مقداری: دانشگاه فرشتگان با اراده و همت از رؤیا به واقعیت تبدیل شد

به گزارش خبرنگار آنا دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان با هدف فراهم‌کردن فرصت تحصیل در آموزش عالی برای جامعه ناشنوایان و کم‌شنوایان شکل گرفت؛ ایده‌ای که از یک طرح پژوهشی در دانشگاه صنعتی شریف آغاز شد و با پیگیری و حمایت جمعی از مسئولان و استادان، به تأسیس یک واحد دانشگاهی انجامید.

علی مقداری، رئیس پیشین این واحد دانشگاهی، در چهارمین آیین دانش‌آموختگی دانشگاه فرشتگان، از فراز و نشیب‌های یک دهه تلاش برای تحقق این ایده، نقش شهید طهرانچی در راه‌اندازی و توسعه آن و ضرورت حمایت از ادامه فعالیت این مجموعه گفت و پیشنهاد راه‌اندازی واحد دوم فرشتگان در اصفهان را مطرح کرد.

مقداری در چهارمین آیین دانش‌آموختگی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان، ضمن تبریک به دانش‌آموختگان، سه واژه «اراده، باور و همت» را محور سخنان خود قرار داد و اظهار کرد: دانش‌آموختگان امروز در عمل نشان دادند که می‌توانند؛ چراکه اراده کردند، تلاش کردند و با همت خود به موفقیت رسیدند.

وی با اشاره به اینکه برخی افراد به دلیل نداشتن اراده و توان کافی برای انجام کارها، روحیه ناامیدی و ناتوانی را به دیگران منتقل می‌کنند، افزود: گاهی افراد با ایده‌ای مواجه می‌شوند، اما با واکنش‌های منفی و جملاتی مانند «نمی‌شود»، «نمی‌توانیم» و «امکان‌پذیر نیست» روبه‌رو می‌شوند. با این حال، داشتن هوش به‌تنهایی برای رسیدن به موفقیت کافی نیست و زمانی می‌توان از ظرفیت‌های ذهنی به‌درستی استفاده کرد که اراده، باور و همت نیز در کنار آن قرار بگیرد.

روایت یک دهه تلاش برای تحقق ایده تأسیس دانشگاه فرشتگان

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان با اشاره به اینکه شرح کامل روند شکل‌گیری این واحد دانشگاهی در کتابی با عنوان «روایت فرشتگان» منتشر خواهد شد، گفت: این کتاب روایت سفر افرادی است که با اراده‌ای پولادین، در دنیایی مملو از محدودیت‌ها به دنبال تحقق رؤیا‌های خود بودند و در این مسیر، انسان‌های بسیاری با قلب‌های بزرگ و نیت‌های خیرخواهانه همراهی کردند و با حمایت‌های خود، این دانشگاه را از یک رؤیا به واقعیت تبدیل کردند.

مقداری با بیان اینکه جرقه اولیه شکل‌گیری ایده دانشگاه فرشتگان به آبان ۱۳۹۵ بازمی‌گردد، ادامه داد: از زمان شکل‌گیری ایده تا اجرای آن تقریباً یک دهه فاصله وجود داشت و در این مسیر، علاوه بر حمایت‌ها، موانع و چالش‌های متعددی نیز پیش روی ما قرار گرفت. برخی افراد نه‌تنها در این مسیر همراهی نکردند، بلکه با قضاوت‌ها و برخورد‌های خود دشواری‌هایی ایجاد کردند؛ با این حال، همین تجربه‌ها به ما آموخت که اراده، باور، همدلی و همت می‌تواند بر موانع غلبه کند و حتی سنگ‌های موجود در مسیر را به سنگ‌فرش راهی روشن‌تر تبدیل کند.

وی در تشریح خاستگاه این ایده بیان کرد: در فاصله سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴، پروژه‌ای در دانشگاه صنعتی شریف تعریف شد که هدف آن طراحی و ساخت یک ربات انسان‌نما برای آموزش زبان اشاره به کودکان ناشنوا بود. این ربات می‌توانست حرکات انگشتان دست و زبان اشاره را اجرا کند و حالات چهره نیز در آن مورد توجه قرار گرفته بود. در ادامه همین پروژه، نسخه ارتقایافته ربات با قابلیت‌های بیشتر طراحی شد که امکان آموزش زبان اشاره به ربات از طریق یک دستکش نیز در آن فراهم شده بود.

بازدید دانش‌آموزان ناشنوا از آزمایشگاه رباتیک دانشگاه شریف

وی با اشاره به اینکه در بیش از سه دهه فعالیت خود در دانشگاه صنعتی شریف، پیش از آن تجربه حضور دانش‌آموزان مدارس استثنایی و ناشنوایان در آزمایشگاه‌های رباتیک این دانشگاه وجود نداشت، افزود: پس از معرفی این ربات به معلمان مدارس ناشنوایان و باغچه‌بان، آنان درخواست کردند دانش‌آموزان ناشنوا نیز از نزدیک با این فناوری آشنا شوند.

مقداری ادامه داد: در آذر ۱۳۹۷ حدود ۶۰ دانش‌آموز ناشنوا از آزمایشگاه‌های رباتیک دانشگاه صنعتی شریف بازدید کردند و با این فناوری آشنا شدند. این تجربه برای ما اهمیت زیادی داشت و زمینه شکل‌گیری پرسش‌های جدی‌تری درباره فرصت‌های آموزش عالی برای جامعه ناشنوایان را فراهم کرد.

شکل‌گیری ایده دانشگاه با الهام از تجربه گالودت

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان با اشاره به ارائه مقاله‌ای درباره این پروژه در اوایل آبان ۱۳۹۵ در یک کنفرانس تخصصی در آمریکا گفت: در جریان این سفر با یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه گالودت آشنا شدم و پس از سخنرانی، به دلیل علاقه‌مندی ایشان به پروژه ربات آموزش زبان اشاره، برای بازدید از این دانشگاه دعوت شدم.

وی افزود: در جریان بازدید از دانشگاه گالودت در واشنگتن دی‌سی، با مجموعه‌ای آشنا شدم که آموزش عالی را برای افراد ناشنوا و کم‌شنوا فراهم کرده بود. همین تجربه پرسشی را در ذهن من ایجاد کرد؛ اینکه اگر یک فرد ناشنوا در آمریکا می‌تواند استاد دانشگاه یا کارشناس متخصص باشد، چرا در بیش از ۳۰ سال فعالیت من در دانشگاه‌های ایران، از جمله دانشگاه صنعتی شریف، نمونه مشابهی از این فرصت را مشاهده نکرده بودم؟

مقداری تصریح کرد: این پرسش پژوهشی زمینه نگارش گزارشی و ارسال نامه‌ای به وزیر علوم وقت را فراهم کرد. در آن نامه پیشنهاد تأسیس دانشگاهی با محوریت آموزش عالی جامعه ناشنوایان و کم‌شنوایان مطرح شد و پس از پیگیری‌ها، موضوع در کمیسیون‌های شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم مورد بررسی قرار گرفت و موافقت اصولی با آن حاصل شد.

حمایت شهید طهرانچی مسیر راه‌اندازی دانشگاه را هموار کرد

وی با اشاره به اینکه پس از دریافت موافقت اصولی، برای راه‌اندازی این مجموعه به حمایت یک نهاد دانشگاهی نیاز بود، گفت: در یکی از جلسات هیئت ممیزه دانشگاه آزاد اسلامی، پیشنهاد تأسیس این واحد را با شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی مطرح کردم و توضیح دادم که موافقت اصولی این طرح حدود یک سال در اختیارم قرار داشت، اما برای اجرای آن به پشتیبانی نیاز داشتم.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان ادامه داد: شهید طهرانچی با این پیشنهاد موافقت کرد و شورای راهبردی برای پیگیری موضوع تشکیل شد. همچنین انجمن خانواده ناشنوایان ایران با ارسال نامه‌ای، حمایت و آمادگی خود را برای همکاری اعلام کرد.

مقداری افزود: شهید طهرانچی پس از موافقت با پیشنهاد، مسئولیت راه‌اندازی مجموعه را به خودم سپرد و تأکید کرد با توجه به اینکه پیشنهاد از سوی من مطرح شده است، باید مسئولیت اجرای آن را نیز بپذیرم. من نیز اعلام کردم با حمایت ایشان، آمادگی دارم ادامه فعالیت حرفه‌ای خود را به این مجموعه اختصاص دهم؛ چراکه در طول ۳۰ تا ۳۵ سال فعالیت در آموزش عالی کشور، همواره در خدمت نخبگان بودم و معتقد بودم جامعه ناشنوایان نیز باید فرصت بهره‌مندی از آموزش عالی را داشته باشد.

وی با اشاره به فراهم‌شدن فضای فیزیکی برای آغاز فعالیت واحد گفت: در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۹۸ نامه‌ای برای پیگیری امور اجرایی و دریافت امکانات نوشتم. فضایی که در اختیار ما قرار گرفت، پیش‌تر متعلق به مجموعه آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی بود که پس از انتقال دانشگاه تربیت‌بدنی به سوهانک، حدود دو سال بلااستفاده مانده بود. این فضا با تخصیص اعتبار برای بازسازی در اختیار ما قرار گرفت و شرایط اولیه برای آغاز فعالیت فراهم شد.

آغاز فعالیت با حداقل امکانات و جذب نیرو‌های تخصصی

مقداری با اشاره به دشواری‌های آغاز فعالیت این واحد دانشگاهی بیان کرد: در ابتدای کار، امکانات بسیار محدودی داشتیم و برای شروع فعالیت، مجوز جذب شش کارشناس، شش عضو هیئت علمی نیمه‌وقت و شش عضو هیئت علمی تمام‌وقت در قالب سازوکاری ویژه و خارج از روال معمول فراخوان و جذب دریافت کردیم.

وی افزود: از نخستین افرادی که به مجموعه پیوستند، خانم مهریزی بودند که نیمه‌شنوا هستند و در ادامه مسئولیت رهبری گروه سرود دانشگاه را نیز برعهده گرفتند. فعالیت مجموعه در ابتدا با یک نگهبان، یک نیروی خدماتی، چند نیروی محدود و امکانات ابتدایی آغاز شد. حتی فضای اداری کوچکی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب نیز در اختیار ما قرار گرفت تا امور اداری و پیگیری‌های مربوط به دریافت مجوز قطعی را از آنجا انجام دهیم.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان با اشاره به نبود نیروی متخصص دانشگاهی در حوزه زبان اشاره در کشور گفت: در ابتدای راه‌اندازی، تجربه مشخصی برای آموزش عالی در این حوزه در اختیار نداشتیم و حتی فردی که در رشته دانشگاهی زبان اشاره تحصیل کرده باشد، به‌راحتی در دسترس نبود. از همین رو، با کمک مترجمان و افراد باتجربه در زبان اشاره، از جمله افرادی که به دلیل ناشنوا بودن والدین خود با این زبان آشنایی داشتند، آموزش زبان اشاره را برای استادان، مدرسان، کارکنان و نیرو‌های مجموعه آغاز کردیم.

وی ادامه داد: اعتقاد داشتیم هر فردی که قرار است در این دانشگاه فعالیت کند، باید با زبان و فرهنگ جامعه ناشنوایان آشنا باشد. به همین دلیل، کلاس‌های آموزش زبان اشاره حتی در شرایطی برگزار می‌شد که هنوز همه فضا‌های دانشگاه به‌طور کامل آماده نشده بود.

صدور مجوز قطعی و آغاز فعالیت دانشگاه در سال ۱۳۹۸

مقداری با قدردانی از مسئولان وقت وزارت علوم برای حمایت از این طرح اظهار کرد: پس از پیگیری‌های انجام‌شده، مجوز قطعی فعالیت دانشگاه با حمایت معاون آموزشی وقت وزارت علوم صادر شد و در ادامه، با فراهم‌شدن مجوز و مکان فعالیت، حکم سرپرستی واحد بین‌الملل فرشتگان از سوی شهید طهرانچی صادر شد.

وی با اشاره به برخی محدودیت‌های اداری در مسیر پذیرش مسئولیت گفت: چند ماه پس از صدور حکم، موضوع شرایط قانونی ادامه فعالیت من در این مسئولیت مطرح شد و حتی نامه استعفای خود را برای شهید طهرانچی ارسال کردم؛ اما ایشان تأکید کرد محدودیت‌های مورد اشاره مربوط به نهاد‌های دولتی است و دانشگاه آزاد اسلامی از آن مقررات تبعیت نمی‌کند و مسئولیت موضوع را نیز برعهده گرفت. به همین دلیل، فعالیت خود را ادامه دادم.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان افزود: مقدمات افتتاح این واحد در بهمن ۱۳۹۸ فراهم شد و نخستین ورودی‌های دانشگاه در مهر ۱۳۹۹، هم‌زمان با همه‌گیری کرونا، تحصیل خود را آغاز کردند. شرایط آن دوره برای همه دانشگاه‌های دنیا دشوار بود و ما نیز با مشکلات متعددی روبه‌رو بودیم.

وی با قدردانی از تلاش استادان، کارکنان و کارشناسان دانشگاه بیان کرد: در آن مقطع، دانشگاه صنعتی شریف با درخواست ما همکاری کرد و بیش از ۲۰ کلاس مجازی در اختیار واحد فرشتگان قرار داد تا بتوانیم آموزش‌ها را به‌صورت ترکیبی و با برنامه‌ریزی مجازی و حضوری ادامه دهیم. این همکاری به‌ویژه برای دانشجویان ناشنوا اهمیت داشت؛ چراکه استفاده از ماسک، امکان لب‌خوانی را نیز برای آنان محدود می‌کرد.

حمایت مسئولان و همراهی شهید طهرانچی در مسیر توسعه دانشگاه

مقداری با اشاره به حضور برخی مسئولان کشور در دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان گفت: در طول فعالیت این مجموعه، مسئولان مختلفی از جمله دکتر افشین، دکتر آبادی، دکتر صالحی و خانم مهاجرانی از دانشگاه بازدید کردند و حمایت‌های مادی و معنوی داشتند.

وی با تأکید بر نقش شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی در شکل‌گیری و استمرار فعالیت این واحد دانشگاهی افزود: شهید طهرانچی با وجود مشغله‌ها و مخاطرات متعدد، در برنامه‌های مختلف دانشگاه حضور پیدا می‌کرد و حتی در شرایطی که با آسیب‌دیدگی پا و استفاده از عصا مواجه بود، برای همراهی با مجموعه در مراسم‌ها شرکت می‌کرد. این حضور‌ها و حمایت‌ها برای ما بسیار ارزشمند بود و انگیزه ادامه مسیر را تقویت می‌کرد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان ادامه داد: ارتباط و پیگیری شهید طهرانچی تا روز‌های پایانی عمر ایشان ادامه داشت. این دانشگاه برای ایشان مجموعه‌ای نوپا و نهالی بود که در دوره مدیریتی وی شکل گرفته بود و تلاش می‌کرد با حمایت‌های خود اجازه ندهد بروکراسی اداری مانع پیشرفت آن شود.

مقداری با اشاره به پیام‌ها و حمایت‌های شخصی شهید طهرانچی از خود و خانواده‌اش گفت: در مقاطعی که خستگی و دشواری‌های کار موجب می‌شد به ادامه مسیر تردید کنم، پیام‌ها و قدردانی‌های ایشان برای من بسیار ارزشمند بود. حتی در یکی از موارد، ایشان از همسرم نیز به دلیل همراهی و حمایت از این مسیر قدردانی کرد؛ موضوعی که برای من خاطره‌ای ماندگار باقی ماند.

تحویل دانشگاهی فعال به مدیریت جدید

وی در ادامه با قدردانی از همه افرادی که در شکل‌گیری و توسعه این واحد دانشگاهی نقش داشتند، اظهار کرد: از مدرسان، کارکنان، دانشجویان، مدیران و مشاورانی که از ابتدای مسیر با عشق و علاقه همراهی کردند، صمیمانه سپاسگزارم. امروز خداوند را شاکرم که توانستم در حد بضاعت به تعهدی که در آغاز این مسیر داشتم، عمل کنم و دانشگاهی فعال را به برادر عزیزم دکتر طایفی نصرآبادی تحویل دهم.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان افزود: دکتر طایفی نصرآبادی از ابتدای فعالیت مجموعه، یار و یاور واحد فرشتگان بودند و امیدوارم در دوره جدید مدیریتی، شاهد درخشش و ارتقای این واحد دانشگاهی و توسعه آموزش‌های ویژه در کشور باشیم.

واحد فرشتگان برای ادامه مسیر به حمایت ویژه نیاز دارد

مقداری با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به این واحد دانشگاهی گفت: فرشتگان یک نهال ویژه است و در نظام آموزش عالی کشور که بخش عمده ظرفیت آن برای افراد بدون معلولیت طراحی شده، این مجموعه برای ادامه فعالیت و توسعه به حمایت بیشتری نیاز دارد. شهید طهرانچی این ضرورت را به‌خوبی درک کرده بود و از آغاز تا پایان عمر، فعالیت‌های دانشگاه را دنبال می‌کرد و گزارش‌های آن را برای مسئولان مربوط ارسال می‌کرد.

وی ادامه داد: حمایت از این دانشگاه صرفاً به معنای تأمین منابع مالی و پول نیست؛ گاهی یک دستور یا امضای به‌موقع می‌تواند بسیاری از مشکلات را برطرف کند. دانشگاه‌های بزرگ و باسابقه نیز با مشکلات متعددی مواجه هستند، اما مسائل واحد فرشتگان در بسیاری از موارد با حمایت و توجه به‌موقع قابل حل است.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان با قدردانی از حمایت‌های رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران در دوره مسئولیت وی گفت: در دو سال گذشته، حمایت‌ها و همراهی‌های رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران در مقایسه با دوره‌های پیشین قابل توجه بوده و در موارد متعددی به حل مشکلات واحد کمک کرده است.

وی همچنین از کارکنان خواست در دوره مدیریت جدید، همکاری و همراهی خود را ادامه دهند و تصریح کرد: همه همکاران با این نیت به مجموعه پیوسته‌اند که آموزش و زندگی را برای جامعه مخاطب مناسب‌سازی و روان‌تر کنند. حل مسائل شخصی و شغلی کارکنان موضوعی جداگانه است که مدیران بالادستی باید برای آن تدبیر کنند و نباید این مسائل را با مسئولیت اصلی مجموعه در قبال جامعه مخاطب مرتبط دانست.

پیشنهاد راه‌اندازی واحد فرشتگان در اصفهان

مقداری در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به پیشنهاد توسعه الگوی دانشگاه فرشتگان به دیگر مناطق کشور گفت: در گفت‌وگویی که با دکتر واحدی، معاون آموزشی فعلی وزارت علوم، داشتم، پیشنهاد کردم با توجه به تجربه‌ای که در واحد فرشتگان به دست آمده است، زمینه راه‌اندازی واحدی مشابه در شهر اصفهان نیز فراهم شود.

وی افزود: حتی می‌توان برای آغاز این طرح از ظرفیت ساختمان‌های دانشگاه پیام نور استفاده کرد. امیدوارم با همراهی مسئولان و حمایت‌های لازم، در یکی دو سال آینده شاهد شکل‌گیری واحد فرشتگان ۲ در اصفهان باشیم. من نیز اعلام کردم در ادامه این مسیر در کنار مجموعه خواهم بود.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌الملل فرشتگان در پایان بار دیگر با تبریک به دانش‌آموختگان تأکید کرد: اراده، باور و همت را همواره در زندگی خود به کار بگیرید؛ چراکه تجربه راه‌اندازی و فعالیت دانشگاه فرشتگان نشان داد با وجود محدودیت‌ها و دشواری‌ها، می‌توان با پشتکار و همراهی دیگران به اهداف بزرگ دست یافت.