پیام معاونت تحقیقات دانشگاه آزاد:
فناوری زمینگرمایی در ساختمانها با بیش از ۵۰ درصد مصرف انرژی/ چاههای ۷۰ تا ۱۰۰ متری راهی برای کاهش مصرف گاز
به گزارش خبرگزاری آنا؛ در کشور و بسیاری دیگر از کشورهای کمتر توسعه یافته تامین انرژی برای بخش خانگی حتی از تامین برق برای بخش صنعت نیز پر چالشتر است. باید توجه داشت که کشور ما با میزبانی از جمعیت بیش از ۹۰ میلیون نفر که در گسترده جغرافیایی پهناور با اقلیمهای پرتنوع ساکن شدهاند، هر چند که از نعمات خدادی بسیاری در حوزه انرژی برخوردار است، اما همچنان تامین انرژی برای سطح بالایی از رفاه این جمعیت چالشی عمیق است و همین موضوع نیز باعث ناترازی با قدمت نزدیک به یک دهه در کشور شده است.
در این رابطه علی رضا کنی کارشناس انرژیهای تجدیدپذیر، با تأکید بر اینکه توسعه انرژیهای پاک در کشور نباید صرفاً به انرژی خورشیدی محدود شود، به خبرنگار اقتصادی آنا گفت: استفاده از انرژی زمینگرمایی برای سرمایش و گرمایش ساختمانها میتواند تحولی جدی در کاهش مصرف سوختهای فسیلی ایجاد کند.
در همین راستا این کارشناس انرژیهای تجدیدپذیر با تأکید بر اینکه توسعه انرژیهای پاک در کشور نباید صرفاً به انرژی خورشیدی محدود شود، گفت: استفاده از انرژی زمینگرمایی برای سرمایش و گرمایش ساختمانها میتواند تحولی جدی در کاهش مصرف سوختهای فسیلی ایجاد کند.
سالها در حوزه انرژیهای جایگزین کمکاری کردهایم
کنی، با اشاره به اهمیت تنوعبخشی به منابع تأمین انرژی اظهار کرد: اتفاقاتی که در سالهای اخیر رخ داده نشان داده است که تمرکز بر انرژیهای تجدیدپذیر و همچنین آمادگی برای شرایط خاص از طریق برخورداری از تنوع سوختی بالا تا چه اندازه ضروری و اجتنابناپذیر است. یکی از موضوعاتی که امروز بیش از گذشته احساس میشود این است که در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر نیاز داریم فراتر از انرژی خورشیدی فکر کنیم. حتی در همان حوزه انرژی خورشیدی نیز باید به سمت سطوح بالاتر فناوری و توسعه حرکت کنیم.
این کارشناس انرژی ادامه داد: اگر بخواهیم بهصورت کیفی وضعیت فعلی کشور را ارزیابی کنیم، باید بگوییم در زمینه انرژیهای جایگزین سوختهای فسیلی، به دلیل وابستگی دیرینه اقتصاد و صنعت کشور به منابع فسیلی، در سالهای گذشته کمکاریهای قابل توجهی داشتهایم. اکنون که اهمیت این مسئله بیشتر نمایان شده، حرکتهایی در حوزه انرژی خورشیدی آغاز شده است. هرچند بخشی از این برنامهها هنوز عملیاتی نشدهاند و حتی در صورت اجرا نیز همچنان با اهداف تعیینشده فاصله خواهیم داشت، اما به هر حال میتوان گفت در این بخش اقداماتی آغاز شده است.
سهم بالای سرمایش و گرمایش در مصرف انرژی خانوارها
کنی، در ادامه با اشاره به الگوی مصرف انرژی در کشور اظهار کرد: یکی از موضوعات بسیار مهمی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، سهم بالای بخش ساختمان در مصرف انرژی است؛ بخش مهمی از تقاضای انرژی کشور مربوط به سرمایش و گرمایش ساختمانها، بهویژه در بخش خانگی است.
وی ادامه داد: در حال حاضر درصد بسیار بالایی از انرژی کشور در بخش خانگی مصرف میشود؛ بخشی که عملاً ارزش افزوده اقتصادی چندانی نیز ایجاد نمیکند. از سوی دیگر، بیش از ۵۰ درصد انرژی مصرفی خانوارها صرف سرمایش و گرمایش ساختمانها میشود؛ بنابراین اگر بتوانیم برای این بخش از انرژیهای جایگزین استفاده کنیم، در واقع یکی از مهمترین گامها را برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش مصرف سوختهای فسیلی برداشتهایم.
انرژی زمینگرمایی ظرفیتی که کمتر دیده شده است
این کارشناس انرژیهای تجدیدپذیر با تأکید بر اهمیت انرژی زمینگرمایی تصریح کرد: به اعتقاد من یکی از مهمترین گزینههایی که میتواند این پازل را تکمیل کند، انرژی زمینگرمایی یا ژئوترمال است. انرژی زمینگرمایی دو کاربرد اصلی دارد؛ کاربرد نخست مربوط به تولید برق از طریق نیروگاههای زمینگرمایی است. در این روش از گرمای بسیار زیاد اعماق زمین در مناطق آتشفشانی استفاده میشود. در کشور ما نیز در مناطقی مانند سبلان و مشکینشهر اقداماتی در این زمینه انجام شده است اما باید توجه داشت که این روش نیازمند حفاریهای عمیق، سرمایهگذاری قابل توجه و فناوریهای پیچیدهتر است.
کنی، افزود: اما آنچه مدنظر من است، استفاده مستقیم از انرژی زمینگرمایی برای تولید برق نیست، بلکه استفاده از آن برای تأمین سرمایش و گرمایش ساختمانهاست؛ روشی که در دنیا با عنوان Direct Use شناخته میشود.
چاههای ۷۰ تا ۱۰۰ متری راهکاری برای حذف مصرف گاز در گرمایش
وی درباره نحوه عملکرد این سامانهها توضیح داد: در این روش چاههایی در عمق حدود ۷۰ تا ۱۰۰ متری زمین حفر میشود. این چاهها از نظر ساختار شباهتهایی با چاه آب دارند، اما قطر آنها کمتر است. در داخل این چاهها لولههایی قرار میگیرد که با زمین تبادل حرارتی انجام میدهند و از طریق پمپهای حرارتی، انرژی لازم برای گرمایش و سرمایش ساختمان تأمین میشود.
این کارشناس تاکید کرد: مزیت مهم این فناوری آن است که مصرف گاز برای گرمایش را عملاً به صفر میرساند. از طرف دیگر، مصرف برق آن نیز در مقایسه با کولرهای گازی متداول حدود یکسوم است؛ بنابراین هم در مصرف گاز صرفهجویی قابل توجهی ایجاد میشود و هم مصرف برق کاهش مییابد.
فناوری بومی و قابل اجرا در سراسر کشور
کنی، با اشاره به امکان بومیسازی این فناوری اظهار کرد: یکی از ویژگیهای مهم این روش آن است که فناوری بسیار پیچیده یا هایتک محسوب نمیشود و وابستگی جدی به خارج از کشور ندارد. در حال حاضر تجهیزات حفاری مورد نیاز در کشور موجود است و با برخی اصلاحات مهندسی نهچندان پیچیده میتوان همین تجهیزات حفاری چاه آب را برای حفاری چاههای زمینگرمایی مورد استفاده قرار داد.
وی افزود: این فناوری تقریباً در تمام مناطق کشور چه در مناطق جلگهای مانند خوزستان و جنوب کشور و چه در مناطق کوهستانی و مرتفع قابلیت اجرا دارد؛ به همین دلیل میتوان آن را بهعنوان یک راهکار ملی مورد توجه قرار داد. هزینه اجرای اولیه این سامانهها نیز در مقایسه با برخی فناوریهای دیگر چندان بالا نیست. اگرچه ممکن است حدود ۵۰ درصد گرانتر از سیستمهای متداول باشند، اما همچنان در مقایسه با سامانههای خورشیدی که گاهی دو تا سه برابر این مبالغ هزینه دارند، گزینهای مقرونبهصرفه محسوب میشوند.
انرژی زمینگرمایی تهدیدی برای محیط زیست نیست
کنی، در پاسخ به نگرانیها درباره پیامدهای زیستمحیطی استفاده از انرژی زمینگرمایی گفت: در کشورهایی که حساسیت بالایی نسبت به محیط زیست دارند، از جمله کانادا، سالهاست از این فناوری در بخشهای مختلف استفاده میشود. اگر این فناوری قرار بود مخاطراتی مانند زلزله، رانش زمین یا تغییرات مخرب زمینشناختی ایجاد کند، قطعاً تاکنون گزارشهای متعددی درباره آن منتشر شده بود.
وی افزود: در این کاربرد، عمق حفاریها معمولاً کمتر از ۱۰۰ متر است و اساساً قابل مقایسه با حفاریهای چند کیلومتری نیست. به همین دلیل مشکلاتی از جنس زلزله، رانش زمین یا سایر مخاطراتی که گاهی مطرح میشود، در این روش موضوعیت ندارد.
انتهای پیام/
