سفارشهای عجیب هزاران کتاب؛ ردپای هوش مصنوعی در بازار کتابهای دستدوم؟
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا به نقل از گاردین، کتابفروشان کتابهای دستدوم در بریتانیا و ایرلند از موجی از سفارشهای عمده و غیرمعمول از سوی خریداران ناشناس خبر میدهند؛ سفارشهایی که به دلیل تنوع عجیب عناوین، حجم بالا و نبود الگوی موضوعی مشخص، این گمانه را ایجاد کرده است که شرکتهای هوش مصنوعی کتابها را برای دستیابی به دادههای آموزشی خریداری میکنند.
کتابفروشیهایی که گاردین با آنها گفتوگو کرده، میگویند سفارشها از خریدارانی در آمریکا، کانادا، اروپا و بریتانیا دریافت شده است. گزارشهای مشابهی نیز از کتابفروشان در آمریکا، استرالیا و دیگر کشورهای اروپایی منتشر شده و نشان میدهد این پدیده محدود به بازار بریتانیا و ایرلند نیست.
استوارت منلی، یکی از مالکان کتابفروشی «بارتر بوکس» در آلنویک، نورثامبرلند، میگوید این سفارشها از حدود سه ماه پیش آغاز شدهاند و تفاوت اصلی آنها با سفارشهای معمول، نبود یک موضوع مشترک میان کتابهاست.
او میگوید: «ترکیب کتابها واقعاً عجیب است. معمولاً سفارش کتاب حول یک موضوع مشخص شکل میگیرد، اما این سفارشها کاملاً پراکندهاند.»
یکی از سفارشهای اخیر این کتابفروشی شامل ترجمه استونیایی رمان «آواز مأموریت» نوشته جان لوکاره، نسخهای مشخص از «اگنس گری» اثر آن برونته و شماره اکتبر ۱۹۸۳ مجله «وارشیپ» بوده است. منلی میگوید تاکنون «صدها» کتاب تصادفی را به سه خریدار فروخته که مجموع ارزش آنها حدود چهار هزار پوند بوده است.
سفارشهای ماشینی و بدون الگوی مشخص
جیم شاگنسی، مالک کتابفروشی «امدبلیو بوکس» در کلرگالوی ایرلند، نیز میگوید از ماه مه سفارشهای بزرگ و متنوعی دریافت کرده است.
به گفته او، این سفارشها پراکنده و ظاهراً ماشینی هستند و هیچ پیوند موضوعی مشخصی میان آنها دیده نمیشود؛ از کتابهایی درباره ابزارهای کشاورزی در آفریقای قرن هجدهم گرفته تا زندگینامه رانندگان خودروهای مسابقهای دهه ۱۹۵۰.
او در عین حال تأکید میکند که کتابفروش حق ندارد درباره نحوه استفاده مشتری از کتابهای خریداریشده تصمیم بگیرد، اما انتخاب این عناوین به اندازهای عجیب است که نمیتوان بهراحتی از کنار آن گذشت.
دیوید گوئر-اسپنس، مالک کتابفروشی «بوکلاورز آو بث»، نیز از افزایش ناگهانی سفارشها بین ماههای مه و ژوئیه خبر داده و گفته است در این مدت حدود ۲۰۰ کتاب به خریدارانی فروخته که نام آنها در گزارشهای دیگر کتابفروشان نیز دیده شده است.
یکی از این خریداران، شرکت کانادایی «زوم بوکس» است که خود را «بزرگترین شرکت بازیافت کتاب در آمریکای شمالی» معرفی میکند. این شرکت در پاسخ به پرسش گاردین درباره ارتباطش با سفارشهای مورد بحث، توضیحی ارائه نکرده است.
خرید هزاران کتاب با قیمت کامل
یک کتابفروش دستدوم در بریتانیا که نخواست نامش فاش شود، میگوید برخی سفارشهای ظاهراً تصادفی ممکن است از سوی خریداران مختلف ثبت شده باشند، اما در نهایت همه آنها به یک نشانی تحویل داده شوند.
به گفته او، حتی کتابفروشان باتجربه نیز بهسختی میتوانند هویت واقعی پشت این سفارشها را تشخیص دهند. یکی از کدهای پستی مورد استفاده خریداران که گاردین آن را بررسی کرده، به مجموعهای از انبارهای حملونقل در نزدیکی فرودگاه هیترو منتهی میشود.
این کتابفروش میگوید از ماه ژانویه تاکنون سفارش خرید حدود ۶ هزار کتاب از خریداران مشابه دریافت کرده که ارزش آنها به هزاران پوند میرسد. نکته قابل توجه این است که خریداران، برخلاف رویه معمول در خرید عمده، نهتنها درخواست تخفیف نکردهاند، بلکه حاضر به پرداخت قیمت کامل کتابها نیز بودهاند.
او این روند را برای بازار کتاب دستدوم اختلالآفرین میداند و میگوید انتخاب کتابها با روندهای معمول بازار هیچ منطقی ندارد؛ گویی یک انسان یا ماشین در حال جستوجو در میان منابع کتابهای دستدوم است و عناوینی را انتخاب میکند که از منظر تجاری هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.
ردپای آنتروپیک در خرید گسترده کتاب
گمانهزنی درباره ارتباط این سفارشها با هوش مصنوعی پس از افشای اقدامات شرکت «آنتروپیک»، سازنده سامانه هوش مصنوعی کلود، شدت گرفته است.
واشنگتنپست پیشتر گزارش داده بود که آنتروپیک دهها میلیون دلار برای خرید کتاب هزینه کرده و برای دیجیتالی کردن محتوای آنها، عطف کتابها را جدا کرده است. پس از اسکن، نسخههای فیزیکی برای بازیافت ارسال میشدند.
آنتروپیک در واکنش به این گزارش اعلام کرده است که کلود با ترکیبی از دادههای عمومی اینترنت، مجموعهدادههای خریداریشده و دادههای تولیدشده توسط خود شرکت آموزش داده میشود. این شرکت همچنین تأکید کرده که خرید کتاب برای آموزش مدلهای زبانی روشی رایج در صنعت هوش مصنوعی است و برنامههای تأمین داده آن شامل خرید و از بین بردن کتابهای کمیاب یا عتیقه نمیشود.
کتابهای قدیمی؛ گنجینه تازه داده برای هوش مصنوعی
ماه گذشته نیز یک پایگاه خبری فناوری گزارش داد که یک پایگاه داده کتاب به کتابفروشان اعلام کرده بود «بهترین دادههای آموزشی هوش مصنوعی جهان روی قفسهها قرار دارند».
در این گزارش، کتابهای منتشرشده پیش از سال ۲۰۲۲ بهعنوان منابع مطلوب برای شرکتهای هوش مصنوعی معرفی شده بودند؛ زیرا محتوای آنها پیش از گسترش تولید متن توسط سامانههای هوش مصنوعی ایجاد شده و احتمال آمیخته شدن آنها با محتوای تولیدشده توسط چتباتها کمتر است.
پایگاه داده مورد اشاره بعداً اعلام کرد صفحهای که چنین ادعایی در آن مطرح شده بود، صرفاً آزمایشی برای سنجش علاقه بازار بوده و از دسترس خارج شده است.
شرکتهای فناوری برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی به حجم عظیمی از داده نیاز دارند و همین مسئله آنها را به سمت منابع تازه و کمتر در دسترس سوق داده است. کتابهای دستدوم، بهویژه آثاری که دههها پیش منتشر شدهاند و نسخه دیجیتال آنها در اینترنت وجود ندارد، میتوانند منبعی ارزشمند برای تأمین این دادهها باشند.
در یکی از انجمنهای اینترنتی کتابفروشان نیز کاربری با اشاره به همین مسئله نوشته است که این کتابها احتمالاً برای آموزش هوش مصنوعی خریداری میشوند و در نهایت پس از جدا شدن جلد و اجزای فیزیکی، راهی کارخانههای بازیافت خواهند شد.
البته برخی کتابفروشان با این فرضیه مخالفت کردهاند و پرسیدهاند اگر هدف واقعاً آموزش هوش مصنوعی است، چرا باید کتابهایی مانند «سفرهای گالیور» اثر جاناتان سویفت خریداری شوند؛ اثری که نخستینبار در سال ۱۷۲۶ منتشر شده و متن آن بهصورت رایگان در منابع عمومی اینترنتی قابل دسترسی است.
بخش عمده این سفارشها از طریق بازارهای اینترنتی کتاب مانند «بیبلیو» و «ایبیبوکس» ثبت میشود؛ پلتفرمهایی که گاردین برای دریافت توضیح درباره این روند با آنها تماس گرفته است.
با وجود افزایش این سفارشهای غیرعادی، هنوز مدرک مستقیمی وجود ندارد که نشان دهد خریداران مورد اشاره مستقیماً به شرکتهای هوش مصنوعی وابستهاند. آنچه تاکنون مشاهده شده، مجموعهای از خریدهای گسترده، پراکنده و غیرمعمول است که همزمان با افزایش نیاز صنعت هوش مصنوعی به دادههای متنی باکیفیت رخ داده و همین همزمانی، بازار کتابهای دستدوم را نسبت به یک زنجیره تأمین جدید و ناشناخته حساس کرده است.
انتهای پیام/
