تغییر نگاه منطقه به مقوله امنیت/ ایران از جایگاه قدرت وارد دوره پساجنگ میشود
«محسن پاکآیین» کارشناس مسائل بینالملل و سفیر اسبق ایران در چین و جمهوری آذربایجان در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، در پاسخ به پرسشی درباره «تغییر نگاه منطقه به مقوله امنیت در پی تحولات یک سال اخیر» اظهار کرد: واقعیت این است که جنگی که بر ایران از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی تحمیل شد، چه جنگ ۱۲ روزه و بعد از آن چه جنگ رمضان و ادامه آن، تأثیر بسیار زیادی بر نظم آینده منطقه و جهان خواهد گذاشت و در دوره پساجنگ تغییرات مهمی در منطقه رخ خواهد داد.
وی افزود: علت این تغییرات این است که این جنگ تحمیلی به مردم جهان، چه آنهایی که اهل انصاف هستند و چه آنهایی که با دیده تردید به مسائل نگاه میکنند، ثابت کرد که جایگاه آمریکا بهعنوان مهمترین قدرت اثرگذار منطقه رو به افول است و سیاستها و رویکردهای واشنگتن در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه یا غرب آسیا دیگر نمیتواند مانند سابق مؤثر باشد.
تضعیف مؤلفههای قدرت منطقهای آمریکا
سفیر اسبق ایران در چین ادامه داد: در واقع یکی از مؤلفههای ابرقدرتی آمریکا از بین رفت. این مؤلفه آن بود که آمریکا با حضور مؤثر در خلیج فارس و غرب آسیا میتوانست سلطه خود را نهتنها در این منطقه، بلکه در پیرامون آن نیز مستولی کند و اهداف خود را در جهت تأمین منافع سردمداران کاخ سفید محقق کند، اما این جنگ ثابت کرد که دیگر اینگونه نیست.
به گفته پاکآیین، شکستهای پیدرپی آمریکا، ناتوانی این کشور در حمایت از متحدان عرب خود در خلیج فارس و اینکه کشورهای خلیج فارس بهتدریج به این فهم مشترک میرسند که آمریکاییها برای دفاع از منافع اسرائیل به این منطقه آمدهاند، نه منافع آنها، از جمله واقعیتهایی است که در این جنگ آشکار شد.
وی با اشاره به اولیت آمریکا در دفاع از رژیم صهیونیستی و همچنین خسارت وارده به پایگاههای نظامی آمریکا در نتیجه حملات ایران، ادامه داد: پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه که با هزینه کشورهای خلیج فارس و غرب آسیا تأمین و اداره میشود، در جهت منافع اسرائیل و رژیم صهیونیستی و علیه مردم فلسطین، مسلمانان جهان و مسلمانان منطقه عمل میکند. این اتفاق باعث میشود هم روابط آمریکا با کشورهای منطقه دچار چالش شود و هم افکار عمومی غرب آسیا کاملاً علیه آمریکا باشد؛ بنابراین شاهد یک آمریکای منزوی در منطقه خواهیم بود که بهطور طبیعی این انقباض بر رژیم صهیونیستی نیز تأثیر میگذارد و این رژیم دیگر نمیتواند بسیاری از اهداف خود را در منطقه محقق کند.
ظهور قدرت ایران و شکلگیری آمریکای منزوی
سفیر اسبق ایران در جمهوری آذربایجان در پاسخ به پرسشی درباره «تغییر نگاه جهان به ایران در دوره پساجنگ» اظهار داشت: در سوی دیگر قضیه، بعد از این جنگ قدرتی به نام ایران ظهور کرد که اگرچه قبلاً هم وجود داشت، اما بروز و ظهور فعلی را نداشت.
وی در این باره توضیح داد: در عرصه میدانی، ایران موفق شد آمریکا را با هدف قرار دادن پایگاههای نظامی تا دندان مسلح و دیگر منافع اقتصادی این کشور در سطح منطقه، کاملاً ناکام کند.
پاکآیین با اشاره به تغییر اولویت آمریکا در طول جنگ، افزود: این یک بُعد قدرت ایران بود و بُعد دیگر نیز اضافه شدن مؤلفه تنگه هرمز و مدیریت مقتدرانه آن در خلیج فارس است حال آنکه هدف اولیه ترامپ از انجام این تجاوز ممانعت از دستیابی ایران به سلاح هستهای بود؛ ادعایی که البته از اساس کذب است چراکه ایران هرگز دنبال سلاح هستهای نبوده است.
افزایش توان چانهزنی ایران در سیاست خارجی
کارشناس مسائل بینالملل در پاسخ به اینکه «تصویر جدید از ایران مقتدر تا چه حد راهگشای سیاست خارجی کشورمان خواهد بود» اظهار داشت: تمام اینها بر سیاست خارجی پساجنگ ایران اثر میگذارد. جمهوری اسلامی ایران در کنار جنگاوری در عرصه میدان نشان داد که در عرصه دیپلماسی نیز بسیار فعال و مقتدرانه عمل میکند و با هوش و هوشمندی کامل پیش میرود. به همین دلیل، در عرصه دیپلماسی نیز این آمریکاییها بودند که دچار خسران شدند.
سفیر اسبق ایران در چین ادامه داد: در دوران پساجنگ و در حوزه سیاست خارجی، توان چانهزنی دیپلماتیک ایران برای اتخاذ امتیازهای بیشتر و تعیینکننده افزایش خواهد یافت و ما میتوانیم با اتکا به این اقتدار نظامی و انسجام ملی در عرصه سیاست خارجی، امتیازهای بیشتری را در مذاکرات با کشورهای جهان به دست بیاوریم.
تقویت ائتلافهای منطقهای و چندجانبهگرایی
پاکآیین در تکمیل این مبحث تأکید کرد: از این پس، ائتلافهای منطقهای به دلیل عضویت ایران مقتدر، قویتر از گذشته عمل خواهند کرد. به این ترتیب، به دلیل ضعف یک قدرت تکجانبهگرا یعنی آمریکا و افزایش قدرت کشورهای چندجانبهگرا که ایران در واقع محور اصلی یا یکی از محورهای اصلی آنهاست، ائتلافهایی مثل شانگهای، اتحادیه اروپا و حتی بریکس، حتماً بیش از گذشته معتبر خواهند بود.
امنیت منطقهای بدون دخالت قدرتهای خارجی
دیپلمات پیشین ایران در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا «احتمال دارد در مقطعی نگاه ایران و اعراب در مقوله امنیت درونزا به یکدیگر نزدیک و به خلق چشماندازی مشترک منجر شود» اظهار داشت: بهتدریج کشورهای منطقه به دنبال این خواهند بود که گفتمان همیشگی ایران درباره تأمین امنیت مشترک منطقهای را دنبال کنند و به نتیجه برسانند. کشورهای خلیج فارس میتوانند با اتکا به خود، امنیت منطقه را تأمین کنند.
وی افزود: این گفتمانی بوده که انقلاب اسلامی ایران از همان ابتدای پیروزی مطرح کرده است و اکنون نیز میبینیم یکی از ویژگیهای برجسته «پیمان مکه» که بین عربستان، ترکیه و پاکستان منعقد شد، این است که دیگر این کشورها نمیتوانند به آمریکا متکی باشند و چتر حمایتی واشنگتن را برای دفاع از خود کافی نمیدانند.
پاکآیین ادامه داد: وقتی درباره عربستان صحبت میکنیم، یعنی همه کشورهای خلیج فارس؛ چون عربستان در واقع به نمایندگی و بهعنوان برادر بزرگتر این کشورها در این پیمان قرار گرفته است.
فرصتهای جدید برای مقاومسازی اقتصاد و دیپلماسی
دیپلمات پیشین ایران در ادامه با اشاره به تبعات گریزناپذیر جنگ بر اقتصاد ایران گفت: با توجه به تسلطی که امروز بر تنگه هرمز داریم، در زمینه مقاومسازی اقتصاد نیز در آینده راههای بیشتری برای مدیریت برنامههای مالی خودمان و دور زدن تحریمهای اقتصادی، پیدا خواهیم کرد.
وی افزود: در عرصه دیپلماسی نیز راهکارهای بزرگتری را میتوانیم برای جذب دوستان نزدیک پیدا کنیم. به اعتقاد من، دیپلماسی فعال ایران میبایست کماکان مذاکرات خود را با کشورهای مسلمان منطقه و کشورهای عرب خلیج فارس ادامه دهد.
پاکآیین بیان کرد: علیرغم آزردگی خاطری که از این کشورها به دلیل پذیرایی از پایگاههای نظامی دشمن داریم، کماکان باید دیپلماسی فعال باشد و مقتدرانه از آنها بخواهیم که وابستگی خودشان را به آمریکا کاهش دهند و تلاش کنند امنیت منطقه توسط کشورهای منطقه تأمین شود.
دیپلمات پیشین کشورمان تأکید کرد: این اتفاقات میتواند به دلیل توانایی مقتدرانه ایران در مدیریت جنگ تحمیلی، فرصتهای بسیاری را در حوزههای اقتصادی، بینالمللی، سیاسی و فرهنگی ایجاد کند.
وی در پایان، مهمترین فرصت فرهنگی را اتحاد بیشتر کشورهای منطقه دانست و گفت: این اتحاد منطقهای میتواند بر اتحاد مسلمانان جهان نیز تأثیر مثبت بگذارد.
انتهای پیام/
