در گفتوگو با آناتک بررسی شد
«دیوار دفاعی»؛ آیا کنار آمدن با قدرت خارجی، راه سادهتر و کمهزینهتری است؟
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، «دیوار دفاعی» قصه کارگران ایرانی جنوب را روایت میکند؛ مردانی که برای احقاق حقوق خود در برابر کمپانی انگلیسی ایستادهاند و در ادامه، فوتبال به بخشی از این تقابل تبدیل میشود؛ مسابقهای که فراتر از یک رقابت ورزشی، به میدان دفاع از هویت، همبستگی و عزت جمعی بدل میشود. همین پیوند میان یک اتفاق روزمره و یک مسئله بزرگ ملی، یکی از نقاط قابل توجه سریال است.
اما اهمیت «دیوار دفاعی» فقط در بازسازی فضای تاریخی آن دوران خلاصه نمیشود. سریال به شکلی قابل تأمل نشان میدهد که در آستانه ملی شدن صنعت نفت، همه مردم لزوماً درک یکسانی از مفهوم استقلال نداشتند. بخشی از جامعه ممکن بود تصور کند ملی شدن نفت، کشور را وارد دردسر و فشار بیشتری میکند و کنار آمدن با قدرت خارجی، راه سادهتر و کمهزینهتری است. چنین نگاهی شاید از منظر زندگی روزمره قابل فهم باشد. وقتی دغدغه اصلی مردم، گذران زندگی و دور ماندن از سختی است، ممکن است یک تصمیم تاریخی و تبعات بلندمدت آن به آسانی دیده نشود.
سریال در همین نقطه، گذشته را به امروز پیوند میزند؛ بدون آنکه الزاماً بخواهد پاسخ همه پرسشهای امروز را در گذشته جستوجو کند. مسئله این است که تاریخ گاهی در شکلهای متفاوت تکرار میشود. زمانی بحث بر سر نفت و ملی شدن صنعت آن بود و امروز جامعه درباره موضوعاتی مانند انرژی هستهای، اورانیوم یا حتی نحوه مواجهه با ظرفیتهای راهبردی کشور بحث میکند. باز هم میتوان صدای کسانی را شنید که میگویند برای چند سال آسودهتر زندگی کردن، بهتر است از بخشی از ظرفیتها و داشتههای ملی صرفنظر کنیم.
«دیوار دفاعی» از این منظر یادآور یک واقعیت مهم است، اینکه تصمیمهای تاریخی همیشه در لحظه اتخاذشان به اندازه امروز ما مهم و سرنوشتساز به نظر نمیرسند. آدمهایی که در دل یک اتفاق تاریخی زندگی میکنند، ممکن است تنها دشواریهای کوتاهمدت آن را ببینند و نتوانند پیامدهای بلندمدت تصمیمها را تشخیص دهند.
از سوی دیگر، سریال تصویری از جامعهای ارائه میکند که در آن بخشی از افراد، راه حل مشکلات را در نزدیک شدن به قدرتهای خارجی میبینند. این نگاه نیز در قصه «دیوار دفاعی» بخشی از واقعیت آن دوره است؛ کسانی که به جای ایستادن بر منافع ملی، راه سازش و کنار آمدن با قدرت مسلط را انتخاب میکنند و تصور میکنند چنین رویکردی کشور را از هزینههای بیشتر دور خواهد کرد.
نکته قابل توجه اینجاست که سریال، این مفاهیم را صرفاً در قالب شعار مطرح نمیکند و آنها را از دل مناسبات آدمهای قصه بیرون میکشد. نفت، کارگر، فوتبال، رقابت، اختلاف و مناسبات اجتماعی، در کنار یکدیگر قرار میگیرند تا مخاطب به تدریج متوجه شود که مسئله اصلی فقط یک مسابقه فوتبال یا یک اختلاف بر سر حقوق کارگران نیست، بلکه پای شأن و هویت جمعی در میان است.
«دیوار دفاعی» همچنین از این جهت اهمیت دارد که بخشی از تاریخ معاصر ایران را از زاویه زندگی مردم عادی روایت میکند. تاریخ ملی شدن صنعت نفت فقط تاریخ سیاستمداران و تصمیمهای پشت درهای بسته نیست، پشت آن، زندگی کارگرانی قرار دارد که در جنوب کشور با تبعیض و سلطه یک کمپانی خارجی مواجه بودند و برای حقوق خود مبارزه میکردند.
ترکیب بازیگران متعدد سریال نیز امکان خلق یک فضای اجتماعی گسترده را فراهم کرده است؛ فضایی که در آن شخصیتها تنها کارکرد داستانی ندارند، بلکه هر کدام میتوانند نماینده بخشی از جامعه آن روز باشند. همین ویژگی کمک میکند که «دیوار دفاعی» از یک درام صرفاً تاریخی فاصله بگیرد و به اثری درباره انتخاب، هویت و نسبت مردم با منافع ملی تبدیل شود.
شاید مهمترین امتیاز «دیوار دفاعی» همین باشد که به جای آنکه تاریخ را صرفاً در قاب گذشته نگه دارد، مخاطب را به فکر کردن درباره نسبت خود با تاریخ وادار میکند. اینکه اگر انسانها در بزنگاههای تاریخی، تنها دشواریهای امروز را ببینند و آینده را نادیده بگیرند، چه چیزی را از دست خواهند داد؟
«دیوار دفاعی» از ۱۵ شهریور در ۳۰ قسمت و در روزهای فرد از شبکه سه سیما روی آنتن رفته است؛ سریالی که میکوشد از دل یک مقطع مهم تاریخ معاصر، روایتی درباره ایستادگی، همبستگی و مفهوم استقلال ارائه کند و همزمان این پرسش را پیش روی مخاطب بگذارد که آیا ما واقعاً از تجربههای تاریخی خود درس گرفتهایم یا هنوز در برابر همان انتخابهای قدیمی، با صورتها و نامهای تازه ایستادهایم؟
انتهای پیام/
