بدرقه باشکوه ایرج در تالار وحدت/از «متر و معیار صدا» تا «عقابی بر فراز آسمان آواز ایران»
به گزارش خبرگزاری آنا، آیین تشییع پیکر مرحوم حسین خواجهامیری، معروف به «ایرج» و ملقب به «پهلوان آواز ایران»، جمعه بیستوسوم مرداد از مقابل تالار وحدت تهران به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) برگزار شد. پیکر این خواننده شهیر موسیقی ایرانی پس از برگزاری مراسم در تالار وحدت، در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) به خاک سپرده میشود.
حمیدرضا نوربخش، احسان خواجهامیری، محمد الهیاری، غلام علمشاهی، علیرضا افتخاری، هومن نامداری، حسین علیشاپور، حسامالدین سراج، هوشنگ کامکار، ارسلان کامکار، علیاصغر شاهزیدی، رضا شایسته، کامران همتپور، علی عزیزی، بهرام گودرزی، رامبد صدیف، علی همتیان و جمعی دیگر از هنرمندان و مدیران در این مراسم حضور داشتند. اجرای مراسم نیز بر عهده سیدعباس سجادی بود.
ایرج؛ متر و معیار صدا بود، هست و خواهد بود
حمیدرضا نوربخش، خواننده و مدیرعامل خانه موسیقی، در ابتدای مراسم گفت: ایرج خاطره چندین نسل است و چه درباره او سخن گفته شود و چه نه، نمیتوان ایرج را از موسیقی این سرزمین جدا کرد. او متر و معیار صدا بود، هست و خواهد بود. این مرد آواز و ترانه خواند و هنر خود را به تاریخ فرهنگ و هنر این سرزمین تقدیم کرد.
وی افزود: چندی پیش وقتی از ایرج درباره ورودش به موسیقی پرسیدم، دریافتم که او از ژنی بینظیر برخوردار بود و بدون معلم موسیقی، با نبوغ ویژه و با تکیه بر همه آنچه شنیده بود، توانست سبک و سیاقی را پایهگذاری کند که نامش ایرج شد. سبک آوازخوانی او متأثر از آواز اصفهان بود، چرا که متولد این شهر بود؛ با این حال، سبک او ویژه و یگانه بود و در جوانی شکل گرفت، نه در سنین بالا. ایرج در جوانی سبک خود را پیدا کرد و به همین دلیل آثار فراوانی که از او به جا مانده، ماندگار است.
نوربخش با اشاره به تلاش برخی افراد در فضای مجازی برای قطبیسازی موسیقی گفت: وقتی زندهیاد شجریان به ایرج لقب «پهلوان آواز ایران» میدهد، این موضوع نشاندهنده بزرگمنشی مردی است که خدمات بسیاری به هنر کرد؛ بنابراین وقتی بزرگان با یکدیگر چنین رفتاری دارند، ما نیز باید از قطبیسازی پرهیز کنیم.
عشق علیرضا افتخاری به ایرج از ۱۲سالگی
علیرضا افتخاری، خواننده موسیقی ایرانی، نیز گفت: در ۱۲سالگی قرار بود استادی در اصفهان اجرا داشته باشد. آن استاد ایرج بود و من برای دیدن او مدرسه را ترک کردم. از همان دوران عاشق هنرش شدم. این عشق به جایی رسید که تلاش میکردم از او تقلید نکنم، اما نمیدانم چرا ناخواسته به سمت صدای او میرفتم. افتخاری پس از سخنانش قطعهای آوازی اجرا کرد.
پدرم عاشق مردم ایران بود
احسان خواجهامیری، خواننده و فرزند زندهیاد ایرج، گفت: حتم دارم اگر پدرم اینجا بود برای شما آواز میخواند. او عاشق مردم ایران بود و همیشه دوست داشت در کنار مردم ایران باشد. او به من درس دوست داشتن و عشق را داد. احسان خواجهامیری پس از سخنان خود، قطعهای آوازی به یاد پدرش اجرا کرد.
عقابی بر فراز آسمان آواز ایران
علی جهاندار، خواننده پیشکسوت موسیقی ایرانی، نیز در این مراسم گفت: استاد ایرج به نوعی پدر معنوی من است. من آواز او را کلام به کلام اجرا کردم و بسیاری از آثارش را حفظ هستم و در این مسیر همواره تلاش کردم دانشآموز خوبی باشم.
وی افزود: از نظر من ایرج، بنان، اکبر گلپایگانی و محمدرضا شجریان چهار هنرمندی هستند که مدال طلا دارند. کلامی که این هنرمندان در آواز آغاز کردند واقعاً نظیر ندارد، اما ایرج هنرمندی بود که بدون کموکاست به مقصد و سرمنزل رسید. او تا پایان عمر رکورد خود را حفظ کرد که واقعاً مثالزدنی است. ایرج عقابی بر فراز آسمان آواز ایران بود که همواره خود را نمایان میکرد.
محمد موسوی، از استادان و نوازندگان پیشکسوت نی نیز گفت: ۶۰ سال با ایرج دوست بودم و به یاد دارم استاد تاج اصفهانی همواره از ایرج به نیکی یاد میکرد و میگفت: «ای کاش من صدای ایرج را داشتم.» موسوی پس از سخنانش قطعاتی را به صورت تکنوازی نی اجرا کرد.
حسین خواجهامیری که طی ماههای گذشته در بستر بیماری بود، روز چهارشنبه ۲۱ مرداد در ۹۴سالگی دار فانی را وداع گفت.
علی جهاندار، خواننده موسیقی سنتی و مدرس آواز، از دیگر سخنرانان این مراسم بود. او با اشاره به سالها انس و آشنایی خود با آثار ایرج گفت: «من آوازهای ایرج را کلامبهکلام دنبال کردهام؛ شاید بخش بزرگی از آثار او را از بر باشم و خوانده باشم. البته استاد ایرج نیازی به معرفی ندارد. همواره تلاش کردهام کار بزرگان و استادانی را که از آنان آموختهام، با دقت دنبال کنم.»
جهاندار با تأکید بر ضرورت پرهیز از ایجاد رقابت و مرزبندی میان بزرگان آواز ایران افزود: «جناب آقای نوربخش نیز اشاره کرد که نباید در آسمان پُرستاره هنر آواز ایران، میان ستارگان جدایی و طرفداری ایجاد کنیم.»
این مدرس آواز ادامه داد: «گاهی گفته میشود چهار نفر در آواز ایران مدال طلا دارند اما معتقدم هر یک از این بزرگان، جایگاه یگانه خود را دارند؛ استاد بنان، استاد ایرج، استاد اکبر گلپایگانی، استاد شجریان و دیگر بزرگان آواز ایران. برخی شاید از سر ناآگاهی، تلاش میکنند میان این بزرگان مقایسه یا مرزبندی ایجاد کنند.»
او با تشبیه بزرگان موسیقی ایران به گلهای کمیاب فرهنگ این سرزمین گفت: «همیشه گفتهام که در مزرعه فرهنگ این کشور، چند گل کمیاب روییدهاند؛ نمیتوان اینها را از هم جدا کرد و گفت این یکی چیست و آن دیگری کیست. هر یک از این بزرگان دنیایی از هنر، تجربه، خلاقیت و زیبایی هستند حتی اگر بخواهیم شیوه اجرای آنان را موشکافی کنیم، میبینیم که هر کدام نگاه، بیان و ظرافت خاص خود را دارند.»
جهاندار سپس به ویژگی متمایز ایرج در سالهای طولانی فعالیت هنریاش اشاره کرد و گفت: «اگر خوانندگان را به دوندگان یک ماراتن تشبیه کنیم، ایرج از معدود کسانی است که تا پایان مسیر، با اقتدار و بدون افت محسوس به خط پایان رسید.»
او در توضیح این تعبیر افزود: «معنای این سخن چیست؟ یعنی شما در ۹۴ سالگی او نیز نمیتوانید اجرایی پیدا کنید که در آن ضعف یا کاستی آشکاری در آوازش دیده شود. بسیاری از خوانندگان، با افزایش سن، خواهناخواه دچار افتوخیزهایی در توانایی صوتی میشوند اما ایرج تا سالهای پایانی عمر، آواز را با همان قدرت، صلابت و شکوه اجرا میکرد.»
این مدرس آواز در پایان با اشاره به جایگاه ویژه ایرج در تاریخ موسیقی ایران اظهار کرد: «از زیباییهای آواز ایرج هر چه بگویم، کم گفتهام. او فقط یک خواننده نبود؛ یک پدیده بود، یک مکتب و بخشی جداییناپذیر از حافظه موسیقایی مردم ایران است.»
یاد ایرج همیشه زنده است
علیاصغر شاهزیدی، خواننده پیشکسوت موسیقی سنتی و از پرچمداران موسیقی آوازی اصفهان، دیگر سخنران این آیین بود. او ضمن تسلیت به خانواده ایرج خواجهامیری گفت: «استاد ایرج، عزیزی است که با رفتنش، جمع ما را از هم گسست اما او هرگز تنها نیست.»
شاهزیدی با یادآوری خاطرهای از محبوبیت صدای ایرج در میان مردم افزود: «استاد ایرج همان کسی بود که وقتی قرار بود صدایش ساعت ۹ شب از رادیو پخش شود، همه خود را به رادیو میرساندند تا صدای او را بشنوند. امروز او در میان ما نیست اما یادش زنده است. امیدوارم ما نیز به گونهای زندگی کنیم که خدمتگزار باشیم و عمرمان طولانی و پر از سلامت باشد.»
او در ادامه با اشاره به گفتوگوهای خود با ایرج اظهار کرد: «من بارها با استاد ایرج صحبت کرده بودم. او وقتی سخن میگفت، بسیار جالب و قابل توجه بود. من درباره لحن آواز ایرج با آقای تاج صحبت کرده بودم.»
شاهزیدی با تأکید بر اینکه شکلگیری یک صدای توانمند حاصل سالها تلاش است، گفت: «او معتقد بود که یک صدای خوب، تنها به زحمت به دست نمیآید بلکه نیاز به دهها سال ممارست، تحقیق و تمرین دارد.»
این خواننده پیشکسوت موسیقی سنتی، آواز را از دشوارترین عرصههای موسیقی دانست و افزود: «آواز یکی از سختترین رشتههاست؛ نیازمند ادب، شناخت شعر و تجربه شنیداری است. بسیاری از خوانندگان امروز فقط به تقلید از سبک استاد شجریان میخوانند، در حالی که در گذشته، هنرمندانی همچون همایون تاجالمالک با زیرکی و دانایی، از اشعار مختلف برای گوشههای مختلف موسیقی استفاده میکردند.»
شاهزیدی در پایان سخنان خود بار دیگر یاد زندهیاد ایرج خواجهامیری را گرامی داشت و قطعهای را به یاد زندهیاد تاج اصفهانی و ایرج اجرا کرد.
در بخش پایانی برنامه بیداد خواجه امیری نوه مرحوم ایرج هم متن کوتاهی را در تجلیل از این خواننده قرائت کرد.
پیکر مرحوم حسین خواجه امیری (ایرج) پس از برگزاری مراسم تشییع در تالار وحدت تهران در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد.
انتهای پیام/
