درمان‌های پیشرفته زخم پای دیابتی در ایران توسعه یافته است/ لزوم آگاهی بیش‌تر پزشکان

پروین منصوری، استاد تمام متخصص پوست و مو و معاون پژوهشی مرکز تحقیقات لیزر در پزشکی سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران، در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه جامعه آنا درباره وضعیت درمان زخم پای دیابتی در کشور اظهار کرد: در حال حاضر آمار دقیقی از میزان مرگ‌ومیر ناشی از زخم پای دیابتی یا میزان قطع عضو در کشور در اختیار نست اما در این حوزه درمانگاه‌های متعددی فعالیت می‌کنند و هر سال نیز کنگره‌ها و نشست‌های علمی مختلفی برگزار می‌شود. کتاب زخم پای دیابتی نیز بر اساس استاندارد‌های بین‌المللی تدوین شده و به‌طور مستمر به‌روزرسانی می‌شود.

آموزش پزشکان برای تشخیص صحیح زخم

منصوری با تأکید بر اهمیت آموزش پزشکان گفت: یکی از اقدامات مهمی که در این زمینه انجام شده، برگزاری دوره‌های آموزشی برای پزشکان است. در پژوهشگاه غدد بیمارستان شریعتی، دوره‌های متعددی برای پزشکان عمومی که علاقه‌مند به ورود به حوزه درمان زخم پای دیابتی هستند، برگزار می‌شود.

وی افزود: در این دوره‌ها متخصصان رشته‌های مختلف حضور دارند و هر کدام بخش تخصصی خود را آموزش می‌دهند؛ برای مثال بخش مربوط به پوست توسط متخصص پوست، بخش ارتوپدی توسط متخصص ارتوپدی و بخش غدد نیز توسط متخصص این حوزه آموزش داده می‌شود.

معاون پژوهشی مرکز تحقیقات لیزر در پزشکی سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران ادامه داد: این آموزش‌ها فقط مختص تهران نیست و پزشکان از شهر‌های مختلف کشور در این دوره‌ها شرکت می‌کنند.

تشخیص نوع زخم؛ نخستین گام درمان

منصوری با بیان اینکه تشخیص صحیح نخستین گام در درمان زخم پای دیابتی است، اظهار کرد: پزشک باید بتواند در درجه اول تشخیص دهد که زخم چه نوعی است؛ آیا زخم عروقی است، نوروپاتیک و مربوط به آسیب اعصاب است یا اینکه عفونت دارد یا خیر.

وی افزود: در کنار تشخیص، نحوه پیشگیری نیز اهمیت زیادی دارد. بیماران باید به صورت روزانه وضعیت پا‌های خود را بررسی کنند و حتی لای انگشتان پا را ببینند تا در صورت ایجاد زخم یا تغییرات پوستی، مشکل در مراحل اولیه شناسایی شود.

این متخصص پوست و مو گفت: من آمار دقیقی از میزان تأثیر درمان‌های پیشرفته و پانسمان‌های نوین بر کاهش قطع عضو در اختیار ندارم و برای بررسی این موضوع باید آمار مراکز تخصصی مورد ارزیابی قرار گیرد، اما بدون تردید آموزش‌های انجام‌شده کمک بسیار بزرگی در زمینه تشخیص و کنترل زخم پای دیابتی بوده است.

توسعه پانسمان‌های نوین و روش‌های تشخیصی

منصوری با اشاره به دستاورد‌های علمی و فناورانه در حوزه درمان زخم‌های مزمن گفت: برگزاری کنگره‌ها و نشست‌های علمی باعث شده است در ایران در زمینه پانسمان‌های نوین و روش‌های تشخیص نیز پیشرفت‌هایی ایجاد شود.

وی ادامه داد: امروز روش‌هایی برای بررسی وضعیت زخم وجود دارد که می‌توان با استفاده از آنها حاشیه و عمق زخم را ارزیابی کرد. همچنین دستگاه‌های وکیوم و اکسیژن‌تراپی و روش‌های دیگر نیز در درمان زخم مورد استفاده قرار می‌گیرند.

معاون پژوهشی مرکز تحقیقات لیزر در پزشکی سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران افزود: در گذشته برخی از این روش‌ها در ایران محدود بودند و گاهی در اختیار افرادی قرار داشتند که فعالیت آنها از نظر علمی استاندارد نبود، اما امروز این حوزه تا حدود زیادی سامان‌دهی شده و روش‌های درمانی و آموزشی علمی‌تر در اختیار بیماران و پزشکان قرار گرفته است.

لیزر کم‌توان و نوردرمانی در درمان زخم

منصوری درباره جدیدترین روش‌های پیشرفته درمان زخم پای دیابتی نیز اظهار کرد: درمان زخم پای دیابتی از تشخیص آغاز می‌شود و اگر زخم عفونت داشته باشد، باید عفونت آن درمان شود و متخصص پوست نیز حتماً بیمار را تحت نظر داشته باشد.

وی افزود: در کنار درمان‌های اصلی، دستگاه‌های نوردرمانی و لیزر‌های کم‌توان نیز وجود دارند. دستگاه‌های بایوپترون که از نور پلاریزه استفاده می‌کنند و همچنین سیستم‌های اکسیژن‌رسانی و دستگاه‌های وکیوم از جمله روش‌ها و تجهیزات مورد استفاده در این حوزه هستند.

این متخصص پوست و مو ادامه داد: اوزون‌تراپی نیز در حد محدود مورد استفاده قرار می‌گیرد و در کنار این روش‌ها، پانسمان‌های نوین و هوشمند نیز در حال توسعه هستند.

پانسمان‌های هوشمند برای پایش وضعیت زخم

منصوری درباره ویژگی پانسمان‌های هوشمند گفت: برخی از این پانسمان‌های نوین دارای سنسور‌هایی هستند که می‌توانند درباره تغییرات وضعیت زخم پیام ارسال کنند؛ برای مثال می‌توانند تغییرات مربوط به عفونت، وضعیت pH زخم، میزان اکسیژن‌رسانی یا تغییرات مربوط به پروتئین‌رسانی را نشان دهند.

وی افزود: این فناوری‌ها کمک می‌کنند وضعیت زخم بهتر پایش شود و پزشک بتواند بر اساس تغییرات ایجادشده، روند درمان را مدیریت کند.

پژوهش در حوزه پلیمر و پوشش‌های زخم

معاون پژوهشی مرکز تحقیقات لیزر در پزشکی سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران گفت: در ایران نیز با کمک استادان رشته‌های مختلف، پژوهش‌هایی در زمینه پلیمر‌های مختلف برای تولید پوشش‌های زخم در حال انجام است.

منصوری ادامه داد: این پژوهش‌ها بخشی از فعالیت‌هایی است که در حوزه درمان زخم‌های مزمن دنبال می‌شود و در کنار تجهیزات و روش‌های درمانی جدید، می‌تواند به توسعه فناوری‌های مورد استفاده در این حوزه کمک کند.

حرکت به سمت سلول‌درمانی و اگزوزوم‌ها

وی با اشاره به تحقیقات انجام‌شده در حوزه سلول‌درمانی اظهار کرد: در حوزه سلول‌درمانی نیز فعالیت‌هایی در حال انجام است و محصولات سلولی مورد بررسی قرار می‌گیرند.

این استاد دانشگاه افزود: در این زمینه امکان جداسازی برخی محصولات سلولی از بافت چربی یا خون مطرح است و اگزوزوم‌ها نیز از جمله حوزه‌هایی هستند که در حال حاضر روی آنها کار می‌شود.

منصوری خاطرنشان کرد: مجموعه این اقدامات نشان می‌دهد که در کنار روش‌های استاندارد درمان زخم پای دیابتی، پژوهش و توسعه روش‌های نوین مانند پانسمان‌های پیشرفته، تجهیزات درمانی، فناوری‌های سلولی و روش‌های مبتنی بر لیزر نیز در کشور دنبال می‌شود.