشگاهی در تالار علامه امینی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران برگزار شد.

در این مراسم دکتر سعیدرضا عاملی، رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، به ایراد سخنرانی پرداخت و بخش نخست سخنان خود را با تبریک میلاد با سعادت امام رضا (ع)، امام رئوف و عالم آل محمد (ص) آغاز کرد.

دکتر عاملی با اشاره به شرایط حساس کنونی گفت: این همایش در شرایطی برگزار می‌شود که دو ماه از جنگ سوم علیه ملت شریف ایران می‌گذرد؛ ما ضمن مسرور بودن به ولادت امام رئوف، سوگوار شهادت کودکان، زنان، مردان، رهبر شهید و سرداران بزرگی هستیم که از جنس مردان خدا بودند.

وی با تأکید بر ضرورت تداوم مسیر مقاومت افزود: این نشست مهم و ملی، نه فقط برای یادواره شخصیتی مومن، متدین، اندیشمند و منتقد مانند استاد نادر طالب‌زاده است، بلکه برای بزرگداشت یک ایده است؛ ایده‌ای انتقادی که در برابر هیبت نظام استکباری ایستادگی می‌کند.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به خطرات نظام استکباری تصریح کرد: آمریکا و رژیم صهیونیستی دو بنیه خطرناک و محور شرارت در جهان هستند که مصائب زیادی را برای بشریت ایجاد کرده‌اند. شخصیتی مانند نادر طالب‌زاده از هویت مقاومت برخوردار بود، گرفتار هویت شرمنده در مقابل غرب نشد و با حسی قوی نسبت به ناهنجاری‌های جهانی، حقیقت را نشان داد و در نقد نظام باطل قدم برداشت.

نیاز جهان به تمدن نوین اسلامی، عدالت‌بنیان و استکبارستیز

دکتر عاملی عنوان اصلی سخنرانی خود را «نیاز جهان به تمدن نوین اسلامی عدالت‌بنیان و استکبارستیز» اعلام کرد و گفت: واقعیت این است که امروز همه جهان از مسائل و مشکلاتی رنج می‌برد و این رنج، کوچک، محدود یا متعلق به قوم و ملت خاصی نیست؛ بلکه رنجی فراگیر است که در اقصی نقاط عالم قابل مشاهده است.

وی ادامه داد: جهان از این رنج غمگین، فشرده و ناملایمات زیادی را تحمل می‌کند. این یک سوی سکه است؛ سوی دیگر، تصویری است که ما از تمدن نوین اسلامی داریم. وقتی فقط آن فضا و شرایط را تصور می‌کنیم، به بهجت می‌رسیم، چه برسد به اینکه به مقام تصدیق برسیم و آن را تجربه کنیم.

دکتر عاملی در بخش تحلیلی سخنان خود به واکاوی مفهوم «نوین» در تمدن نوین اسلامی پرداخت و گفت: رهبر شهید انقلاب، معمار بیان تمدن نوین اسلامی بودند. کلمه "نوین" در دنیای غرب دو معنا دارد. اول معنای فناورانه است، فناوری‌های نوین (دیجیتال) در مقابل فناوری‌های آنالوگ؛ فناوری‌های دیجیتال مبتنی بر منطق ریاضی، الگوریتمیک و پارامتریک هستند، قابلیت تغییر متمایل به بی‌نهایت دارند و از ماهیت کوانتومی برخوردارند.

وی افزود: معنای دوم نوین، محتوایی و فرهنگی است، آمریکایی‌ها تمدن خود را "تمدن نوین" می‌نامند. مارگاریت می‌گوید تمدن ما متعلق به کسانی است که به حال و آینده فکر می‌کنند، نه کسانی که تعلق به گذشته دارند. این نوعی نقد سنت است، زیرا آمریکا تاریخی حدود ۲۵۰ سال دارد و نمی‌تواند به گذشته‌ای پیراسنگی استناد کند؛ در حالی که ایران زمینی با سابقه ۵۰۰ هزار ساله انسانی و هنری است.

دکتر عاملی با تمایزگذاری میان نگاه غربی و اسلامی به مفهوم «نوین» تأکید کرد: وقتی رهبر شهید انقلاب کلمه "نوین" را برای تمدن نوین اسلامی به کار می‌برد، در ادبیات ایشان حتماً ریشه‌ای قرآنی یا روایی وجود دارد. ایشان این تعبیر را از روایتی گرفته‌اند که امام صادق (ع) می‌فرمایند: وقتی مهدی موعود (عج) ظهور می‌کنند، "یَستَأنِفُ الإسلامُ اسلام الجدیدا"؛ اسلام جدیدی را آغاز می‌کند که برای همه جدید است؛ نه اینکه آن اسلام، اسلامی غیر از اسلام باشد، بلکه تجلی‌ای نوین و کامل از همان اسلام ناب محمدی (ص) است.

وی افزود: تمدن نوین اسلامی منتخب مردم خواهد بود و عرصه فضای مجازی به عنوان عرصه انفجار انتخاب‌ها، چنین فضایی را برای آن فراهم کرده است.»

تبیین نسبت اسلام ناب، خودسازی و مبارزه با استکبار در افق تمدن نوین

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه به بررسی دو نگاه متفاوت به مفهوم تمدن پرداخت و گفت: بسیاری از تمدن‌شناسان، تمدن را صرفاً در گذشته می‌بینند و معتقدند باید حداقل صد سال از یک پدیده اجتماعی بگذرد تا رسوب کند و تمدن نام بگیرد. در این نگاه، اگر تمدن مادی باشد، باید در معماری، شهرسازی و هنر‌های تجسمی متجلی شود و اگر معنوی و فرهنگی باشد، در شعر، ادبیات، اخلاق، کرامت انسانی و حکمرانی صالح و عدالت‌گرایانه خود را نشان دهد. اما نگاه رهبر شهید انقلاب به تمدن، نگاهی سازنده، پویا و آینده‌نگر بود. ایشان معتقد بودند ما باید سهم فعالی در ساختن یک تمدن داشته باشیم و با نیت ساختنِ امر والا زندگی کنیم.

دکتر عاملی با تأکید بر والاگرایی ذاتی انسان افزود: انسان اگر هدفی برتر نداشته باشد و نخواهد گامی بلندتر بردارد، دچار پژمردگی و رکود می‌شود و این رکود، تعفن ایجاد می‌کند. آنچه عظمت تمدنی را خلق می‌کند، سیالیت، حرکت به سمت جلو، ساختن و پیشرفت مستمر است. وی در این زمینه به بیانیه گام دوم انقلاب به عنوان یکی از قوی‌ترین متون تاریخ چهل و هفت ساله انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: رهبر شهید انقلاب هفده روز کار‌های خود را تعطیل کردند و با تمرکز کامل به جمع‌بندی دستاورد‌های انقلاب و ترسیم هدفمندی آینده آن پرداختند. در این متن راهبردی، سه هدف همزمان ترسیم شده است: هدف پایه که ساختن تمدن نوین اسلامی است و دو هدف جانبی که زیربنای برساخت آن تمدن هستند؛ یعنی خودسازی آدمی و جامعه‌پردازی اخلاقی.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با استناد به آموزه‌های دینی تأکید کرد: آدمی که خودش را نساخته باشد، نمی‌تواند دیگران را بسازد؛ کسی که خود صاحب اخلاق نباشد، نمی‌تواند با تأثیرگذاری به اخلاق توصیه کند؛ و فردی که خار نفس اماره خود را از بین نبرده باشد، نمی‌تواند دیگران را دعوت کند که هوای نفس را کنار بگذارند. وی در تبیین این مطلب به تمثیل زیبای مولانا در مثنوی معنوی اشاره کرد و گفت: مولوی می‌فرماید «خارکن در سستی و درخواستن، خاربن در قوت و برخاستن». شخصی جلوی خانه‌اش خار‌ها را جمع کرده بود؛ به او گفتند این کار را بکن، گفت اختیارش را دارم! اما مولوی هشدار می‌دهد که خارکن در سستی و درخواستن، هی پیر می‌شود و خواسته‌هایش بیشتر می‌شود؛ اما خاربن در قوت و برخاستن، وقتی به سنی برسد که زورش نرسد، دیگر نمی‌تواند مسیر را طی کند. انتخاب بین سکون و حرکت، بین انفعال و سازندگی، سرنوشت فردی و تمدنی ما را رقم می‌زند.

دکتر عاملی به ریشه‌شناسی آفت استکبار به عنوان مانع اصلی تمدن‌سازی پرداخت و گفت: راز عبودیت در این حقیقت نهفته است که انسان بپذیرد «انتم الفقراء والله الغنی الحمید»؛ شما همگی نیازمندید و خداوند بی‌نیاز و ستودنی است. سجده، آغاز عبودیت و بیان این حقیقت است که جز تو مولایی نیست. وی با اشاره به داستان ابلیس هشدار داد: شیطان به همین دلیل از زمره ملائکه طرد شد که این امر را نپذیرفت، از سجده امتناع ورزید و استکبار کرد. استکبار، بیماری سنگین و سختی است؛ وقتی بروز پیدا می‌کند، هیولایی وحشتناک می‌سازد که رحم و انسانیت را نمی‌شناسد.

وی با لحنی تأثربرانگیز به مصادیق عینی استکبار در جهان امروز اشاره کرد و گفت: امروز شاهدیم که نظام استکباری بی‌دریغ ۲۰ هزار کودک را در غزه به شهادت می‌رساند و دچار عذاب وجدان نمی‌شود؛ به کشتی صلح و دوستی دریانوردان ایرانی حمله می‌کند و با وقاحت می‌گوید «می‌خواستیم تفریح کنیم»؛ مدرسه‌ای را که ۱۷۶ کودک در آن بودند، با راکت هدف قرار می‌دهد و ۱۷۶ مادر را در حسرت دیدار فرزندانشان می‌گذارد. اینها تجلیات عینی همان استکباری است که زنده‌یاد نادر طالب‌زاده عمر شریفش را صرف نقد، افشاگری و مقابله با آن کرد.

دکتر عاملی تأکید کرد: هویت مقاومت یعنی نپذیرفتن این منطق ظالمانه و ایستادن در برابر آن. تمدن نوین اسلامی، نه یک آرمان دور از دسترس، که یک مسئولیت تاریخی است؛ مسئولیتی که با خودسازی آغاز می‌شود، با جامعه‌پردازی اخلاقی تداوم می‌یابد و با عدالت‌خواهی و استکبارستیزی به ثمر می‌نشیند. این همان مسیری است که نادر طالب‌زاده با تمام وجود در آن گام برداشت و امروز وظیفه ماست که این امانت گران‌بها را به نسل‌های بعد بسپاریم.

از ترس‌آفرینی استکبار تا افق‌های تمدن مهدوی و عدالت جهانی

وی با تأکید بر اینکه تمدن نوین اسلامی مورد نظر رهبر شهید انقلاب، در پی ایجاد جامعه‌ای مطلوب و الگویی انسانی است، افزود: می‌دانم وقتی به واقعیت‌های زندگی امروزمان برمی‌گردیم، گاهی می‌گوییم اعصابمان خوب نیست، رفتارهایمان در نظام اداری مناسب نیست، در سیاست‌گذاری اجتماعی و فرهنگی نتوانستیم همه را جزو خانواده خود قرار دهیم و دچار «دیگری‌سازی» شده‌ایم. اینها امور مطلوبی نیستند. همان‌طور که در بحث اینترنت، یا باید اینترنت را برای همه فراهم کنیم یا برای هیچ‌کس؛ سیاست‌های نصفه‌ونیمه و تبعیض‌آمیز، سیاست‌های درستی نیستند. اما آنچه در شالوده فکر رهبر حکیم انقلاب وجود داشت، این بود که ما هدف‌گذاری کنیم و با عزمی راسخ برای رسیدن به آن هدف تلاش کنیم.

دکتر عاملی با لحنی آمیخته به عاطفه و احترام از میراث عظیم رهبر شهید انقلاب یاد کرد و گفت: به نظر من ایشان به عنوان رهبر شهید، میراثی عظیم بر جای گذاشتند که از جنس میراث عمل انبیا و اولیای الهی بود. آن میراث، همین ملت شریف و باایمانی هستند که امروز شاهدیم. وی با اشاره روز آغاز جنگ تحمیلی سوم افزود: ششم اسفند بود، سر کلاس درس همینجا حضور داشتم که حمله صورت گرفت. در آن لحظه واقعاً نمی‌دانستم کجا را زده‌اند؛ ذهن انسان به جا‌های مختلفی می‌رود. اما وقتی به بعثت در میان مردم نگاه می‌کنیم، آن شکوه و عظمت را می‌بینیم. شب‌ها که به چهره‌ها نگاه می‌کنی، خستگی در آنها نیست؛ بهجت و سرور در شعر‌ها و کلام مردم موج می‌زند.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان خاطره‌ای از دوران دفاع مقدس گفت: ما که توفیق مختصری در جنگ داشتیم و شب‌های عملیات را تجربه کردیم، گروهان‌های آماده برای عملیات را دیدیم و آن نشاط معنوی را قبل و بعد از عملیات لمس کردیم؛ آنچه امروز در جامعه می‌بینیم، تداعی‌کننده همان بهجت‌های شب عاشورا میان اصحاب سیدالشهدا (ع) است. مردم یک روحیه با عظمتی پیدا کرده‌اند؛ گویی فضیلت‌های تاریخ ایران در وجود این ملت بروز پیدا کرده است. ملتی که صاحب یک تمدن بزرگ هستند، میراث تاریخی‌شان امروز زنده شده است. رهبر شهید ما این توفیق را داشت که خداوند چنین ملت باایمانی را به او عطا کرد و این ملت تحت تربیت ایشان پرورش یافتند.

دکتر عاملی با اشاره به پدیده عظیم اربعین حسینی افزود: امروز سه و نیم میلیون نفر جمعیت در اربعین، هشتاد کیلومتر را پیاده طی می‌کنند؛ با شادابی، با خوشحالی، با نشاط و با اخلاق. رهبر ما به درستی فرمودند میزبان اصلی عراق است، اما اگر کمک می‌کنید، ادای میزبانی در نیاورید؛ عراق میزبان است. نگاه ایشان این بود که ما بتوانیم در مسیر این تمدن‌سازی حرکت کنیم و این روحیه جمعی را به یک حرکت تمدنی تبدیل کنیم.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی در ادامه به تبیین ویژگی‌های دوران ظهور حضرت مهدی (عج) پرداخت و گفت: اجازه بدهید ابتدا تصویری از آن دوران ترسیم کنم. امیرالمؤمنین علی (ع) می‌فرمایند: «یَملَأُ الأرضَ عَدلاً و قِسطاً و نوراً و بُرهاناً»؛ وقتی حضرت تشریف می‌آورند، زمین را مملو از عدالت و قسط، و مملو از برهان و نور می‌کنند. جهان مهدوی، جهان تمدن نوین اسلامی، جهان عقل، جهان عدل، جهان نور و جهان برهان است. پیامبر اکرم (ص) نیز می‌فرمایند: او زمین را همان‌گونه که از ستم و بیداد پر شده، از عدل و داد پر می‌کند؛ نه آسمان از فرو ریختن برکاتش دریغ می‌ورزد و نه زمین از رویاندن گیاهانش. زمین شاداب می‌شود، طبیعت احیا می‌گردد. انسان موجودی است که در طبیعت خدا زندگی می‌کند و وقتی عدالت حاکم شود، نعمت‌ها فراوان می‌شوند.

وی با استناد به روایت دیگری از پیامبر اکرم (ص) افزود: ایشان می‌فرمایند: «به مهدی بشارتتان می‌دهم که او از میان امت من برانگیخته می‌شود؛ ساکنان آسمان و زمین از او خوشنود خواهند شد؛ او اموال را درست تقسیم می‌کند.» وقتی پرسیدند «درست چیست؟»، فرمود: «میان همه به طور مساوی تقسیم می‌کند.»

دکتر عاملی با مقایسه این آرمان با واقعیت‌های تلخ جهان امروز گفت: امروز را نگاه کنید؛ هفتاد و شش درصد دارایی جهان، نه درآمد، بلکه دارایی، متعلق به ده درصد جمعیت است. پنجاه درصد جمعیت جهان، سهمشان از دارایی‌ها تنها دو درصد است. متوسط ضریب جینی جهان به شصت و پنج صدم رسیده است؛ ضریب جینی هرچه به یک نزدیک‌تر شود، بیانگر نابرابری بیشتر است و هرچه به صفر نزدیک‌تر شود، نشانه توازن و عدالت بیشتر است. این یعنی جهان امروز، جهانی تبعیض‌آمیز و فاقد وجاهت اخلاقی است.

وی با اشاره به آمار‌های اقتصادی آمریکا تصریح کرد: خود آمریکا را ملاحظه کنید؛ تولید ناخالص ملی آن حدود ۳۱ تریلیون دلار است، در حالی که کل تولید ناخالص جهان حدود صد و ده تریلیون دلار است. این سهم حدود بیست و هشت درصدی آمریکا از اقتصاد جهان، در جامعه‌ای با ضریب جینی پنجاه و هفت صدم محبوس شده است؛ یعنی نابرابری و تبعیض در درون همان جامعه ثروتمند هم بیداد می‌کند و توزیع عادلانه درآمد وجود ندارد.

دکتر عاملی در بخش دیگری از سخنان خود به بودجه‌های نظامی جهان اشاره کرد و گفت: متأسفانه باید گفت کل بودجه نظامی جهان به دو نقطه هشتاد و پنج تریلیون دلار رسیده است که پنجاه و پنج درصد سهم این بودجه متعلق به پنج کشور آمریکا، روسیه، چین، هند و فرانسه است. آمریکا به تنهایی یک و یک دهم تریلیون دلار بودجه نظامی دارد؛ یعنی حدود سیزده درصد از کل بودجه هفت و نه تریلیون دلاری خود در سال ۲۰۲۶ را به امور دفاعی و نظامی اختصاص داده است.

وی با تأمل در این آمار پرسید: اگر این بودجه نظامی از دنیا برداشته شود، اگر بودجه ظلم و ترس از جهان حذف گردد و به جای آن در مسیر رفاه، سلامت، آموزش و عدالت هزینه شود، جهان چه شکلی به خود خواهد گرفت؟ این همان پرسشی است که تمدن نوین اسلامی می‌خواهد به آن پاسخ دهد؛ تمدنی که در آن منابع بشری نه برای نابودی، بلکه برای ساختن، نه برای ترس‌آفرینی، بلکه برای امیدآفرینی، و نه برای انباشت ثروت در دست عده‌ای خاص، بلکه برای توزیع عادلانه نعمت‌های الهی به کار گرفته شود.

دکتر عاملی در پایان این بخش از سخنان خود خاطرنشان کرد: مسیر تمدن‌سازی، مسیر دشواری است، اما غیرممکن نیست. این مسیر با خودسازی آغاز می‌شود، با بصیرت‌افزایی تداوم می‌یابد و با عمل جمعی و هدفمند به ثمر می‌نشیند. زنده‌یاد نادر طالب‌زاده در همین مسیر گام برداشت و امروز وظیفه ماست که با الهام از اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب و سیره اهل بیت (ع)، این امانت را به نسل‌های آینده بسپاریم.

از زدودن کینه‌ها تا انفجار علم و آبادانی در افق تمدن مهدوی

وی با استناد به کلام رسول اکرم (ص) افزود: پیامبر خدا می‌فرمایند خداوند به دفاع از حضرت زهرا (س)، دختر گرامیشان، برمی‌خیزد و می‌فرماید از نسل تو، از نسل حسن و حسین (ع)، شخصی را برمی‌انگیزم که دژ‌های گمراهی را می‌گشاید، گمراهی‌ها را از بین می‌برد و دل‌های سیاه و قفل‌خورده را تسخیر می‌کند. یکی از بنیادی‌ترین رنج‌های بشر در طول تاریخ، عصبیت بوده است. عصبیت بسیاری از جوامع را آزار می‌دهد و همه ما تجربه کرده‌ایم که خودمان نیز بی‌بهره از این خصلت نیستیم. فردی که گرفتار عصبیت است، نه گوشش می‌شنود و نه چشمش می‌بیند؛ ذهنش انحصارطلب است و بر اساس همان انحصار عمل می‌کند، دیگری را نمی‌پذیرد و اصلاً حاضر نیست حرف او را بشنود.

دکتر عاملی تأکید کرد: امام وقتی می‌آید، دریچه‌های آگاهی را به سوی جهان باز می‌کند و جهانی آگاه‌تر را رقم می‌زند. نکته دیگر، بحث اخلاق و کرامت انسانی است. کرامت انسانی مال بعضی‌ها نیست که مال بقیه نباشد؛ کرامت انسانی مال همه است. این همان چیزی است که خداوند درباره انسان تعبیر کرده که «خلیفة‌الله» قرار داده، یعنی جایگزین و جانشین خودش در زمین. ماهیت انسان آن‌قدر وسعت وجودی دارد که این جایگاه رفیع را پیدا می‌کند. وقتی جانشین خدا در زمین چنین کرامتی داشته باشد، طبیعتاً رفتار ما با یکدیگر نیز باید بر همین اساس باشد.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به روایتی درباره دوران ظهور گفت: فرمانی که وقتی قائم ما ظهور پیدا می‌کنند صادر می‌شود، این است که «ذَهَبَتْ شَحْنَاءُ مِنْ قُلُوبِ الْعِبَاد»؛ خداوند کینه‌ها را از دل‌ها بیرون می‌برد. انسان خیلی گرفتار کینه است. بچه‌ها خیلی زود از کینه عبور می‌کنند، بوی خدا می‌دهند؛ اما کمی که سن و سال انسان بالا می‌رود، زود کینه می‌گیرد. دیده‌اید بچه‌ها با هم دعوا می‌کنند، دو دقیقه بعد دوباره دوست شده‌اند؛ انسان تعجب می‌کند. خدا انسان را به آن پاکی و خالص بودن دوره کودکی‌اش بازمی‌گرداند. در آن دوران، انسان‌های زودباور، خوب‌باور و معتمد به یکدیگر به وجود می‌آیند.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی در ادامه به فضای اخلاقی جامعه مهدوی اشاره کرد و گفت: در دوران مهدی (عج)، جامعه‌ای راستگو حاکم می‌شود؛ دروغ از سرزمین‌ها بیرون می‌رود و کسی به کسی دروغ نمی‌گوید. دروغ پایه نفاق است و نفاق مایه تباهی. دروغ و نفاق از جامعه رخت برمی‌بندد و آدم‌ها همانی هستند که هستند؛ تظاهر به امری نمی‌کنند. امیرالمؤمنین (ع) می‌فرمایند: «لا یَنْظُرُ اللهُ اِلی صُوَرِکُمْ وَ لا اِلی اَعمالِکُمْ، وَ لکِنْ یَنْظُرُ اِلی قُلُوبِکُمْ»؛ خداوند به چهره‌ها و حتی اعمال شما نگاه نمی‌کند، چون عمل ممکن است آلوده به ریا، تظاهر و گناه باشد؛ خدا به دل‌ها نگاه می‌کند تا ببیند در آنها چه می‌گذرد و چه نیتی پشت این رفتار‌ها نهفته است؛ آیا می‌خواهد پستی بگیرد، آیا می‌خواهد قرب کسی را به دست آورد، یا می‌خواهد نیرنگی بزند؟ این مهم است؛ لذا آن دوره، دوره پویایی از این جهت است.

دکتر عاملی در بخش دیگری از سخنان خود به جایگاه علم و عقل در دوران امام زمان (عج) پرداخت و گفت: تصویر دیگری که از علم و عقل در آن دوران وجود دارد، امام صادق (ع) می‌فرمایند: وقتی حضرت ظهور می‌کنند، دو بخش از بیست و هفت بخش علم برای انسان‌ها آشکار می‌شود. علمی که امروز این هیمنه را در جهان دارد، که تبدیل به ریزفناوری‌هایی شده که درباره آن صحبت کردیم، به دانشی تبدیل شده که سرطان را در آغاز می‌تواند با شناسایی تمام مولکول‌هایش از بین ببرد و نگذارد در بدن رشد کند؛ دانشی که می‌تواند کلون کند، می‌تواند در محیطی آزمایشگاهی اسپرم پدر و مادر را بگیرد و کودک را پرورش دهد و به دوره بروز برساند.

وی با اشاره به دستاورد‌های علمی امروز افزود: امروز شاهد خیرگی‌هایی در دانش هستیم؛ از سفر به فضا گرفته تا هوش مصنوعی که امروز آمده و یک تریلیون و دویست میلیارد پارامتر را در یک گفت‌و‌گو استفاده می‌کند تا به ما بازخورد دهد. این دانش کاملاً پارامتریک و الگوریتمیک است و می‌تواند برای بسیاری از پدیده‌ها الگوریتم‌های هوشمند ایجاد کند. اما جالب اینجاست که می‌گویند تا حالا ما نمی‌دانیم ظهور کی هست، ولی تا زمانی که حضرت بیایند، تنها دو بخش از بیست و هفت بخش علم برای بشر آشکار شده است. جهان حضرت مهدی (عج)، جهان معجزه نیست؛ جهان بروز عقلانیت و بروز علم نافع است.

دکتر عاملی با تأمل در کاربرد علم هشدار داد: توجه کنید که علم خیلی اوقات تبدیل به نیرنگ می‌شود و آن موقع دیگر اسمش علم نیست، نیرنگ است. الکتریسیته را می‌توان برای روشنایی خانه استفاده کرد یا برای ساخت بمب اتم. آمریکایی‌ها که این‌قدر دنبال این هستند که ببینند در ایران برنامه هسته‌ای وجود دارد یا نه، واقعاً آدم را بهت‌زده می‌کند که خودشان شش هزار کلاهک هسته‌ای دارند، هزار کلاهک را سالیانه با نود میلیارد دلار هزینه آماده نگه می‌دارند تا قابل پرتاب باشد. نود میلیارد دلار از بودجه چندین کشور بالاتر است! این یعنی مغز معیوب، مغز جنگ، مغز ایجاد فتنه، نه مغز صلح، آرامش و اخلاق. آنها دنبال ماسک می‌گردند، اما ما اینجا می‌خواهیم چه کنیم؟ منظور این نیست که همه دانش بد است؛ دوران امام، دوران بروز علم و دانش و انفجار دانش نافع است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان این بخش به موضوع آبادانی و پیشرفت در عصر ظهور اشاره کرد و گفت: امام باقر (ع) می‌فرمایند: «فَلا یَبْقی فِی الاَرضِ خَرابٌ اِلاّ عُمِرَ»؛ اصلاً خرابی از هستی از بین می‌رود. هیچ خراب‌آبادی وجود نخواهد داشت؛ همه چیز عمران و آبادانی می‌شود. وقتی به بعضی جا‌ها می‌روید و مقداری آهن‌پاره ریخته شده یا لجنی در طبیعت جمع شده یا بالاخره خرابی وجود دارد، بدانید وقتی حضرت ظهور می‌کنند، همه این خرابی‌ها تبدیل به عمران و آبادانی می‌شود. حداقل می‌شود این را تصور کرد؛ وقتی تصور می‌کنی چقدر آرام می‌شوی، چقدر احساس امید پیدا می‌کنی.

دکتر عاملی با اشاره به روایات مربوط به فراوانی نعمت در آن دوران افزود: در روایات هست که آن زمان، فراوانی نعمت حاکم است. در بحث امنیت غذایی، در ایران سند ملی امنیت غذایی داریم؛ صد و بیست میلیون تن مواد غذایی سالیانه در ایران تولید می‌شود که هدفی که رهبر انقلاب گذاشته بودند این بود که بر اساس کارشناسی‌های صورت‌گرفته، به دویست و پنجاه میلیون تن برسیم. یکی از اصول امنیت غذایی، دسترس‌پذیر بودن غذاست؛ غذا باشد. اصل دوم، سالم بودن غذاست. ما خیلی غذای ناسالم می‌خوریم که به بیماری تبدیل می‌شود.

از فراوانی نعمت در عصر ظهور تا ضرورت جهانی تمدن نوین اسلامی

وی آخرین نکته‌ای را که درباره آن دوران شریف باید عرض کرد، دوره همدلی، همراهی، سازگاری و کمک کردن به یکدیگر دانست و افزود: حضرت می‌فرمایند خداوند به وسیله آن حضرت، بین دل‌های پراکنده و مخالف یکدیگر، ائتلافی ایجاد می‌کند. ما الان هی زور می‌زنیم و می‌گوییم جنگ شناختی است، الگوریتم‌ها طوری طراحی می‌شوند که من و شما با هم دعوا کنیم. در محاسبات رفتار، این کار پیچیده‌ای نیست که شما چه سیگنال‌هایی بدهید که روی هیجانات یک گروه بنشیند و یک گروه را بر علیه گروه دیگر تحریک کند. امروز یکی از ارکان نظامی ارتش‌های بزرگ جهان، بخش‌هایی هستند که روی جنگ شناختی کار می‌کنند و بودجه‌های سنگینی را به این امر اختصاص می‌دهند.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مطالعات خود در این حوزه گفت: من در سه چهار مقاله این موضوعات را آورده‌ام که در جنگ شناختی چه اتفاقی می‌افتد. اما اصلاً دوران حضرت، دوران از بین رفتن اختلاف است. می‌دانید ریشه همه این تحولات این است که دل‌ها توحیدی می‌شود، دل‌ها الهی می‌شود و به سمت خدا حرکت می‌کند.

دکتر عاملی در ادامه به چرایی نیاز جهانی به تمدن نوین اسلامی پرداخت و گفت: چرا من می‌گویم یک نیاز جهانی به تمدن نوین اسلامی وجود دارد؟ برای اینکه جهان از بی‌عدالتی رنج می‌برد. گزارش‌هایی که راجع به فقر در جهان منتشر می‌شود، بسیار نگران‌کننده است. آزمایشگاه نابرابری جهانی در گزارش سال ۲۰۲۲ خود بیان می‌کند که تنها ده درصد ثروتمندترین جمعیت جهان، پنجاه و دو درصد از درآمد و هفتاد و شش درصد از ثروت و دارایی جهان را به خود اختصاص داده‌اند.

وی با اشاره به وضعیت کشور‌های در حال توسعه افزود: همین هند که جزو کشور‌های پیشرفته محسوب می‌شود؛ در هند تنها سیزده درصد از درآمد ملی متعلق به پنجاه و هفت درصد ثروت جامعه است که در اختیار سیزده درصد جامعه قرار دارد. این نابرابری‌ها در دنیا به سمت ثروتمندان حرکت می‌کند. هفتصد میلیون نفر در فقر شدید زندگی می‌کنند؛ با درآمد کمتر از دو و نیم دلار در روز. فائو اعلام کرده که اگر بخواهد یک زندگی خیلی معمولی برای فرد فراهم باشد، روزانه حداقل نیازمند به چهار و نیم دلار هزینه برای تغذیه است. بعضی از این کشور‌ها درآمد روزانه‌شان به طور متوسط حدود پانزده صدم دلار تا یک و سه دهم دلار است. یک و سه میلیارد جمعیت جهان گرفتار محرومیت هستند.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با اشاره به شاخص‌های اجتماعی گفت: در تمام شاخص‌های رفاهی نظیر مسکن وضعیت بسیار نامطلوبی حاکم است. از صد و سی و هشت میلیون کودک کار در جهان وجود دارد؛ بچه‌های هفت هشت ساله‌ای که عمدتاً در بخش کشاورزی فعالیت می‌کنند و سهم آفریقا از این صد و سی و هشت میلیون، هشتاد و شش میلیون نفر است. آفریقا سرزمینی است که می‌دانید پر از ثروت است، پر از طلا، پر از نقره، پر از معادن، پر از طبیعت سبز، ولی محروم است.

دکتر عاملی با تأمل در تاریخ خشونت‌های جهانی گفت: جنگ و کشتار جمعی فقط در همین سال‌های اخیر نبوده؛ ما در صد سال گذشته نسبت به قرن نوزدهم مصرف داشته‌ایم و مرتب گرفتاری‌هایمان در جهان بیشتر شده است. از سال ۱۸۰۰ تا ۲۰۱۱ میلادی، شاهد کشتار ده‌ها میلیونی جمعیت جهان بودیم؛ فقط در جنگ اول و دوم، نود و هفت میلیون نفر کشته شدند. در همین سال‌های اخیر، یعنی بعد از سال ۲۰۰۰، بیش از چهار میلیون و هشتصد هزار نفر در دنیا کشته شده‌اند.

وی با استناد به آیه شریفه قرآن کریم تأکید کرد: «مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعًا»؛ اگر کسی یک نفس را بدون هیچ جرمی بکشد، مثل این می‌ماند که همه جهان را کشته است. این در فیزیک هم اثبات شده است؛ قانون سرایت برمی‌گردد. یعنی آن موقعی که طرف فکر می‌کند دارد خانه دیگری را خراب می‌کند، متوجه نیست که دارد خانه خودش را خراب می‌کند. آن موقعی که دارد کشتی را سوراخ می‌کند، کشتی‌ای که خودش در آن قرار گرفته را سوراخ می‌کند.

دکتر عاملی با اشاره به وضعیت نامناسب در حوزه‌های مختلف جهانی گفت: وضعیت نامناسبی در حوزه بهداشت و درمان در جهان وجود دارد؛ وضعیت نابسامانی در شاخص صلح حاکم است. شما می‌دانید آمریکا در شاخص صلح در میان ۱۶۳ کشور، رتبه‌اش ۱۲۸ است. این گزارش مربوط به سال ۲۰۲۵ است و وجود پلید نظام استکباری را به خوبی بیان می‌کند.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش پایانی سخنان خود به نیاز‌های روحی و معنوی بشر امروز اشاره کرد و گفت: اینها، گرفتار وسایل متعددی هستند که یک تشنگی برای چند چیز در جهان به وجود آمده است: تشنگی برای یک دین محکم، برای خدا. امروز سی درصد جامعه اروپایی اساساً روی گردانده و دنبال معنویت‌گرایی است، اما جایگزین نمی‌تواند پیدا کند؛ سراغ چیز‌های مختلف می‌رود. پنج دقیقه ریلکس باش با یوگا می‌خواهد مشکلش را حل کند. ورزش بالاخره در حد ورزش می‌تواند کمک کند، ولی دین نیست. پناهگاه‌های مختلف را انتخاب می‌کند برای اینکه یک جوری خودش را آرام کند، اما آرام نمی‌شود.

وی تأکید کرد: جهان نیازمند به دین الهی است، نیازمند به عدالت است، نیازمند به رفع ظلم است، نیازمند به استقرار یک هویت آرام است. جهان گرفتار ناآرامی هویتی شده است؛ به قول استوارت، گرفتار «خواب ناآرام» شده است؛ سر که بر بالین می‌گذارد، نمی‌داند کی دارد خودش را گم می‌کند در این انتخاب‌های متعددی که وجود دارد.

دکتر عاملی در پایان با دعایی امیدبخش سخنان خود را به پایان رساند و گفت: امیدواریم که خداوند به برکت فرمان خودش، به آیینی که به بشریت معرفی کرده، راه را بر روی بشریت باز کند و شاهد بازگشت دوباره مهدی و عیسی (علیهما السلام) باشیم و شاهد روزگاری باشیم که نسل ما آن روز را ببیند؛ ان‌شاءالله که عدالت در جهان فراگیر می‌شود.