یادداشت؛
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی بندرجاسک:
حجت الاسلام و المسلمین پناهیان:
دسترسی آزاد به اطلاعات متکثر و معتبر، زیربنای تاب‌آوری جامعه است
به گزارش خبرنگار آنا، حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در همایش بین‌المللی سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی که امروز در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران برگزار شد، با اشاره به جایگاه سواد رسانه‌ای در برنامه‌ها و اولویت‌های سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) اظهار کرد: یکی از عناصر کلیدی سواد رسانه‌ای، توانمندسازی شهروندان برای مواجهه آگاهانه با مفاهیم و اطلاعاتی است که در جامعه و فضای رسانه‌ای عرضه می‌شود؛ موضوعی که قدرت مقابله با دست‌کاری اطلاعاتی را نیز افزایش می‌دهد.
وی افزود: آموزش، به‌ویژه آموزش گفت‌وگوی انتقادی در مواجهه با رسانه‌ها، باید جایگزین قضاوت‌های پیشینی، نفی دیدگاه‌های متفاوت و رویکرد‌های مبتنی بر نفرت‌پراکنی شود؛ چراکه از این مسیر می‌توان اعتماد اجتماعی را تقویت کرد.
فرطوسی با تأکید بر ضرورت دسترسی همگانی به اطلاعات متکثر و معتبر تصریح کرد: هنگامی که شهروندان در فضایی آزاد رسانه‌ای به روایت‌ها و دیدگاه‌های متنوع دسترسی داشته باشند و امکان گفت‌وگوی انتقادی برای آنها فراهم شود، به‌تدریج قدرت انتخاب و تشخیص آنها ارتقا پیدا می‌کند.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با استفاده از مثالی درباره تنوع انتخاب در یک بوفه غذایی گفت: همان‌طور که دسترسی به انواع غذا‌ها امکان انتخاب و ارتقای ذائقه افراد را فراهم می‌کند، دسترسی به روایت‌ها و منابع اطلاعاتی متنوع نیز به ارتقای ذائقه رسانه‌ای شهروندان منجر می‌شود.
وی ادامه داد: نمی‌توان انتظار داشت شهروندان از ذائقه رسانه‌ای و قدرت تشخیص بالایی برخوردار باشند، اما امکان دسترسی به اطلاعات متنوع و معتبر برای آنها فراهم نباشد. اگر می‌خواهیم مردم بتوانند سره را از ناسره تشخیص دهند، باید زمینه دسترسی گسترده و آگاهانه آنها به اطلاعات را فراهم کنیم.
فرطوسی با اشاره به تجربه‌های اخیر کشور در مواجهه با جنگ و بحران‌های رسانه‌ای بیان کرد: حتی در شرایطی که روایت‌های مختلف و گاه متعارض در فضای رسانه‌ای مطرح می‌شوند، قدرت تشخیص و ارزیابی مردم اهمیت پیدا می‌کند. بخشی از تاب‌آوری جامعه در چنین شرایطی، حاصل سواد رسانه‌ای است که بسیاری از شهروندان به‌صورت خودآموز آن را کسب کرده‌اند.
وی با اشاره به ضرورت توجه به پیامد‌های انسانی جنگ و انتشار روایت‌های مربوط به آسیب دیدن کودکان و مدارس گفت: هنگامی که شهروندان با چنین روایت‌هایی مواجه می‌شوند، صرف ارائه توجیهات مختلف برای آنها کافی نیست و این موضوع مسئولیت سیاست‌گذاران را در فراهم کردن دسترسی به اطلاعات معتبر و متکثر افزایش می‌دهد.
سواد الگوریتمی و هوش مصنوعی از ضرورت‌های تاب‌آوری اطلاعاتی است
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با تأکید بر اینکه تاب‌آوری جامعه در برابر هجمه فزاینده اطلاعات بدون ارتقای مهارت‌های شناختی و رسانه‌ای امکان‌پذیر نیست، اظهار کرد: سواد رسانه‌ای، سواد الگوریتمی و سواد هوش مصنوعی باید به‌صورت جدی مورد توجه قرار گیرند.
وی افزود: شهروندان باید بدانند چگونه اطلاعات را بررسی کنند، منابع معتبر را بشناسند و درباره صحت و اعتبار محتوا به ارزیابی و راستی‌آزمایی بپردازند. این مهارت‌ها از بنیان‌های اساسی تاب‌آوری جامعه هستند و سیاست‌گذاران نیز باید در برنامه‌ریزی‌های خود به آنها توجه کنند.
فرطوسی با اشاره به برخی تجربه‌های آموزشی در کشور‌های دیگر گفت: در کشور‌هایی مانند سوئیس، محدودیت‌هایی برای استفاده از برخی فناوری‌ها و ابزار‌های دیجیتال تا پیش از رسیدن دانش‌آموزان به سطح مناسبی از قدرت تشخیص و تمیز در نظر گرفته می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که پیش از گسترش استفاده از فناوری، باید توانایی ارزیابی و تشخیص اطلاعات در افراد تقویت شود.
ضرورت تدوین نظام ملی آمادگی در برابر بحران‌های اطلاعاتی
وی با تأکید بر ضرورت ترسیم تصویری جامع از الزامات تاب‌آوری اطلاعاتی کشور تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به یک نظام ملی آمادگی برای مواجهه با بحران‌ها و هجمه‌های اطلاعاتی نیاز داریم؛ نظامی که صرفاً شهروندان را مخاطب قرار ندهد، بلکه سیاست‌گذاران و زیرساخت‌های حکمرانی اطلاعاتی را نیز در بر بگیرد.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران افزود: یکی از انتظارات کمیسیون ملی یونسکو از این همایش و پژوهشگران حاضر، ارائه پیشنهاد‌های مشخص برای شکل‌گیری نظام آمادگی در برابر بحران‌های اطلاعاتی است؛ نظامی که بتواند زیرساخت‌های لازم برای تاب‌آوری شهروندان و ساختار حکمرانی اطلاعاتی را تقویت کند.
فرطوسی با اشاره به اهمیت اعتماد در فضای رسانه‌ای گفت: برای تقویت اعتماد عمومی، رسانه‌های رسمی نیز باید به اعتبار و صحت اطلاعاتی که منتشر می‌کنند توجه جدی داشته باشند. هر اندازه فضای اطلاع‌رسانی رسمی بر پایه راستی و صداقت استوار باشد، زمینه اعتماد و تقویت مرجعیت رسانه‌ای نیز بیشتر فراهم می‌شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش شهید خرازی در توسعه علوم شناختی در ایران اظهار کرد: ایشان از جمله افرادی بودند که با پیگیری و اهتمام جدی، زمینه شکل‌گیری پژوهشگاه علوم شناختی را فراهم کردند و برای توسعه این حوزه در کشور تلاش‌های ارزشمندی انجام دادند.
فرطوسی تأکید کرد: علوم شناختی موضوعی نیست که صرفاً در حد یک مفهوم یا استعاره در فضای رسانه‌ای مطرح شود، بلکه حوزه‌ای علمی و تخصصی است که توسعه آن به تلاش پژوهشگران، دانشگاهیان و متخصصان نیاز دارد.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان همایش و پژوهشگران شرکت‌کننده، بر ضرورت انتشار گزارش جامع این رویداد و ارائه چکیده مقالات به زبان انگلیسی تأکید کرد و گفت: امیدواریم دستاورد‌های علمی این همایش بتواند به تولید دانش و ارائه راهکار‌های کاربردی برای کشور منجر شود.
انتهای پیام/
