هوش مصنوعی چگونه می‌تواند به لایه‌ای عمومی در پیام‌رسان‌های ایرانی تبدیل شود؟

دومین دوره رویداد ایران AI ۲۰۲۶ با محور «کاربرد‌های هوش مصنوعی در صنایع و کسب‌وکارها» و شعار «خلق ارزش با هوش مصنوعی» در واپسین روزهای شهریورماه سال ۱۴۰۵ در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد، پیام رسان بومی سروش‌پلاس نیز در برنامه‌های آن حضور داشت. آناتک در این گزارش، برنامه‌ها و مباحث بیان شده از سوی مدیرعامل سروش‌پلاس در روز دوم این رویداد را بررسی می‌کند.

پنل «خلق ارزش با هوش مصنوعی» یکی از برنامه‌های روز دوم رویداد بود که در آن سروش‌پلاس به بررسی تجربه استفاده از هوش مصنوعی در فرایند‌های عملیاتی، ظرفیت‌های داده‌ای پیام‌رسان و چالش‌های دسترسی و حکمرانی داده پرداخت.

امین شریفی، مدیرعامل سروش‌پلاس، در این پنل بیان کرد که مقیاس فعالیت یک پیام‌رسان باعث می‌شود تحلیل رفتار کاربران و داده‌های موجود به یکی از نیاز‌های جدی در مدیریت خدمات تبدیل شود. به گفته او، سروش‌پلاس با حدود ۵۵ میلیون کاربر ثبت‌نام‌شده و ۱۴ میلیون کاربر فعال ماهانه، حجم قابل توجهی از داده‌های رفتاری را در اختیار دارد که می‌تواند در تحلیل و بهینه‌سازی خدمات مورد استفاده قرار گیرد.

وی توضیح داد که هوش مصنوعی در سروش‌پلاس در حوزه‌هایی مانند تحلیل رفتار کاربران، تحلیل بازار و شناسایی برخی الگو‌های تخلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. او در همین زمینه به شناسایی الگو‌های مرتبط با فعالیت‌های شرط‌بندی و قمار و همچنین بررسی برخی الگو‌های تراکنش‌های کارت‌به‌کارت اشاره کرد و این موارد را از جمله کاربرد‌هایی دانست که تحلیل حجم بالای داده در آنها می‌تواند به شناسایی الگو‌های غیرعادی کمک کند.

دسترسی به داده همچنان یکی از چالش‌های عملیاتی است

شریفی با اشاره به محدودیت دسترسی به برخی داده‌های مورد نیاز کسب‌وکار‌ها بیان کرد که بخشی از اطلاعات مورد نیاز در اختیار نهاد‌های دیگر قرار دارد و استفاده از آنها به هماهنگی و دریافت مجوز‌های متعدد نیازمند است. او داده‌های بانکی و برخی داده‌های حاکمیتی را از جمله اطلاعاتی دانست که دسترسی به آنها برای کسب‌وکار‌ها با محدودیت‌هایی همراه است.

مدیرعامل سروش‌پلاس ادامه داد که برخی کاربرد‌های هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند گردشگری و بیمه با داده‌های موجود قابل پیگیری است، اما دسترسی نداشتن به مجموعه کامل داده‌ها می‌تواند ظرفیت توسعه این خدمات را محدود کند.

سروش‌پلاس در این رویکرد، استفاده از هوش مصنوعی را صرفاً به در اختیار داشتن یک مدل محدود نمی‌داند و مسئله دسترسی، پردازش و مدیریت داده را نیز بخشی از فرایند توسعه کاربرد‌های هوشمند در نظر می‌گیرد.

داده و حریم خصوصی در انتخاب مدل‌های هوش مصنوعی اهمیت دارد

موضوع استفاده از مدل‌های خارجی و داخلی نیز در پنل «خلق ارزش با هوش مصنوعی» مورد بحث قرار گرفت. شریفی بیان کرد که برای انتخاب یک مدل هوش مصنوعی، سرعت، دقت و کیفیت پاسخ تنها معیار‌های تصمیم‌گیری نیستند و ملاحظاتی مانند حریم خصوصی، امنیت ملی، نحوه استفاده از داده و امکان ناشناس‌سازی اطلاعات نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

او توضیح داد که سازمان‌ها هنگام استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی باید مشخص کنند چه داده‌ای در اختیار مدل قرار می‌گیرد، این داده در چه محیطی پردازش می‌شود و چه سازوکاری برای حفاظت از آن وجود دارد.

شریفی همچنین به امکان انتقال بخشی از پردازش از سرور مرکزی به دستگاه کاربر اشاره کرد و این رویکرد را یکی از راهکار‌های قابل بررسی برای کاهش میزان انتقال داده دانست. او بر ضرورت شکل‌گیری یک سازوکار منسجم برای حکمرانی داده و مشخص بودن مسئولیت سازمانی در قبال اطلاعات تأکید کرد.

هوشواره تاک، هوش مصنوعی را وارد تجربه روزمره کاربر می‌کند

برنامه‌های سروش‌پلاس در روز دوم به پنل «خلق ارزش با هوش مصنوعی» محدود نماند و در بخش عصرگاهی، ارائه‌ای درباره «هوشواره تاک» نیز برگزار شد. محور این ارائه، حرکت هوش مصنوعی از یک ابزار پاسخ‌گو به سمت سامانه‌هایی بود که می‌توانند در انجام اقدامات مختلف به کاربر کمک کنند.

شریفی در این ارائه بیان کرد که هوش مصنوعی در سال‌های اخیر از مرحله استفاده صرف از مدل‌ها عبور کرده و به سمت «موتور‌های اقدام» حرکت کرده است؛ موتور‌هایی که می‌توانند بر اساس درخواست کاربر، مجموعه‌ای از اقدامات را نیز دنبال کنند.

او کاهش هزینه استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی را یکی از عوامل مؤثر در گسترش این فناوری دانست و توضیح داد که هزینه استفاده از برخی مدل‌ها نسبت به گذشته کاهش پیدا کرده و همین مسئله امکان استفاده گسترده‌تر از قابلیت‌های هوش مصنوعی را فراهم کرده است.

پیام‌رسان به بستر تعامل با هوش مصنوعی تبدیل می‌شود

شریفی در ادامه ارائه «هوشواره تاک» سه مسیر کلی برای ورود هوش مصنوعی به زندگی روزمره را تشریح کرد؛ استفاده از یک نرم‌افزار مستقل، قرار گرفتن هوش مصنوعی درون یک سرویس موجود و در نهایت تبدیل شدن این فناوری به یک لایه عمومی در زندگی دیجیتال.

او پیام‌رسان‌ها را یکی از بستر‌های طبیعی برای قرار گرفتن چنین لایه‌ای دانست و توضیح داد که کاربر پیش از این نیز بخش مهمی از ارتباطات و فعالیت‌های دیجیتال خود را در محیط پیام‌رسان انجام می‌دهد و اضافه شدن یک لایه هوشمند می‌تواند همین محیط را به محل تعامل با خدمات هوش مصنوعی تبدیل کند.

مدیرعامل سروش‌پلاس در این بخش، مفهوم پروفایل یا دوقلوی دیجیتال کاربر را نیز مطرح کرد و گفت سابقه ارتباطات، تصمیم‌ها، علایق، تصاویر و تعاملات کاربر می‌تواند زمینه‌ای برای شناخت بهتر درخواست‌های او از سوی دستیار هوشمند فراهم کند.

جست‌وجوی هوشمند و مدیریت پیام‌ها توسعه پیدا می‌کند

شریفی یکی از کاربرد‌های «هوشواره تاک» را جست‌وجوی هوشمند در میان اطلاعات و تعاملات کاربر عنوان کرد. به گفته او، کاربر می‌تواند به جای جست‌وجوی صرف بر اساس کلمات، پرسش‌هایی درباره سابقه ارتباطات خود مطرح کند؛ برای نمونه اینکه با چه فرد یا گروهی درباره یک موضوع مشخص صحبت کرده یا در چه گفت‌وگویی درباره تحویل یک گزارش به مدیر خود وعده داده است.

او اولویت‌بندی پیام‌های خوانده‌نشده را نمونه دیگری از این کاربرد‌ها دانست و توضیح داد که هوش مصنوعی می‌تواند اهمیت پیام‌ها را با توجه به سابقه تعاملات کاربر تشخیص دهد و پیام‌ها را صرفاً بر اساس زمان دریافت مرتب نکند.

وی همچنین به امکان پیشنهاد پاسخ برای پیام‌های مختلف اشاره کرد و گفت دستیار هوشمند می‌تواند با توجه به محتوای گفت‌و‌گو، پاسخ‌های پیشنهادی متناسب با نوع ارتباط کاربر با مشتری، مدیر، همکار یا دوستان ارائه کند.

اتصال خدمات مختلف به دستیار هوشمند دنبال می‌شود

بخش دیگری از ارائه «هوشواره تاک» به اتصال دستیار هوشمند به خدمات بیرونی اختصاص داشت. شریفی با اشاره به مفهوم MCP بیان کرد که دستیار‌های هوشمند می‌توانند در آینده به سرویس‌های مختلف متصل شوند و از آنها برای اجرای درخواست کاربر استفاده کنند.

او برای توضیح این مدل، سناریویی را مطرح کرد که در آن کاربر مقصد، زمان سفر و بودجه خود را در گفت‌و‌گو اعلام می‌کند و دستیار هوشمند می‌تواند با استفاده از سرویس‌های مرتبط، گزینه‌های حمل‌ونقل، اقامت یا سایر خدمات مورد نیاز را بررسی کند.

این رویکرد، هوش مصنوعی را از یک قابلیت محدود درون یک محصول فراتر می‌برد و آن را به لایه‌ای برای تعامل با مجموعه‌ای از خدمات تبدیل می‌کند. شریفی در پایان ارائه نیز بر همین تغییر رویکرد تأکید داشت و هوش مصنوعی را فناوری‌ای دانست که می‌تواند به‌تدریج از یک قابلیت جانبی به یکی از خدمات پایه در زندگی دیجیتال کاربران تبدیل شود.