اسم ماکان به گوش شما و دوستانتان نخورده است!؟
کافئین مدارهای کلیدی حافظه را پس از کمخوابی ترمیم میکند
طبق گزارش منتشر شده در سایت «سایتکدیلی» (SciTechDaily)، حافظه اجتماعی به افراد امکان میدهد اشخاص آشنا را شناسایی و از یکدیگر تمایز دهند. این پژوهش تازه که در نشریه Neuropsychopharmacology منتشر شده است، روشن میکند که کافئین چگونه بر حافظه و عملکرد شناختی تاثیر میگذارد.
بررسی محرومیت از خواب و حافظه اجتماعی
این پژوهش به سرپرستی دانشیار «سریداهاران ساجیکومار» و با نویسندگی نخست دکتر «لیک-وی وونگ» از دپارتمان فیزیولوژی و برنامه پژوهشی ترجمهای طول عمر سالم در دانشکده پزشکی دانشگاه مل یسنگاپور انجام شد. تیم تحقیقاتی بر ناحیه CA۲ هیپوکامپ تمرکز کرد؛ یعنی بخشی از مغز که نقش مهمی در یادگیری و حافظه، بهویژه حافظه اجتماعی، ایفا میکند. این ناحیه همچنین در تنظیم چرخه خواب-بیداری دخیل است که آن را به هدفی مرتبط برای مطالعه اثرات کمخوابی تبدیل میکند.
در آزمایشهای آزمایشگاهی، پژوهشگران به طور عمدی پنج ساعت محرومیت از خواب را ایجاد کردند (فراهم آوردند) و پس از آن، به مدت هفت روز، مصرف آزاد کافئین را از طریق آب آشامیدنی برای سوژهها در نظر گرفتند. کافئین بهعنوان یک محرک عمل میکند و با مسدود کردن مسیرهای سیگنالدهی گیرنده آدنوزین که به طور معمول در طول بیداری تجمع یافته و فعالیت مغز را کاهش میدهند، اثر میگذارد.
سپس تیم با استفاده از تکنیکهای ثبت فعالیت الکتریکی (الکتروفیزیولوژی) از بافت هیپوکامپ، توانایی انعطافپذیری سیناپسی را اندازهگیری کرد. انعطافپذیری سیناپسی به توانایی مغز برای تقویت یا تضعیف پیوندهای بین نورونها بر اساس تجربه اطلاق میشود.
اثرات کمخوابی بر عملکرد مغز
نتایج نشان داد که محرومیت از خواب انعطافپذیری سیناپسی در ناحیه CA۲ را مختل میکند و ارتباط میان نورونها را تضعیف میسازد. این اختلال توانایی مغز برای تقویت اتصالات سیناپسی را کاهش داد و به نقصهای قابل توجه در حافظه تشخیص اجتماعی انجامید.
به طور کلی، کمخوابی به شکلی بسیار خاص هم عملکرد مغز و هم رفتار را تحت تأثیر قرار داد و یک مدار عصبی متمایز را هدف گرفت.
زمانی که کافئین پیش از محرومیت از خواب داده شد، این اثرات معکوس شد. ارتباط سیناپسی در ناحیه CA۲ بهبود یافت و انعطافپذیری به سطوح طبیعی بازگشت. عملکرد حافظه اجتماعی نیز بهبود پیدا کرد.
نکته حائز اهمیت این است که کافئین به شکلی هدفمند عمل کرد و مسیر آسیب دیده را بدون افزایش قابل توجه فعالیت عصبی، ترمیم نمود. در نتیجه، گروه کنترل که دچار محرومیت از خواب نشده بود، علیرغم دریافت کافئین، هیچ نشانهای از تحریک بیش از حد بروز نداد.
دیدگاه کارشناسان درباره یافتهها
دکتر وونگ گفت: «محرومیت از خواب فقط باعث خستگی نمیشود. بلکه به طور انتخابی مدارهای مهم حافظه را مختل میکند. ما دریافتیم که کافئین میتواند این اختلالات را هم در سطح مولکولی و هم رفتاری معکوس کند. توانایی آن در انجام این کار نشان میدهد که مزایای کافئین ممکن است فراتر از صرفا کمک به بیدار ماندن باشد».
ساجیکومار افزود: «یافتههای ما ناحیه CA۲ را به عنوان یک مرکز کلیدی که خواب و حافظه اجتماعی را به هم پیوند میدهد معرفی میکند. این پژوهش درک ما از سازوکارهای زیستی زیربنای افت شناختی مرتبط با خواب را تقویت میکند. این امر میتواند رویکردهای آینده برای حفظ عملکرد شناختی را هدایت کند».
این یافتهها نقش اساسی خواب در حفظ سلامت شناختی را برجسته میکند. با نشان دادن اینکه کافئین میتواند مسیرهای عصبی خاصی را که تحت تاثیر کمخوابی قرار گرفتهاند بازسازی کند، این مطالعه به امکانهای جدیدی برای درمانهای هدفمند در اختلالات شناختی اشاره دارد.
پژوهشگران قصد دارند به کاوش در این زمینه ادامه دهند که کافئین چگونه بر فرایندهای تثبیت (تحکیم) و بازیابی حافظه تاثیر میگذارد. آنها همچنین قصد دارند از تکنیکهای دستکاری هدفمند مدارهای عصبی برای درک بهتر رابطه علت و معلولی در این مسیرهای عصبی استفاده کنند.
نقش خواب و اثرات کمخوابی بر فرآیندهای شناختی، عاطفی و رفتاری
در پژوهش دیگری با عنوان «نقش خواب و اثرات کمخوابی بر فرآیندهای شناختی، عاطفی و رفتاری» آمده است که خواب برای طیف وسیعی از فرایندهای شناختی، عاطفی و رفتاری از جمله توجه، حافظه، عملکرد اجرایی، تنظیم هیجانی و تعاملات بینفردی، نقشی حیاتی ایفا میکند. اختلالات خواب این عملکردها را تضعیف کرده و منجر به نقصهای قابل اندازهگیری در فعالیتهای روزمره، عملکرد شغلی و ایمنی عمومی میشود. خواب کافی، هوشیاری و تمرکز پایدار را پشتیبانی میکند، در حالی که محرومیت از خواب با لغزشهای توجهی، کاهش کنترل شناختی و اختلال در پردازش حسی همراه است. تثبیت حافظه که به هر دو مرحله خواب با حرکت آرام چشم (NREM) و خواب با حرکت سریع چشم (REM) وابسته است، به ویژه در برابر اختلال ناشی از کمبود خواب آسیبپذیر است.
عملکردهای اجرایی، مانند حافظه کاری، کنترل تکانه و تصمیمگیری، به علت حساسیت بالای قشر پیشپیشانی به کمبود خواب، به طور قابلتوجهی مختل میشوند. کمبود خواب، واکنشپذیری آمیگدال (بادامه مغز) را افزایش داده، ارتباط بین قشر پیشپیشانی و آمیگدال را تضعیف میکند و به بینظمی هیجانی، تکانشگری و رفتارهای پرخطر دامن میزند. محرومیت مزمن از خواب، کاستیهای شناختی، بیثباتی عاطفی و افت عملکرد حرکتی را تشدید کرده و در نهایت به افزایش نرخ خطا و کاهش بهرهوری در محیط کار منجر میشود. با توجه به پیامدهای گسترده آن، محرومیت مزمن از خواب، یک نگرانی عمده برای سلامت عمومی تلقی میشود.
چه مقدار کافئین در روز کافی است؟
سایت سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در پاسخ به پرسش «چه مقدار کافئین بیش از حد تلقی میشود؟» مینویسد: کافئین میتواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم برای اکثر افراد باشد؛ اما مصرف بیش از حد آن میتواند اثرات منفی داشته باشد و مقادیر زیاد ممکن است خطری برای سلامتی شما ایجاد کند. بسته به عواملی مانند وزن بدن، داروهایی که ممکن است مصرف کنید، برخی شرایط پزشکی و حساسیت فردی، میزان «بیش از حد» کافئین میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. از میزان کافئین در رژیم غذایی خود آگاه باشید و به علائم مصرف بیش از حد توجه کنید.
برای اکثر بزرگسالان، FDA مقدار ۴۰۰ میلیگرم در روز را که تقریبا معادل دو تا سه فنجان ۱۲ اونسی (حدود ۳۵۵ میلیلیتر) قهوه است، مقداری معرفی کرده که عموما با اثرات منفی همراه نیست. با این حال، تفاوت قابل توجهی هم در میزان حساسیت افراد به اثرات کافئین و هم در سرعت دفع آن از بدن وجود دارد.
برخی شرایط پزشکی فرد را به اثرات کافئین حساستر میکنند و برخی داروها نیز چنین اثری دارند. اگر درباره یک وضعیت پزشکی یا داروی خاصی نگران هستید، یا اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا در دوران شیردهی به سر میبرید، توصیه میکنیم با پزشک یا ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی خود مشورت کنید تا مشخص شود آیا نیاز به محدود کردن مصرف کافئین دارید یا خیر.
بر اساس اطلاعات منتشر شده در این سایت، کافئین ممکن است در محصولاتی یافت شود که انتظارش را ندارید؛ مانند بستنی، آدامس، مکملهای غذایی و داروهای بدون نسخه
قهوهها و چایهای بدون کافئین، کافئین کمتری نسبت به انواع معمولی خود دارند؛ اما همچنان حاوی مقداری کافئین هستند. FDA تخمین میزند که اثرات سمی، مانند تشنج، میتواند با مصرف سریع حدود ۱۲۰۰ میلیگرم کافئین (یعنی کمتر از نصف قاشق چایخوری کافئین خالص) مشاهده شود. محصولات حاوی کافئین خالص و بسیار غلیظ میتوانند عواقب جدی برای سلامتی، از جمله مرگ، به همراه داشته باشند.
انتهای پیام/
