«شبکه جهانی بانیان علم» در کنار شبکه دانشمندان جهان اسلام باید شکل گیرد

به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از ستاد ترویج و ارتباطات بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص)، علی‌اکبر صالحی در حاشیه نشست این نهاد که به رونمایی از سامانه جدید حمایت مالی بنیاد به منظور تسهیل مشارکت حامیان در سراسر جهان اختصاص داشت، اظهار کرد: همان‌طور که بنیاد طی سال‌های گذشته برای شکل‌گیری شبکه‌ای از دانشمندان جهان اسلام تلاش کرده است، اکنون باید در کنار این شبکه، شبکه جهانی بانیان علم نیز شکل گیرد.

رئیس کارگروه علمی جایزه مصطفی (ص) با اشاره به مرزپذیر نبودن علم بیان کرد: بار‌ها گفته‌ام که فکر و اندیشه را نمی‌توان در یک جغرافیا محصور کرد و پیشرفت علمی نیز بدون تعامل و تبادل میان دانشمندان اتفاق نمی‌افتد. جایزه مصطفی (ص) هم از ابتدا با چنین نگاهی شکل گرفت؛ یعنی ایجاد ارتباط میان ظرفیت‌های علمی جهان اسلام و جامعه علمی بین‌المللی.

وی افزود: اگر تولید و تبادل علم می‌تواند جهانی باشد، چرا پشتیبانی از علم جهانی نباشد؟ در کنار شبکه دانشمندان، می‌توان شبکه‌ای از کسانی ایجاد کرد که مایل‌اند در پیشرفت علم سهم داشته باشند. سامانه‌ای که امروز معرفی می‌شود، گامی برای تسهیل همین مشارکت فرامرزی است.

رمزارز؛ ابزار مشارکت جهانی در حمایت از علم

صالحی با اشاره به روش جدید مشارکت در فعالیت‌های علمی بنیاد از طریق انتقال رمزارز‌ها گفت: رمزارز برای ما هدف نیست، ابزار است. مسئله بنیاد این است که فردی در هر نقطه جهان اگر بخواهد در حمایت از علم، یک دانشمند جوان یا یک پروژه علمی مشارکت کند، چگونه می‌توان این مشارکت را برای او آسان‌تر کرد.

وی ادامه داد: فناوری‌های مالی جدید و دارایی‌های دیجیتال می‌توانند برخی محدودیت‌های جغرافیایی در مشارکت‌های بین‌المللی را کاهش دهند. ما می‌خواهیم از این ظرفیت در خدمت علم استفاده کنیم؛ بنابراین بهتر است این طرح را نه پروژه رمزارزی بنیاد، بلکه بخشی از تلاش بنیاد برای جهانی‌کردن مشارکت در تأمین مالی علم بدانیم.

رئیس هیئت‌مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) با اشاره به ظرفیت وقف علمی در تمدن اسلامی تأکید کرد که اصل وقف تغییر نکرده و آنچه می‌تواند متناسب با نیاز‌های امروز تغییر کند، ابزار‌ها و سازوکار‌های تحقق آن است.

او افزود: واقف امروز ممکن است بخواهد در درمان یک بیماری، توسعه یک فناوری، حمایت از یک دانشمند جوان یا پیشبرد یک پروژه در مرز‌های دانش مشارکت کند.

صالحی با اشاره به تجربه برخی برگزیدگان جایزه مصطفی (ص) در وقف منابع خود گفت که بخشی از منابع مدال دانشمند جوان نیز از همین موقوفات تأمین می‌شود.

به گفته وی، دانشمندی که دیروز مورد تکریم قرار گرفته، امروز بانی دانشمند فرداست.

سامانه جدید؛ زیرساخت اعتماد برای تأمین مالی علم

صالحی درباره اهمیت مشارکت در طرح‌های علمی از طریق این سامانه گفت: فرض کنید یک پروژه معتبر در حوزه درمان سرطان، آب، انرژی، هوش مصنوعی یا یک فناوری در لبه دانش، نیازمند تأمین مالی باشد. به جای اینکه فرد صرفاً مبلغی را به یک مؤسسه پرداخت کند، می‌تواند بداند از چه مسئله‌ای، توسط چه گروهی و با چه هدفی حمایت می‌کند.

وی تحقق وفاداری به نیت واقف و امانت‌داری در مصرف منابع را از ارزش‌های اصلی این طرح دانست و افزود: اگر فناوری بتواند این زنجیره را شفاف‌تر و قابل پیگیری‌تر کند، آن وقت از یک درگاه پرداخت فراتر رفته‌ایم و یک زیرساخت اعتماد برای تأمین مالی علم ساخته‌ایم.

رئیس هیئت‌مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) با اشاره به سرمایه اصلی بنیاد، یعنی شبکه علمی و اعتبار آن، اظهار کرد: این ظرفیت می‌تواند برای ارزیابی پروژه، اطمینان از صلاحیت علمی و پایش مسیر اجرای آن به کار گرفته شود.

چهار ضلع سامانه

رئیس کارگروه علمی جایزه مصطفی (ص) چشم‌انداز این سامانه را در چهار ضلع «مسئله علمی، دانشمند، نهاد معتبر علمی و بانی علم» ترسیم کرد.

وی یکی از اهداف این طرح را حمایت از پروژه‌های علمی تعریف شده بین کشور‌های مسلمان از طریق مشارکت مالی افراد از نقاط مختلف جهان دانست و افزود: اگر چنین اتفاقی رخ دهد، خود تأمین مالی علم نیز به ابزاری برای شبکه‌سازی و دیپلماسی علمی تبدیل خواهد شد.

حرکت به سوی زیست‌بوم تأمین مالی علم

صالحی در پاسخ به پرسشی در خصوص منابع تأمین بودجه این نهاد، بر خصوصی بودن بنیاد مصطفی (ص) تأکید کرد و گفت: بنیاد بودجه دولتی ندارد و بر ظرفیت موقوفات، خیرین و مشارکت نهاد‌های غیردولتی تکیه می‌کند.

وی افزود: طبعا پایداری منابع برای یک نهاد علمی اهمیت اساسی دارد؛ اما مسئله فقط تأمین هزینه‌های بنیاد نیست. ما باید به سمت ایجاد یک زیست‌بوم تأمین مالی علم حرکت کنیم.

رئیس هیئت‌مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) وقف علمی، مشارکت صنایع و بنگاه‌ها، استفاده از ظرفیت‌های قانونی و مشوق‌های مالیاتی، تأمین مالی جمعی و مشارکت بین‌المللی را از اجزای این زیست‌بوم دانست و گفت: هرچه منابع علم متنوع‌تر، پایدارتر و مشارکت در آن گسترده‌تر باشد، امکان برنامه‌ریزی بلندمدت و حمایت مستمر از دانشمندان نیز افزایش می‌یابد.

صالحی در پایان بر بهره‌گیری از نقش فناوری‌های نوین در کوتاه کردن فاصله میان خیرین حامی علم و دانشمندان پیشرو تأکید کرد و گفت: همان‌طور که علم مرز نمی‌شناسد، مشارکت در ساختن آینده علم نیز نباید در مرز‌ها متوقف شود.