یادداشت
پژوهشهای متصل به صنعت بیشترین نقش را در حل مشکلات کشور دارند
سعید دانشمند، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان و استاد تمام گروه مهندسی مکانیک، با اشاره به اهمیت جهتدهی پژوهشها به سمت حل مسائل واقعی کشور، گفت: مقالات علمی از مسیرهای مختلفی استخراج میشوند؛ برخی از آنها حاصل طرحهای پژوهشی، قراردادهای صنعتی و پروژههای کلان ملی هستند و برخی دیگر از پایاننامهها و پروژههای دانشجویی به دست میآیند.
وی بیان کرد: آنچه به یک مقاله ارزش واقعی میبخشد، توانایی آن در حل مشکلات کشور است. حتی اگر مسئلهای در سطح جهانی مطرح باشد، زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که پشتوانه پژوهشی، صنعتی و اجرایی مشخصی داشته باشد و بتواند به رفع یک نیاز واقعی کمک کند.
دانشمند اظهار کرد: مقالاتی که از دل طرحهای کلان ملی، قراردادهای صنعتی یا پروژههای پژوهشی دارای بودجه مشخص استخراج میشوند، معمولاً از ارزش علمی و صنعتی بالاتری برخوردار هستند. این نوع مقالات دارای نقاط قوت فراوانی هستند و به همین دلیل نیز بیشتر مورد توجه جامعه علمی قرار میگیرند.
وی افزود: یکی از مهمترین ویژگیهای این مقالات، واقعی بودن دادههای آنها است. برخلاف برخی پروژههای دانشجویی که ممکن است مبتنی بر دادههای شبیهسازیشده یا تحلیلهای محدود باشند، دادههای این دسته از پژوهشها از محیطهای واقعی صنعتی، آزمایشگاهی و فنی به دست میآیند و همین موضوع اعتبار آنها را افزایش میدهد.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: زمانی که دادهها واقعی باشند، جامعه علمی نیز آنها را راحتتر میپذیرد و در نتیجه احتمال استناد به چنین مقالاتی افزایش مییابد. در بسیاری از این پژوهشها مراحل مختلف اعتبارسنجی، تکرارپذیری و بررسیهای سیستماتیک انجام میشود و همین موضوع موجب افزایش اعتماد به نتایج حاصل از آنها میشود.
وی ادامه داد: معمولاً پشت اینگونه مقالات یک گروه پژوهشی چندنفره قرار دارد و در برخی موارد حتی ۱۰ تا ۱۵ نفر در اجرای یک پروژه مشارکت میکنند. همین موضوع نیز به اعتبار علمی پژوهش کمک میکند. البته در برخی طرحهای ملی و صنعتی به دلیل ملاحظات محرمانگی، امکان انتشار تمامی جزئیات وجود ندارد، اما در مجموع این مقالات از جایگاه ویژهای برخوردار هستند.
دانشمند با اشاره به جایگاه پایاننامهها و پروژههای دانشجویی اظهار کرد: پژوهشهای دانشجویی نیز دارای ارزش علمی قابل توجهی هستند و نباید نقش آنها را نادیده گرفت. بسیاری از این پژوهشها بهویژه در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری مبتنی بر توسعه دانش، مدلسازیهای پیشرفته و ارائه راهکارهای نوآورانه هستند.
وی خاطرنشان کرد: با این حال بهتر است موضوعات دانشجویی تا حد امکان به پروژههای صنعتی و نیازهای واقعی کشور متصل شوند. در برخی موارد دانشجویان به دلیل محدودیت زمانی یا پیچیدگیهای اجرایی، ترجیح میدهند پروژههایی را انتخاب کنند که بتوان آنها را در مدت کوتاهتری و عمدتاً با استفاده از نرمافزارها به انجام رساند.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان افزود: این موضوع باعث نمیشود که ارزش علمی پژوهشهای دانشجویی کاهش پیدا کند، زیرا این مقالات از لحاظ تئوری، مدلسازیهای ریاضی و نوآوریهای علمی معمولاً بسیار قوی هستند و حتی در برخی موارد از نظر توسعه دانش و پیچیدگیهای نظری، از پژوهشهای صنعتی نیز فراتر میروند.
وی بیان کرد: در دوره دکتری انتظار میرود پژوهشگران مرزهای دانش را جابهجا کنند و نوآوریهای جدیدی ارائه دهند. به همین دلیل پژوهشهای دانشجویی ظرفیت بالایی برای خلق ایدههای نو دارند. با این وجود، اگر این ظرفیت با نیازهای صنعتی و پروژههای واقعی کشور تلفیق شود، نتایج بسیار ارزشمندتری حاصل خواهد شد.
دانشمند تأکید کرد: بهترین حالت آن است که پایاننامههای کارشناسی ارشد و دکتری در امتداد طرحهای پژوهشی و قراردادهای صنعتی تعریف شوند. در چنین شرایطی هم نیازهای صنعت برطرف میشود و هم از توان علمی دانشجویان برای توسعه فناوریهای جدید استفاده خواهد شد.
وی با اشاره به نیازهای پژوهشی کشور گفت: تقریباً در تمامی حوزهها با خلأهای پژوهشی مواجه هستیم و نمیتوان تنها یک بخش را به عنوان اولویت مطلق معرفی کرد. از علوم انسانی گرفته تا رشتههای فنی و مهندسی، مخابرات، مکانیک و سایر حوزهها، همگی نیازمند انجام پژوهشهای گسترده و هدفمند هستند.
این استاد دانشگاه درباره میزان تأثیرگذاری پژوهشها در حل مسائل کشور اظهار کرد: اگر دولت و صنایع اعتماد بیشتری به دانشگاهها داشته باشند و از ظرفیت علمی دانشگاهها در قالب قراردادهای صنعتی استفاده کنند، بسیاری از مشکلات موجود قابل حل خواهد بود.
وی افزود: دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان تجربههای موفق متعددی در این زمینه داشته است و همکاریهای گستردهای با صنایع مختلف بهویژه فولاد مبارکه برقرار کرده است. این مجموعه صنعتی از ظرفیتهای علمی دانشگاه استفاده کرده و پروژههای متعددی را به دانشگاه واگذار کرده است.
دانشمند بیان کرد: بسیاری از تجهیزات و قطعات صنعتی مورد نیاز کشور از طریق همین همکاریها بومیسازی شدهاند. همچنین از دل این پروژهها طرحهای پژوهشی، پایاننامههای دانشجویی و مقالات علمی متعددی استخراج شده است و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی نیز در اجرای آنها مشارکت فعال دارند.
وی ادامه داد: طی هفت تا ۱۰ سال گذشته پروژههای متعددی در حوزه بومیسازی برای صنایع مختلف انجام شده است که نتایج ارزشمندی به همراه داشتهاند. در بسیاری از موارد وابستگی کشور به تجهیزات و فناوریهای خارجی کاهش یافته و توان داخلی برای تولید و توسعه فناوریهای مورد نیاز افزایش پیدا کرده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان خاطرنشان کرد: در حوزههایی همچون صنایع فولادی، سرامیک، شیشه و سایر بخشهای صنعتی، دستاوردهای قابل توجهی حاصل شده است و بخش مهمی از نیازهای کشور از طریق توان متخصصان داخلی تأمین میشود.
وی تصریح کرد: در گروه مهندسی مکانیک نیز تقریباً در هر دوره چندین پروژه صنعتی فعال وجود دارد که پشتوانه قراردادی دارند. این پروژهها علاوه بر حل مشکلات صنعت، زمینه انجام پژوهشهای علمی و تربیت نیروی انسانی متخصص را نیز فراهم کردهاند.
دانشمند درباره انتشار مقالات در مجلات خارجی نیز اظهار کرد: نظام ارزیابی علمی کشور بر اساس امتیازدهی به فعالیتهای پژوهشی شکل گرفته است و طبیعی است که پژوهشگران نیز برای کسب امتیازات مورد نیاز به سمت انتشار مقالات در مجلات دارای رتبه و نمایه بینالمللی حرکت کنند.
وی افزود: بخش مهمی از این موضوع به سیاستهای وزارت علوم و نظام ارزیابی پژوهشگران بازمیگردد. اگر برای انتشار آثار علمی در داخل کشور نیز امتیازات مناسبی در نظر گرفته شود، بسیاری از پژوهشگران تمایل بیشتری به انتشار نتایج تحقیقات خود در نشریات داخلی خواهند داشت.
این استاد دانشگاه در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت گفت: هرچه اعتماد متقابل میان دانشگاهها، صنایع و دستگاههای اجرایی کشور بیشتر شود، امکان بهرهگیری از ظرفیتهای علمی برای حل مشکلات کشور نیز افزایش خواهد یافت.
وی اظهار کرد: دانشگاهها از توان علمی، پژوهشی و تخصصی بالایی برخوردار هستند و در صورت استفاده صحیح از این ظرفیتها، بسیاری از چالشها و مشکلات موجود در بخشهای مختلف کشور قابل حل خواهد بود.
انتهای پیام/
