هوش مصنوعی میتواند بهعنوان یک دستیار، دقت تشخیص و درمان را افزایش دهد
شروان فامیلی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد و رئیس هوشمندسازی آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران در گفتوگو با خبرنگار آنا درباره حوزه پژوهشی خود اظهار کرد: بیشتر فعالیتهای پژوهشی من درحال حاضر در حوزه هوش مصنوعی و جراحی است و در تلاش هستم با ترکیب این دو حوزه، مقالات دانشگاهی ارائه دهم که امیدوارم به مرحله چاپ برسند.
وی درباره ضرورت انجام پژوهش در زمینه هوش مصنوعی و جراحی بیان کرد: هوش مصنوعی در حوزه پزشکی نسبت به بسیاری از حوزههای دیگر کمتر مورد توجه قرار گرفته است، در حالی که این فناوری در زمینههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد. تلاش من این است که هوش مصنوعی را بهطور ویژه وارد حوزه جراحی کنم تا بتوان از ظرفیتهای آن در تشخیص، درمان و حتی استفادههای روتین جراحان بهره گرفت.
رئیس هوشمندسازی آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران افزود: یکی از مطالعاتی که در حال انجام آن هستیم، بررسی و سنجش میزان دقت انواع مختلف هوش مصنوعی است تا مشخص شود این فناوری تا چه اندازه میتواند در حوزه جراحی و پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.
هوش مصنوعی جای پزشک را نمیگیرد
فامیلی درباره احتمال جایگزینی هوش مصنوعی با پزشکان در آینده گفت: هوش مصنوعی جای پزشک را نمیگیرد، بلکه یک دستیار است و میتواند کمک بسیار زیادی به پزشکان کند. این فناوری ممکن است بسیاری از کارهای پزشکان را کاهش دهد و در تشخیص زودتر بسیاری از بیماریها نیز بسیار کمککننده باشد؛ اما قضاوت انسانی هیچگاه توسط هوش مصنوعی جایگزین نمیشود.
وی ادامه داد: در جراحی ممکن است در یک کتاب یا منبع علمی گفته شده باشد که برای یک شرایط مشخص باید اقدام خاصی انجام شود، اما پزشک بر اساس شرایط بیمار مجبور شود برخلاف آنچه در کتاب آمده تصمیم بگیرد تا جان بیمار حفظ شود. بنابراین در پزشکی نمیتوان برای همه شرایط یک الگوریتم قطعی تعریف کرد که بگوییم این کار انجام شد و دقیقاً باید سراغ مرحله بعد رفت.
جراح عمومی دانشگاه آزاد تصریح کرد: هوش مصنوعی هرچقدر هم که در آینده پیشرفته شود، باز هم نمیتواند جای پزشک را بگیرد؛ چرا که تصمیمگیری و قضاوت در پزشکی به شرایط خاص هر بیمار وابسته است.
فامیلی با اشاره به تجربه ورود فناوریهای جدید به حوزه پزشکی خاطرنشان کرد: زمانی که دستگاه لاپاراسکوپی وارد حوزه جراحی شد، مقاومتهای زیادی در برابر آن وجود داشت و برخی معتقد بودند جراح باید همچنان شکم بیمار را باز کند و لاپاراسکوپی روش مناسبی نیست. این موضوع نشان میدهد که همیشه در برابر تغییر و فناوریهای جدید مقاومتهایی وجود دارد.
وی افزود: پزشکان نیز باید خودشان را با فناوریهای جدید بهروز کنند. اگر پزشکان در زمینه هوش مصنوعی بهروز نباشند، ممکن است از عرصه کنار گذاشته شوند؛ اما پزشکان جدید و بهروزی که بتوانند از هوش مصنوعی بهدرستی استفاده کنند، جای آنها را خواهند گرفت. این مسئله به معنای آن نیست که هوش مصنوعی جای پزشک را میگیرد، بلکه پزشکانی که از این فناوری استفاده میکنند، نسبت به پزشکانی که خودشان را بهروز نکردهاند، مزیت خواهند داشت.
نبود ارتباط میان مهندسان و پزشکان؛ چالش توسعه هوش مصنوعی در پزشکی
رئیس هوشمندسازی آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران درباره مهمترین چالشهای پژوهشی در حوزه هوش مصنوعی و پزشکی گفت: یکی از مهمترین مشکلات، نبود ارتباط مناسب میان مهندسان و سیستم علوم پزشکی است؛ بهگونهای که مهندسان با زبان پزشکان آشنا نیستند و پزشکان نیز با زبان مهندسان و حوزههای فنی آشنایی کافی ندارند.
فامیلی اظهار کرد: در حال حاضر تعامل بینرشتهای کافی میان این حوزهها وجود ندارد و یکی از مسائل اصلی این است که بتوانیم ارتباط میان رشتههای مختلف را ایجاد کنیم.
وی درباره راهکار حل این مشکل گفت: در حال حاضر اقداماتی در این زمینه در حال انجام است، اما موضوع اصلی این است که دانشگاهها بتوانند با یکدیگر هماهنگ و متصل شوند. برای مثال، استادان علوم پزشکی با استادان دانشگاه آزاد اسلامی همکاری کنند و حتی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات بتوانند تیمهای دانشجویی تشکیل دهند.
جراح عمومی دانشگاه آزاد ادامه داد: همچنین میتوان استادان را در کنار یکدیگر قرار داد تا تیمهایی تشکیل شود که بتوانند دو جنبه مختلف علوم پزشکی و مهندسی را با یکدیگر ترکیب کنند و در نهایت وسایل و تجهیزات مورد نیاز پزشکان و حوزه علوم پزشکی را طراحی و تولید کنند.
وی تأکید کرد: در حوزه جراحی کمبودهای زیادی داریم و برای رفع این کمبودها نیازمند تشکیل تیمهای تخصصی و همکاری میان رشتههای مختلف هستیم.
کمبود بودجه، مانع ادامه پژوهشهای کاربردی
فامیلی یکی دیگر از موانع موجود در مسیر توسعه پژوهشهای هوش مصنوعی و پزشکی را مسائل مالی دانست و گفت: در کنار تشکیل تیمهای تخصصی، موضوع بودجه نیز اهمیت زیادی دارد. باید از تیمهایی که افراد با پیشینههای علمی مختلف در آنها حضور دارند حمایت شود و بودجه لازم برای انجام پژوهش و ساخت تجهیزات مختلف در اختیار آنها قرار گیرد.
وی با اشاره به هزینههای بالای انجام پژوهش بیان کرد: در حال حاضر پژوهش بسیار هزینهبر شده است. ممکن است استادی برای انجام یک پژوهش نیاز به خرید یک قطعه داشته باشد، اما هزینه آن قطعه به اندازهای بالا و سرسامآور باشد که فرد در نهایت از انجام پژوهش منصرف شود.
رئیس هوشمندسازی آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران افزود: پژوهش در نهایت باید به یک نتیجه مشخص برسد و یکی از مراحل آن نیز چاپ مقاله است. در دانشگاه خودمان معمولاً استادان یا دانشجویان باید هزینه چاپ مقاله را از جیب خود پرداخت کنند و دانشگاه حمایت قابل توجهی در این زمینه ندارد.
فامیلی ادامه داد: وقتی هزینه چاپ مقاله با توجه به نرخ ارز به مبالغ بسیار بالایی میرسد، ممکن است پژوهشگر مجبور شود مبلغی مانند ۵۰ یا حتی ۱۰۰ میلیون تومان پرداخت کند؛ در حالی که مشخص نیست مقاله در نهایت پذیرفته شود یا رد شود. فرد ممکن است این مبلغ را پرداخت کند و مقاله نیز قبول نشود، بنابراین طبیعی است که در چنین شرایطی بسیاری از پژوهشگران از انجام پژوهش منصرف شوند.
مهاجرت پژوهشگران و بیانگیزگی اقتصادی
وی درباره افزایش مهاجرت پزشکان و پژوهشگران و تأثیر آن بر ادامه فعالیتهای علمی اظهار کرد: این موضوع را نمیتوان تنها با یک بحث یا سیاست مقطعی حل کرد و مسائل کلان و وضعیت جامعه در آن تأثیرگذار است.
این جراح عمومی افزود: وضعیت اقتصادی پزشکان نیز در این زمینه مؤثر است. برای مثال، در حوزه خودم افرادی هستند که در زمینه هوش مصنوعی فعالیت میکنند یا دانشجویی که به تازگی فارغالتحصیل شده و در حوزه هوش مصنوعی کار میکند، اما وقتی میبیند جایگاهی متناسب با تلاش و تخصصی که به دست آورده برای او وجود ندارد، ممکن است تصمیم بگیرد از این مسیر خارج شود.
وی ادامه داد: وقتی پژوهشگر از نظر مالی به این نتیجه برسد که ادامه دادن این مسیر برای او صرفه اقتصادی ندارد، طبیعی است که انگیزهاش کاهش پیدا کند. بنابراین باید شرایطی ایجاد شود که پژوهشگران بتوانند نتیجه تلاش و تخصص خود را در جایگاه مناسبی ببینند.
توصیه به پژوهشگران جوان؛ از نوآوری نترسید
فامیلی در توصیهای به دانشجویان و پژوهشگران جوان گفت: جوانانی که قصد ورود به عرصه پژوهش دارند، باید تلاش کنند پژوهشهای اثرگذار انجام دهند؛ پژوهشهایی که در نهایت قابلیت عملیاتی شدن در جامعه را داشته باشند.
وی تأکید کرد: دانشجویان و پژوهشگران جوان باید از استادان خود کمک بگیرند، اما نباید همیشه همان مسیرهای قبلی را دنبال کنند؛ چراکه اگر همه افراد بخواهند دقیقاً همان راه قبلی را طی کنند، نوآوری ایجاد نخواهد شد.
رئیس هوشمندسازی آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران افزود: پژوهشگران باید از استادان کمک بگیرند، ایدههای جدید ارائه کنند و تلاش زیادی داشته باشند؛ زیرا در حوزههای جدید، دستاندازها و مشکلات زیادی وجود دارد و نباید با مشاهده این مشکلات ناامید شوند.
فامیلی خاطرنشان کرد: بهویژه افرادی که میخواهند وارد حوزههای جدیدی مانند هوش مصنوعی و جراحی شوند، باید خودشان را بهروز نگه دارند و صرفاً به فعالیتهای معمول اکتفا نکنند.
وی در پایان تأکید کرد: جراح فقط نباید به انجام جراحی اکتفا کند، بلکه باید در حوزه فناوریها و دانشهای جدید نیز بهروز باشد تا بتواند از ظرفیتهای نوین برای بهبود فرایند تشخیص و درمان بیماران استفاده کند.
انتهای پیام/
