تأکید بر «پوستاندازی گفتمانی» در دانشگاه و حوزه/ نشانههای یک رنسانس فرهنگی بزرگ در ایران دیده میشود
به گزارش خبرگزاری آنا، بیژن عبدالکریمی استاد فلسفه در نشستی علمی با عنوان «فلسفه و چرایی جنگ رمضان» که با حضور جمعی از مسئولان، استادان دانشگاه، دانشجویان و علاقهمندان به مباحث فکری و فرهنگی در دانشگاه آزاد اسلامی لاهیجان برگزار شد، با طرح پرسشهایی درباره نقش نهادهای فکری و علمی کشور در مواجهه با تحولات اجتماعی و سیاسی، تأکید کرد که ایران در آستانه یک نقطه عطف تاریخی قرار گرفته و همه گفتمانهای موجود نیازمند بازنگری و نوسازی هستند.
وی با اشاره به دشواری سخن گفتن در جمعی متشکل از استادان، دانشگاهیان و حوزویان گفت که ترجیح میداد در جمع دانشجویان سخن بگوید، چراکه به گفته او «مرد سخن برای دانشجویان» است و نه برای بزرگان و استادان.
این استاد فلسفه افزود: بهدلیل تنوع مخاطبان، تلاش میکند پرسشهایی را مطرح کند که در ذهن بخشی از جامعه نیز وجود دارد.
عبدالکریمی تصریح کرد: نباید همه مسئولیت را صرفاً متوجه حاکمیت یا تصمیمگیران اقتصادی دانست، بلکه نهادهای تولید دانش و اندیشه نیز باید نسبت خود را با این رخدادها روشن کنند.
وی عنوان کرد: جامعه ایران، با پیشینهای عمیق در فرهنگ معنوی، عرفانی و اخلاقی، شایسته چنین سطحی از خشونت نیست و باید ریشههای فکری و فرهنگی این مسئله مورد واکاوی قرار گیرد.
این استاد فلسفه با اشاره به پیچیدگی فهم پدیدههای اجتماعی و سیاسی گفت: فهم جهان امری ساده و دمدستی نیست و متفکر واقعی کسی است که همواره نسبت به باورهای خود تردید داشته باشد.
عبدالکریمی از استادان دانشگاه خواست از خود بپرسند که تا چه اندازه به دانشجویان «دشوار بودن فهم جهان» را آموزش دادهاند و تا چه حد توانستهاند نگاه انتقادی و پرسشگر را در آنان تقویت کنند.
وی با اشاره به نظریه آپاراتوس در سینما، توضیح داد: چگونه تصویر و روایت در سینما میتواند واقعیت را بازسازی و حتی تحریف کند.
او سپس این ایده را به سطح جامعه و سیاست تعمیم داد و مدعی شد که نظامهای رسانهای و قدرتهای جهانی، با استفاده از سازوکارهای رسانهای، «روایتهای مسلط» درباره کشورها و شخصیتها میسازند.
به گفته این استاد فلسفه، رسانههایی مانند BBC، CNN و نیویورکتایمز بخشی از این نظام روایتساز جهانی هستند.
وی تبیین کرد: در این نظام رسانهای، برخی افراد و دولتها قهرمان و برخی دیگر تهدید معرفی میشوند و افکار عمومی جهان نیز تحت تأثیر همین روایتها قرار میگیرد.
به گفته این استاد فلسفه، دانشگاهیان و روشنفکران کشور باید نسبت به این فرایند آگاه باشند و از بازتولید بیتأمل روایتهای بیرونی خودداری کنند.
ایران جنگطلب نیست
عبدالکریمی با رد برخی تحلیلها مبنی بر جنگطلب بودن ایران اظهار داشت: تصویرسازی از ایران بهعنوان کشوری متخاصم یا جنگطلب، روایتی ناعادلانه و تحریف شده است.
وی با اشاره به روند روابط ایران و آمریکا در دهههای گذشته گفت: ایران در دورههای مختلف تلاش کرده از مسیر مذاکره و تعامل، تنشها را کاهش دهد، اما طرف مقابل همواره رویکردی مبتنی بر فشار و تحمیل داشته است.
این استاد فلسفه تأکید کرد: ایران در مقاطع مختلف کوشیده سطح تنشها را مدیریت کند و حتی در شرایط بحرانی نیز از گسترش درگیری جلوگیری شود.
عبدالکریمی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط منطقهای و بینالمللی گفت: جامعه نباید دچار توهم شود که یا با تسلیم همه مشکلات حل میشود، یا با مقاومت سریعاً پیروزی کامل حاصل خواهد شد. هم مقاومت هزینه دارد و هم تسلیم، و وظیفه نهادهای دانشگاهی آن است که جامعه را به درک واقعبینانه از شرایط برسانند.
وی افزود: دانشگاه نباید مانند توده مردم صرفاً احساسی و سطحی تحلیل کند، بلکه باید قدرت تفکر پیچیده و چندبعدی را در جامعه تقویت کند.
وی مطرح کرد: ایران وارد مرحلهای جدید از تاریخ خود شده و همه نهادهای کشور باید خود را با این شرایط تازه تطبیق دهند. اگر دانشگاه، حوزه علمیه، روشنفکران و حتی حاکمیت همچنان با منطق و ادبیات گذشته حرکت کنند، دچار «تأخر تاریخی» خواهند شد و موجب فاصله گرفتن اندیشه از واقعیتهای امروز میشود.
این استاد فلسفه در همین راستا بر ضرورت «پوستاندازی گفتمانی» در دانشگاه، حوزه و ساختارهای فکری کشور تأکید و بیان کرد: جامعه ایران در آستانه یک تحول فرهنگی و فکری بزرگ قرار دارد، اما نهادهای علمی و فکری باید خود را با این تغییرات هماهنگ کنند.
وی با ابراز خوشبینی نسبت به آینده فرهنگی کشور مطرح کرد: جامعه ایران بهخصوص نسل جوان، ظرفیتهای بزرگی برای تحول دارد و من نشانههای یک رنسانس فرهنگی بزرگ را در کشور میبینم.
انتهای پیام/
