هوش مصنوعی مرزهای تازهای برای تنظیمگری زیست مجازی کودکان ترسیم میکند
گزارش «زیست مجازی کودکان و نوجوانان ایرانی» که اخیراً توسط اداره کل دبیرخانه شورای عالی فضای مجازی و بر پایه یک پیمایش ملی تهیه و منتشر شده است، از شکاف میان آگاهی والدین و اقدام مؤثر آنها در مدیریت زیست مجازی فرزندان حکایت دارد.
بر اساس این گزارش، ۸۸ درصد والدین نسبت به محتوای نامناسب فضای مجازی نگران هستند، ۵۷ درصد مسئولیت مقابله با آسیبها را متوجه خود میدانند، اما فقط ۸ درصد از نرمافزارهای نظارتی استفاده میکنند. همین یافته، بهانه گفتوگوی خبرنگار آناتک درباره دلایل پایین بودن استفاده از ابزارهای نظارتی و آینده فناوریهای حفاظت از کودکان شده است.
شکاف آگاهی در استفاده از ابزارهای نظارتی
این کارشناس درباره پایین بودن میزان استفاده والدین از ابزارهای نظارت بر کودکان گفت: عدم اطلاع از وجود چنین ابزارهایی باعث شده است والدین از آنها استفاده نکنند. به عنوان نمونه، کافی است به اطرافیان خود مراجعه کنید؛ حتی کسانی که مربی یا معلم هستند و درباره این نوع ابزارها پرسش کنید، تعداد معدودی این ابزارها را میشناسند و تعداد کمتری توانایی استفاده از آنها را دارند.
الگوی مصرف بدون شناخت مخاطرات فناوری
وی ادامه داد: متأسفانه جامعه ما بدون اطلاع از مخاطرات فناوریها صرفاً برای همرنگی با اطرافیان خود برای فرزندش گوشی میخرد یا گوشی خود را در اختیار او قرار میدهد. یکی از حسنهای این کار، آسودگی والدین برای مدت کوتاهی است؛ در حالی که نمیدانند فرزندشان چه استفادهای از این گوشی میکند.
این کارشناس افزود: هر زمان والدین احساس کنند مدت زیادی بچه با گوشی بوده است، با داد و فریاد و قاپیدن گوشی تلاش میکنند فضای مصرف بچه خود را مدیریت کنند که این رفتار باعث تنفر بچهها میشود.
عبور نظارت از مرز زمان مصرف
وی با اشاره به محدودیت رویکردهای سنتی در نظارت بر کودکان اظهار کرد: زمان تنها متغیر قابل اندازهگیری توسط تراشههای سختافزاری بود؛ مانند کالریشمار در رژیمهای قدیمی. علوم شناختی نشان میدهد که «کیفیت تعامل» صد برابر مهمتر است.
این کارشناس حوزه فناوری کودک توضیح داد: یک ساعت کدنویسی خلاقانه یا دو ساعت بازی راهبردی با یک ساعت اسکرول بیهدف در اینستاگرام، از نظر تأثیر بر مغز تفاوتی، چون آتش و آب دارد. آینده به سمت تحلیل معنایی لحظهای میرود؛ سیستمی که تشخیص دهد کودک در حالت «سرگرمی منفعل» است یا «حل مسئله فعال» و به جای قطع کردن، پیشنهاد «تغییر حالت» بدهد.
به گفته وی، چنین فناوریای مانند یک مربی تغذیه عمل میکند که به جای شمارش کالری، کیفیت پروتئین مصرفی را بررسی میکند.
حفاظت در برابر دور زدن محدودیتهای شبکه
وی درباره چالش استفاده کودکان از فیلترشکن نیز گفت: وقتی ترافیک رمزگذاری میشود و مسیر تغییر میکند، مرزهای شبکه از کار میافتند. فناوری میتواند روی رفتار دروندستگاهی متمرکز شود.
این کارشناس ادامه داد: هوش مصنوعی محلی یا On-Device بدون نیاز به دیدن آدرس سایت، الگوهای زبانی و بصری صفحه را تحلیل میکند. اگر کودک از VPN برای ورود به یک انجمن استفاده کند، الگوریتم محلی میتواند الگوی گفتار فریبنده یا Grooming را در متن تشخیص دهد و بدون اطلاع از محتوای دقیق، هشدار «خطر تعامل عاطفی نامتناسب» را به والدین بدهد. حفاظت باید به «چیستی تعامل» برود، نه اینکه «کجای اینترنت» را هدف قرار دهد.
به گفته وی، راهکار دیگر در سطح مرورگر یا اپلیکیشن است. یک افزونه مرورگر هوشمند حتی در صورت رمزگذاری ترافیک، متن قابل مشاهده روی صفحه را اسکن میکند و الگوهای خطرناک مانند درخواست اطلاعات شخصی یا لحن فریبنده را تشخیص میدهد.
وی افزود: این روش باتری گوشی را مصرف میکند و میتواند موجب کندی شود؛ بنابراین بهتر است فقط برای اپلیکیشنهای پیامرسان و مرورگر اصلی پیشنهاد شود، نه تمام ترافیک شبکه را در برگیرد.
جایگزینی مسدودسازی با سیستم چراغ راهنما
این کارشناس درباره امکان طراحی سیستم هوشمندی که به جای مسدودسازی گسترده محتوا، میزان خطر را برای هر کودک ارزیابی کند، گفت: بله، این دقیقاً همان «سیستم چراغ راهنما» است. مسدودسازی مطلق، اثر «میوه ممنوعه» دارد. سیستم هوشمند، بافت را میسنجد.
وی توضیح داد: کودکی ۱۲ ساله که به دنبال فیلم «جنگ جهانی دوم» میگردد، اگر ویدیوی مستند بیطرفانه باشد، چراغ سبز دریافت میکند؛ اگر کلیپ خشونتآمیز و بدون روایت تاریخی باشد، چراغ زرد همراه با پیشنهاد یک مستند جایگزین از همان رویداد فعال میشود و فقط در موارد نادر مانند محتوای خودآزاری، چراغ قرمز و هشدار فوری به والدین نمایش داده میشود. این سیستم «تابآوری» میسازد نباید آن را به معنای ساخت «دیوار» قلمداد کرد.
این کارشناس تأکید کرد: سیستم هشداردهندهای که پیام به والدین میدهد، راهکار مناسبی است، اما «آستانه خطا» در آن حیاتی است؛ زیرا نباید بیشتر از حد والدین را نگران کند.
وی ادامه داد: نگاه صحیح این است که به جای تشخیص صرف «خطرناک بودن محتوا»، روی «تغییر رفتار ناگهانی» تمرکز کنیم. اگر کودک همیشه بازی میکند و ناگهان ساعتی در یک تاپیک افسردگی جستوجو میکند، همین تغییر رفتار میتواند هشدار را فعال کند، نه صرفاً خود محتوا. این روش خطای تشخیص را تا حد زیادی کاهش میدهد.
انتهای پیام/
