پیام معاونت تحقیقات دانشگاه آزاد:
فناوریهای نوین در خط مقدم مقابله با بحران خشکسالی/ ظرفیتهای پدافندی انتقال آب با رویکرد علمی قابل تحقق است
به گزارش خبرنگار آنا، تشدید تنشهای آبی در سالهای اخیر، کاهش بارندگیها، افت منابع آب زیرزمینی و افزایش نیازهای بخشهای مختلف کشور به آب، موضوع تأمین پایدار منابع آبی را به یکی از مهمترین چالشهای ملی تبدیل کرده است. در این میان، توسعه فناوریهای نوین برای شیرینسازی آب دریا، کاهش هزینههای انتقال آب، افزایش بهرهوری مصرف و همچنین استفاده از ظرفیت دانشگاهها و مراکز پژوهشی برای ارائه راهکارهای کاربردی، بیش از گذشته مورد توجه سیاستگذاران، پژوهشگران و فعالان این حوزه قرار گرفته است.
بسیاری از کارشناسان معتقدند که عبور از بحران آب تنها از مسیر اجرای طرحهای عمرانی امکانپذیر نیست و کشور برای مواجهه با شرایط اقلیمی جدید، نیازمند سرمایهگذاری گسترده در حوزه فناوری، پژوهشهای کاربردی و تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت است. موضوعی که طی سالهای گذشته بارها از سوی متخصصان حوزه آب مطرح شده، اما همچنان با چالشهایی در عرصه اجرا روبهرو است.
در همین راستا، مجید سیاری، معاون سابق برنامهریزی و امور اقتصادی شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران که سالها در حوزه مدیریت منابع آب، برنامهریزی اقتصادی و فعالیتهای پژوهشی حضور داشته است، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا به بررسی ظرفیت فناوریهای نوین برای کاهش هزینههای شیرینسازی و انتقال آب، محدودیتهای زیستمحیطی این راهکارها و همچنین نقش دانشگاهها در حل مسائل اجرایی کشور پرداخت.
فناوری میتواند هزینه شیرینسازی آب را کاهش دهد
سیاری در پاسخ به پرسشی درباره امکان استفاده از فرصتهای موجود برای توسعه فناوریهای مرتبط با شیرینسازی آب دریا و کاهش هزینههای انتقال آب اظهار کرد: به طور کلی فرآیند شیرینسازی آب نیازمند مصرف انرژی است. امروز بخش عمده این انرژی از سوختهای فسیلی تأمین میشود، اما این امکان وجود دارد که از منابع انرژی تجدیدپذیر بهویژه انرژی خورشیدی برای تأمین انرژی مورد نیاز استفاده شود.
وی افزود: استفاده از انرژیهای نو میتواند بخشی از هزینههای مرتبط با شیرینسازی آب را کاهش دهد. از سوی دیگر توسعه فناوریها و نوآوریهای جدید این امکان را فراهم میکند که میزان انرژی مصرفی برای تولید هر مترمکعب آب شیرین کاهش یابد. به عبارت دیگر هرچه فناوری پیشرفتهتر شود، انرژی کمتری برای شیرینسازی آب مورد نیاز خواهد بود و این مسئله به کاهش هزینههای نهایی منجر میشود.
معاون سابق برنامهریزی و امور اقتصادی شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران ادامه داد: بنابراین میتوان گفت که فناوریهای نوین ظرفیت قابل توجهی برای کاهش هزینههای شیرینسازی آب دارند و همین مسئله در حوزه انتقال آب نیز صادق است. پیشرفت فناوری میتواند هزینههای انتقال را نیز کاهش دهد و بهرهوری این فرآیندها را افزایش دهد.
توسعه فناوری به معنای حذف کامل آسیبهای زیستمحیطی نیست
سیاری در ادامه با اشاره به برخی محدودیتهای ذاتی فرآیند شیرینسازی آب تأکید کرد: اگرچه فناوری میتواند هزینهها را کاهش دهد، اما آثار زیستمحیطی این فرآیند همچنان باقی خواهد ماند و نباید تصور کرد که با پیشرفت فناوری همه مشکلات برطرف میشود.
وی توضیح داد: در فرآیند شیرینسازی، نمک از آب جدا میشود و در نهایت باید به شکلی وارد محیطزیست شود. حال ممکن است با استفاده از فناوریهای جدید بتوان هزینهها را کاهش داد یا میزان آسیبها را تا حدی کم کرد، اما اصل موضوع تغییری نمیکند و همچنان با حجم مشخصی از نمک مواجه هستیم که وارد طبیعت خواهد شد.
این کارشناس حوزه آب خاطرنشان کرد: فرض کنید از هر مترمکعب آب، مقدار مشخصی نمک استخراج میشود. فارغ از اینکه این کار با چه فناوری و چه میزان هزینه انجام شود، در نهایت مسئله ورود این نمک به محیطزیست وجود خواهد داشت و این موضوع از جمله چالشهایی است که باید همواره مورد توجه قرار گیرد.
انرژی خورشیدی میتواند بخشی از پیامدهای محیطزیستی را کاهش دهد
وی با اشاره به نقش فناوریهای پاک در کاهش برخی آثار جانبی شیرینسازی آب گفت: اگر انرژی مورد نیاز شیرینسازی از طریق انرژی خورشیدی تأمین شود، در مقایسه با استفاده از سوختهای فسیلی بخشی از آثار زیستمحیطی کاهش پیدا میکند؛ زیرا در این حالت میزان انتشار کربن و آلایندههای هوا کمتر خواهد شد.
سیاری افزود: در چنین شرایطی از برخی جنبهها آثار منفی زیستمحیطی کاهش مییابد، اما همچنان مسئله ورود نمک اضافی به محیطزیست پابرجاست و صرفنظر از نوع فناوری مورد استفاده، این موضوع باید مورد توجه قرار گیرد.
استفاده از منابع محلی باید در اولویت باشد
معاون سابق برنامهریزی و امور اقتصادی شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران با تأکید بر اینکه شیرینسازی و انتقال آب نباید به عنوان نخستین گزینه در مدیریت منابع آب مطرح شود، اظهار کرد: پیش از هر چیز باید از منابع آبی موجود در هر منطقه به بهترین شکل ممکن استفاده کنیم. زمانی باید به سراغ انتقال آب یا شیرینسازی برویم که همه ظرفیتهای موجود مورد استفاده قرار گرفته باشد و راهکار دیگری در اختیار نداشته باشیم.
وی ادامه داد: اگر قرار باشد آبی را با صرف هزینههای بسیار زیاد از فاصله ۱۰۰، ۲۰۰ یا حتی ۵۰۰ کیلومتری منتقل کنیم یا آب دریا را شیرینسازی کرده و به مناطق مختلف برسانیم، طبیعتاً این آب ارزش بسیار بالایی خواهد داشت و نمیتوان آن را در مصارفی هزینه کرد که امکان مدیریت بهتر آنها وجود دارد.
آب گرانقیمت نباید صرف مصارف کمبازده شود
سیاری با اشاره به ضرورت افزایش بهرهوری مصرف آب گفت: آبی که با هزینه فراوان شیرینسازی یا منتقل شده است نباید برای مصارفی مانند شستوشوی حیاط، فعالیتهای کمبازده کشاورزی یا حتی برخی مصارف صنعتی که امکان بازچرخانی آب در آنها وجود دارد استفاده شود.
وی افزود: در بسیاری از موارد میتوان از پساب تصفیهشده یا سیستمهای بازچرخانی آب استفاده کرد؛ بنابراین زمانی که چنین گزینههایی در دسترس هستند، منطقی نیست که آب بسیار گرانقیمت و ارزشمند را برای این نوع مصارف به کار بگیریم.
این پژوهشگر حوزه آب تصریح کرد: به همین دلیل نخستین اصل در بحث انتقال و شیرینسازی آب، استفاده بهینه از منابع محلی و افزایش بهرهوری مصرف است و تنها در شرایطی که هیچ راهکار دیگری وجود نداشته باشد باید به سراغ این گزینهها رفت.
ظرفیتهای پدافندی انتقال آب در شرایط اضطرار
وی در ادامه با اشاره به نقش طرحهای انتقال آب در مدیریت شرایط بحرانی گفت: ممکن است در برخی مناطق زیرساختهایی برای انتقال آب یا شیرینسازی ایجاد شود که در همه زمانها مورد استفاده قرار نگیرند، بلکه به عنوان ظرفیت پشتیبان و پدافندی عمل کنند.
سیاری توضیح داد: برای مثال ممکن است در یک سال وضعیت بارندگی مناسب باشد و نیاز چندانی به این ظرفیتها وجود نداشته باشد، اما در سالهای خشکسالی و شرایط اضطراری، این زیرساختها بتوانند نقش مؤثری در تأمین آب ایفا کنند و از بروز بحرانهای جدی جلوگیری کنند.
انتهای پیام/
