دانشگاهها بازوی دانش بازسازی صنعت پتروشیمی شوند/ عبور از خامفروشی با توسعه فناوری و زنجیره ارزش در مراکز علمی
به گزارش خبرگزاری آنا؛ جمهوری اسلامی ایران با در اختیار داشتن یکی از گسترده ترین و قدرتمندترین سیستم های آموزش دانشگاهی و توسعه سیستم های مختلف آموزش عالی طی دوران انقلاب اسلامی توانسته است خود را به یکی از قطب های تولید علم در جهان مبدل کند. همین قدرت و پشتوانه علمی توانست برای کشور شرایط را محیا کند علی رغم سال ها تحریم و خباثت دشمنان در بسیاری از علوم و تکنولوژی ها ایران سرآمد بوده و با تکیه بر همین پشتوانه به راحتی ابرقدرت ها در جنگ شکست دهد.
اما امروز با توجه به وجود دو موهبت خدادادی نفت و نیروی متخصص و آموزش دیده لازم است که فصل است جدیدی در استفاده از پتانسیل علمی دانشگاه ها در صنعت نفت و فرآورده های نفتی به منظور استفاده حداکثری در تولید ثروت از این دو پتانسیل بزرگ کشور آغاز شود.
در این رابطه میثم فتحیمحب، کارشناس حوزه پتروشیمی و نفت، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا با اشاره به ضرورت بازآرایی ساختار صنعت پتروشیمی کشور پس از جنگ رمضان و نمایش قدرت جمهوری اسلامی ایران در شکست تمامی دشمنان اظهار کرد: اگر قرار باشد در فصل جدید انقلاب اسلامی بهرهبرداری بیشتری از موهبتهای خدادادی کشور صورت گیرد، باید بازسازی را به فرصتی برای بازآرایی زنجیره ارزش نفت، گاز و پتروشیمی تبدیل کنیم، نه اینکه صرفاً با شرایط قبل ادامه دهیم؛ در واقع امروز فرصتی برای آن است که یک قدم رو به جلو حرکت کنیم.
وی افزود: ایران تنها دارنده منابع عظیم گاز، میعانات گازی، اتان، پروپان، بوتان و نفت خام نیست، بلکه از موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، بازار داخلی گسترده، نیروی انسانی متخصص و ظرفیت صنعتی قابل توجه نیز برخوردار است. با این حال بخش مهمی از این مزیتها تاکنون در حلقههای ابتدایی زنجیره ارزش مصرف شده و توسعه لایههای پاییندستی، فناوریمحور و دارای ارزش افزوده بالا کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
غفلت از زنجیرههای عمیق پتروشیمی
فتحیمحب با بیان اینکه صنعت پتروشیمی ایران بیشتر بر تولید محصولات پایه و صادرات مواد نیمهخام متمرکز بوده است، تصریح کرد: تولید متانول، اوره، پلیاتیلن و برخی محصولات حجیم توسعه یافته، اما زنجیرههایی مانند پروپیلن و مشتقات آن، آروماتیکها، مواد شیمیایی ویژه، افزودنیهای پلیمری، رزینها، پلیمرهای مهندسی، کاتالیستها، جاذبها و تجهیزات فرایندی هنوز ظرفیت توسعه جدی دارند.
وی ادامه داد: در بسیاری از موارد خوراک ارزشمند کشور به محصولاتی کمعمق تبدیل میشود و بخش اصلی ارزشافزوده در اختیار دیگر کشورها قرار میگیرد؛ در حالی که آینده صنعت پتروشیمی ایران در افزایش عمق زنجیره، کاهش خامفروشی، توسعه فناوری و مقاومسازی زیرساختها رقم خواهد خورد.
دانشگاهها باید از مقالهمحوری فاصله بگیرند
این کارشناس حوزه پتروشیمی با تأکید بر نقش کلیدی دانشگاهها در دوران بازسازی و توسعه صنعت اظهار کرد: دانشگاه در شرایط جدید باید نقش خود را از تولید مقاله صرف به حل مسئله صنعتی تغییر دهد، زیرا صنعت پتروشیمی پس از جنگ با چالشهایی مواجه است که تنها از مسیر واردات تجهیزات یا تأمین مالی حل نمیشود.
وی افزود: بخشی از این چالشها مربوط به طراحی فرایند، بهینهسازی مصرف انرژی، افزایش بهرهوری خوراک، توسعه کاتالیست، ساخت داخل تجهیزات، مدیریت خوردگی، پایداری یوتیلیتی، ایمنی فرایندی و مدیریت بحران است؛ حوزههایی که دانشگاه میتواند در آنها نقش تحقیق و توسعه واقعی ایفا کند.
فتحیمحب با اشاره به فاصله میان پایاننامهها و نیاز واقعی صنعت تصریح کرد: یکی از ضعفهای جدی کشور این است که میان مقالات علمی، شرکتهای دانشبنیان و مسائل واقعی مجتمعهای پتروشیمی ارتباط مؤثری وجود ندارد. دانشگاهها میتوانند با ایجاد مراکز مشترک تحقیق و توسعه، آزمایشگاههای مرجع، پایلوتهای نیمهصنعتی و پروژههای مأموریتگرا این شکاف را کاهش دهند.
تربیت نیروی انسانی متناسب با نیاز صنعت
وی خاطرنشان کرد: دانشگاه باید نیروی انسانی تربیت کند که صرفاً دارای دانش نظری نباشد، بلکه منطق تولید، تعمیرات، بهرهبرداری، ایمنی، اقتصاد پروژه و زنجیره ارزش را نیز بشناسد. در واقع دانشگاه در فصل جدید توسعه صنعتی کشور باید به بازوی دانشی بازسازی صنعت پتروشیمی تبدیل شود.
این کارشناس نفت و پتروشیمی افزود: اثربخشی دانشگاه زمانی محقق میشود که پروژههای پژوهشی بر اساس سفارش واقعی صنعت تعریف شوند و خروجی دانشگاه صرفاً به گزارش و مقاله محدود نباشد، بلکه به فناوری، نرمافزار، کاتالیست، قطعه، تجهیز، استاندارد و بهبود فرایند منجر شود.
خودکفایی واقعی فراتر از ساخت قطعه است
فتحیمحب درباره نقش دانشگاهها در تحقق خودکفایی صنعت پتروشیمی نیز گفت: خودکفایی تنها به معنای ساخت چند قطعه یا جایگزینی واردات نیست، بلکه به این معناست که کشور در بخشهای حساس زنجیره تولید، فناوری، تعمیرات، بهرهبرداری و بازار اختیار راهبردی داشته باشد.
وی ادامه داد: در شرایط جنگی و تحریمی مشخص شد که وابستگی به برخی تجهیزات، کاتالیستها، لایسنسها و سامانههای کنترل خارجی میتواند تولید را متوقف کرده یا روند بازسازی را پرهزینه و زمانبر کند؛ بنابراین دانشگاهها میتوانند در حوزههایی مانند توسعه کاتالیستها، مواد شیمیایی فرایندی، تجهیزات حساس، مهندسی معکوس، تحلیل شکست، طراحی فرایند و حتی توسعه لایسنسهای بومی نقشآفرینی کنند.
وی تاکید کرد: دانشگاه فقط محل آموزش نیست، بلکه بخشی از زیرساخت تابآوری صنعت پتروشیمی کشور محسوب میشود و میتواند در دوران بازسازی، نقش راهبردی در توسعه فناوری و کاهش وابستگی ایفا کند.
انتهای پیام/
