هیئت امنایی شدن باید یک قله برای مدارس باشد نه کف مشترک همه مدارس

سید نصرت‌الله فاضلی، عضو شورای مرکزی کانون تربیت اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار گروه جامعه آنا با اشاره به موضوع توسعه مدارس هیئت امنایی، اظهار کرد: اصل اینکه نقش مردم را در اداره مدارس افزایش دهیم، تصمیم درستی است و این موضوع در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز مورد توجه قرار گرفته است، اما نحوه اجرای آن نیازمند بازنگری جدی است و نباید همه مدارس کشور بدون توجه به ظرفیت، نیاز و اقتضائاتشان به صورت یکسان هیئت امنایی شوند.

وی افزود: بعد از دوره پیش‌دبستانی و ورود دانش‌آموز به مدرسه، خانواده‌ها باید نسبت به مجموعه آموزشی که فرزندشان در آن تحصیل می‌کند، نقش و مسئولیت داشته باشند. مفهومی تحت عنوان حق تربیت وجود دارد و این حق اقتضا می‌کند خانواده بتواند مدرسه فرزند خود را انتخاب کند، در نحوه مدیریت امور مدرسه نقش داشته باشد و بر فرایند مدیریت و تربیت در مدرسه نظارت کند.

فاضلی با بیان اینکه انقلاب اسلامی نیز ماهیتی مردمی داشته است، ادامه داد: مدرسه نباید صرفاً به صورت یک ساختار اداری اداره شود. در سند تحول بنیادین، مدرسه به عنوان یک نهاد اجتماعی و فرهنگی تعریف شده و اجتماعی بودن مدرسه به این معناست که مردم باید در مدیریت و نظارت بر آن حضور داشته باشند.

مدارس هیئت امنایی نباید به یک نسخه واحد برای همه کشور تبدیل شوند

عضو شورای مرکزی کانون تربیت اسلامی با اشاره به تجربه مدارس هیئت امنایی در کشور تصریح کرد: اصل تصمیم برای توسعه مدارس هیئت امنایی می‌تواند تصمیم مناسبی باشد، اما اینکه سازوکار هیئت امنایی شدن به صورت کلی و یکسان در سطح کشور اجرا شود، نیازمند بازنگری است.

وی گفت: این تصمیم باید از درون مدرسه و بر اساس نیاز‌های واقعی، ظرفیت‌ها، اقتضائات و الزامات هر مدرسه شکل بگیرد، نه اینکه صرفاً یک تصمیم ستادی و کلان از درون وزارتخانه باشد و بدون توجه به تفاوت‌های مدارس به همه آنها ابلاغ شود.

فاضلی افزود: تصمیم‌هایی که از بالا و بدون شناخت دقیق از شرایط مدارس گرفته می‌شوند، همیشه به خوبی به مقصد نمی‌نشینند. گاهی اوقات ما سرمایه‌های خوبی مانند مدارس هیئت امنایی را به دلیل اینکه درست از آنها استفاده نمی‌کنیم، از دست می‌دهیم و اگر بخواهیم بعداً این سرمایه اجتماعی را بازسازی کنیم، کار دشواری خواهد بود؛ چراکه ممکن است مردم تجربه خوبی از آن نداشته باشند.

وی با اشاره به سابقه فعالیت مدارس هیئت امنایی در کشور اظهار کرد: در گذشته مدارس هیئت امنایی داشتیم که برخی از آنها موفق بودند و برخی نیز موفقیت لازم را نداشتند، اما در مجموع به نظر می‌رسد کارنامه مدارس هیئت امنایی قابل توجه بوده است.

هیئت امنایی شدن باید یک قله برای مدارس باشد نه کف مشترک همه مدارس

عضو شورای مرکزی کانون تربیت اسلامی پیشنهاد کرد توسعه مدارس هیئت امنایی به صورت مرحله‌ای دنبال شود و گفت: بهتر بود توسعه مدارس هیئت امنایی در چند فاز تعریف می‌شد و ابتدا استان‌های مستعد، مدارس مستعد و استاندارد‌های مشخص برای مدارس هیئت امنایی تعیین می‌شد.

فاضلی ادامه داد: هر مدرسه‌ای که بتواند خودش را به استاندارد‌های تعیین‌شده برساند، می‌تواند وارد فرآیند هیئت امنایی شدن شود. در این صورت، هیئت امنایی شدن به یک قله برای اداره مدرسه تبدیل می‌شود، نه اینکه به یک کف مشترک تبدیل شود که همه مدارس بدون توجه به توانمندی‌هایشان بتوانند به آن وارد شوند.

وی تأکید کرد: اصل تصمیم برای مردمی‌تر کردن مدیریت مدارس قابل دفاع است، اما نحوه اجرا حتماً باید مورد بازنگری قرار گیرد و از حالت یک تصمیم کلی خارج شود. مدیریت مبتنی بر توان مدرسه، نیاز‌های مدرسه و انتظاراتی که از مدرسه داریم، باید مبنای اجرای این طرح قرار گیرد.

خانواده نباید به دلیل شهریه از تحصیل باکیفیت محروم شود

فاضلی در ادامه درباره مسئله دریافت شهریه در مدارس هیئت امنایی و ضرورت تأمین منابع مالی مدارس گفت: بر اساس اصل ۳۰ قانون اساسی، آموزش باید رایگان باشد و آموزش و پرورش دولتی موظف است آموزش عمومی را به صورت رایگان ارائه کند. البته موضوع فقط رایگان بودن آموزش نیست، بلکه باید عدالت کمی و کیفی نیز در آموزش و پرورش برقرار باشد.

وی توضیح داد: عدالت کمی یعنی تراکم کلاس‌ها از حد مشخصی بالاتر نرود و مثلاً کلاس‌ها بیش از ۳۰ دانش‌آموز نداشته باشند. عدالت کیفی نیز به این معناست که معلمان حرفه‌ای باشند، مدرک تحصیلی مناسب داشته باشند و در رشته مرتبط با تدریس خود فعالیت کنند.

عضو شورای مرکزی کانون تربیت اسلامی با اشاره به محدودیت منابع دولت افزود: دولت باید از منابع عمومی که در اختیار دارد برای آموزش و پرورش هزینه کند، اما منابع دولت محدود است و اولویت‌های مختلفی نیز وجود دارد. همین منابع محدود در کنار نیاز‌های متنوع آموزش و پرورش باعث می‌شود افزایش بودجه آموزش و پرورش در بسیاری از مواقع پاسخگوی همه نیاز‌های این حوزه نباشد.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی این سؤال مطرح است که آیا باید مدرسه را با همان کمبود امکانات و تجهیزات اداره کرد یا منابع دیگری برای تأمین نیاز‌های آن در نظر گرفت. اصل مهم این است که دریافت هرگونه هزینه از خانواده‌ها نباید باعث شود هیچ دانش‌آموزی از تحصیل باز بماند.

کمک خانواده‌ها باید شفاف و صرف کیفیت آموزشی شود

فاضلی با تأکید بر اینکه همه خانواده‌ها حق دارند فرزندانشان در مدارس مناسب تحصیل کنند، اظهار کرد: اگر دانش‌آموزی در مدرسه‌ای ثبت‌نام کرده و خانواده او توانایی پرداخت هزینه برای ارتقای کیفیت مدرسه را دارد، این کمک باید در چارچوبی مشخص و سازمان‌یافته انجام شود.

وی افزود: باید حساب مشخصی برای این منابع وجود داشته باشد و دقیقاً معلوم باشد هزینه‌هایی که از خانواده‌ها دریافت می‌شود، در چه مسیری صرف خواهد شد. مسئله این است که بسیاری از هزینه‌هایی که از خانواده‌ها گرفته می‌شود، ممکن است در راستای تقویت مسائل آموزشی هزینه نشود.

عضو شورای مرکزی کانون تربیت اسلامی گفت: اگر خانواده‌ها ببینند هزینه‌ای که پرداخت می‌کنند برای ارتقای کیفیت مدرسه، آموزش بهتر معلمان، تجهیز آزمایشگاه، ایجاد کارگاه، توسعه امکانات آموزشی یا فراهم کردن فضای ورزشی مناسب برای فرزندانشان هزینه می‌شود، به نظر می‌رسد خانواده‌ها از چنین مشارکتی استقبال خواهند کرد.

فاضلی تأکید کرد: دولت وظیفه دارد هزینه آموزش را مبتنی بر عدالت تأمین کند، اما خانواده‌ها نیز باید این امکان را داشته باشند که در چارچوب مشخص و شفاف، منابع خود را در جایی هزینه کنند که مستقیماً به کیفیت آموزش و تربیت فرزندانشان کمک می‌کند.