یادداشت؛
یادداشت
تأمین بیش از ۱۰۰ هزار تن ریل داخلی/ جایگزینی تجهیزات وارداتی با توان دانشبنیانها در توسعه مهندسی سازههای سنگین
به گزارش خبرگزاری آنا، صنعت حملونقل ریلی در جهان امروز صرفاً یک سازوکار لجستیکی برای جابهجایی بار و مسافر نیست، بلکه نمادی عینی از میزان بلوغ فناورانه، توانمندی مهندسی مواد و قدرت متالورژی هر کشور به شمار میرود. ساخت و توسعه خطوط آهن، زیرسازیها، سازههای سنگین و خطوط ارتباطی و ناوبری، تلاقیگاه مجموعهای از علوم پیچیده پایه و کاربردی اعم از مکانیک، ژئوتکنیک، برق، مخابرات و فناوری اطلاعات است.
در دهههای متمادی، وابستگی شدید به زنجیرههای تأمین خارجی و واردات تجهیزات زیرساختی، آسیبپذیری پروژههای کلان ریلی را در مواجهه با تلاطمهای سیاسی و اقتصادی دوچندان میکرد. با این حال، طی سالهای اخیر و با تغییر پارادایم صنعتی کشور، پیوند میان اکوسیستم نوآوری و مگاپروژههای عمرانی، بستر مناسبی را برای شکستن انحصار فناوریهای وارداتی و جهش در عمق داخلیسازی فراهم ساخته است.
ورود شرکتهای دانشبنیان به زنجیره تأمین خطوط آهن، مرحلهای بنیادین در ارتقای تابآوری فناورانه کشور قلمداد میشود. گلوگاههایی که تا پیش از این با صرف منابع کلان ارزی و از طریق واردات پوشش داده میشد، اکنون با اتکا به ظرفیت نخبگانی و واحدهای تحقیق و توسعه بومی بازطراحی شدهاند.
تسلط مهندسان داخلی بر اجرای پلهای عظیم ریلی
نمونه بارز این گذار تکنولوژیک، دستیابی به متالورژی پیشرفته تولید ریل ملی در تناژ صنعتی و طراحی سامانههای پیچیده پردازش و انتقال داده ریلی است؛ حوزههایی فوقاستراتژیک که خطای کارکرد در آنها میتواند خسارتهای جبرانناپذیر جانی و اقتصادی در پی داشته باشد. در کنار آن، تسلط مهندسان داخلی بر اجرای پلهای عظیم ریلی با استفاده از تجهیزات و روشهای روز دنیا نظیر سامانههای پیشرفته شاریو، نشان داد که دانش مهندسی سازه در داخل مرزها به چنان قابلیتی دست یافته که نیازمند پیمانکاران خارجی نیست.
با این همه، نکته اساسی در نگاه علمی به تولید تجهیزات ریلی، پیوستگی مطلق آن با الزامات کیفی و استانداردهای سختگیرانه جهانی است. دوام و چرخه عمر تجهیزات زیربنایی تابعی از رعایت هندسه فنی، آزمونهای متالورژیکی و اصول نگهداشت استاندارد است؛ اصلی انکارناپذیر که نشان میدهد بومیسازی نه به معنای افت کیفیت یا مصالحه بر سر ایمنی، بلکه بازتولید دانش مهندسی روز دنیا بر پایه ظرفیتهای داخلی است. از این منظر، اتصال شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل به ظرفیت شرکتهای دانشبنیان، سرآغاز یک چرخه نوین ارزشآفرینی در صنایع ریلی محسوب میشود. در این بستر، تبدیل نیازهای میدانی پروژههای کشور به مسائل پژوهشی و صنعتی، علاوه بر قطع وابستگی به خارج و صیانت از منابع ارزی، موجب رشد و بلوغ تجاری شرکتهای دانشبنیان ایرانی در بالاترین استانداردهای صنعتی شده است.
عباس خطیبی، معاون ساخت و توسعه راهآهن، بنادر و فرودگاههای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا، گفت: در سالهای اخیر تلاش کردهایم با شناسایی ظرفیت شرکتهای دانشبنیان و تولیدکنندگان داخلی، زمینه کاهش وابستگی به واردات تجهیزات مورد نیاز پروژههای ریلی را فراهم کنیم.
وی افزود: در بخش سامانههای انتقال داده، با یکی از شرکتهای دانشبنیان وارد مذاکره شدیم، بستر لازم برای تولید محصول را فراهم کردیم و قرارداد مربوطه را به امضا رساندیم. محصولی که پیش از این از خارج کشور وارد میشد، اکنون در داخل تولید و در پروژههای ریلی استفاده میشود و در این حوزه نیازی به واردات نداریم.
وی ادامه داد: این رویکرد در سایر تجهیزات و اقلام مورد نیاز راهآهن نیز دنبال شده است. هدف ما این است که از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان و مجموعههای تولیدی داخلی برای تأمین نیازهای پروژهها استفاده کنیم و دانش مهندسی کشور را در مسیر توسعه زیرساختهای ریلی به کار بگیریم.
تولید ریل در داخل و بهرهگیری از توان مهندسی کشور
وی گفت: در بخش ریل نیز تا پیش از سال ۱۳۹۸، بخش عمده نیاز کشور از طریق واردات تأمین میشد، اما با هماهنگی سازمان برنامه و ذوبآهن اصفهان، تولید این محصول راهبردی در داخل کشور آغاز شد. تاکنون بیش از ۱۰۰ هزار تن ریل از شرکت ذوبآهن اصفهان تأمین شده است.
خطیبی افزود: در حوزه ساخت پلها نیز از ظرفیت فنی و مهندسی داخلی استفاده کردهایم. برای نمونه، در پروژه راهآهن میانه ـ اردبیل، پلهایی با استفاده از سیستم فنی شاریو اجرا شد و بخش قابل توجهی از این توانمندی در داخل کشور ایجاد و عملیاتی شده است.
وی تأکید کرد: تمام تلاش مجموعه بر این است که از دانش فنی و توان مهندسی داخلی برای خودکفایی در توسعه شبکه ریلی استفاده شود. با این حال، افزایش طول عمر تجهیزات موضوعی جدا از محل تولید آنهاست و تجهیزات باید بر اساس استانداردهای فنی و بینالمللی طراحی، تولید و بهرهبرداری شوند.
وی افزود: طول عمر هر تجهیز تابع استانداردهای مشخص است و نمیتوان آن را صرفاً به داخلی یا خارجی بودن محصول نسبت داد. آنچه اهمیت دارد، رعایت استانداردهای فنی در طراحی، ساخت، نصب و نگهداری تجهیزات است؛ اما در تأمین این محصولات، اولویت ما استفاده از دانش فنی داخلی و ظرفیت شرکتهای دانشبنیان کشور است.
انتهای پیام/
