رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه:
رئیسزاده در گفتوگو با آنا:
آناکست؛ تاریخ و اندیشه
در گفتوگوی تفصیلی آنا با رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان عنوان شد
ضرورت پایداری امنیت انرژی ایران در نظم نوین جهانی/ ضرورت تنوعبخشی به سبد مصرفی و عبور از تکمحوری گاز
به گزارش خبرگزاری آنا، تحولات شتابان در نقشه انرژی جهان، حکایت از شکلگیری یک نظم نوین ژئوپلیتیک دارد که در آن، دو قدرت بزرگ اقتصادی دنیا یعنی ایالات متحده آمریکا و چین، هر یک مسیر متفاوتی را برای تسلط بر شریانهای حیاتی انرژی برگزیدهاند؛ مسیری که آینده حکمرانی انرژی جهانی را دستخوش تغییرات بنیادین خواهد کرد.
در این میان، کشورهای دارنده منابع غنی از جمله جمهوری اسلامی ایران، در صورت اتخاذ استراتژیهای هوشمندانه و تنوعبخشی به سبد انرژی خود، میتوانند موقعیت راهبردی خود را در این ساختار جدید تثبیت کنند.
مصطفی سعیدی، کارشناس ارشد حوزه انرژی، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا، در تحلیل تحولات پیشروی ژئوپلیتیک انرژی جهان اظهار داشت: امروز به وضوح میتوان گفت که دو جریان عمده و متضاد در حوزه انرژی بینالمللی شکل گرفته است؛ جریان نخست با محوریت ایالات متحده بر حفظ بازار سنتی نفت تمرکز دارد و جریان دوم با محوریت چین، به سرعت در حال تصاحب زنجیره ارزش انرژیهای تجدیدپذیر است.
تقابل هژمونی نفت و امپراتوری تجدیدپذیرها
وی با اشاره به سرمایهگذاریهای کلان و بیسابقه پکن در حوزه انرژیهای پاک افزود: چین طی سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای را در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر انجام داده و اکنون به عنوان پیشروترین کشور جهان در توسعه برق تجدیدپذیر شناخته میشود. این کشور نهتنها ظرفیت تولید برق سبز خود را به طور چشمگیری افزایش داده، بلکه زیرساختهای صنعتی این حوزه را نیز بومیسازی و تقویت کرده است.
این کارشناس انرژی تصریح کرد: شرکتهای چینی امروز به عنوان بزرگترین تولیدکنندگان پنلهای خورشیدی در دنیا شناخته میشوند و صادرات گسترده این تجهیزات نشان میدهد که پکن جایگاه نخست دنیا را در این صنعتِ نوظهور به دست آورده است.
سعیدی، در تشریح راهبرد موازی ایالات متحده در بازار انرژی گفت: آمریکا همچنان تمرکز اصلی و راهبردی خود را بر بازار نفت خام قرار داده است. اگر به بازار جهانی نفت نگاه کنیم، درمییابیم که فروش و عرضه نفت بسیاری از کشورهای تولیدکننده، از جمله ونزوئلا، عراق و حتی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس، به نوعی تحت تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم سیاستهای واشنگتن قرار دارد.
وی یکی از اهداف محوری آمریکا در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران را کنترل کامل و صفر کردن صادرات نفت کشور دانست و افزود: این هدف تحریمی به دلیل بازاریابی فعال ایران تاکنون محقق نشده و تهران توانسته است بخش قابل توجهی از صادرات نفت خود را در سختترین شرایط حفظ کند. بنابراین، جهان امروز میان جریان نفت با محوریت آمریکا و جریان انرژیهای تجدیدپذیر با محوریت چین تقسیم شده است؛ دو مسیری که آینده حکمرانی و امنیت انرژی جهان را رقم خواهند زد.
استقلال در تصمیمگیری شاخص کلیدی قدرت در نظم نوین انرژی
این تحلیلگر حوزه انرژی در ادامه به تشریح ویژگیهای بازیگران تأثیرگذار در آینده نظام بینالملل پرداخت و خاطرنشان کرد: کشورهایی در نظم جدید جهانی جایگاه برتر را از آن خود خواهند کرد که از یک سو دارای منابع قابل توجه و سنتی نفت و گاز باشند و از سوی دیگر، توسعه فناوریهای نوین و انرژیهای تجدیدپذیر را به طور همزمان در دستور کار قرار دهند.
وی با تأکید بر اینکه برخورداری صرف از منابع طبیعی دیگر متضمن قدرت ملی نیست، گفت: مهمتر از میزان ذخایر زیرزمینی، نحوه حکمرانی و مدیریت بر این منابع است. کشوری که بزرگترین میادین نفت و گاز جهان را در اختیار داشته باشد، اما نتواند به صورت مستقل درباره نحوه بهرهبرداری از آنها تصمیم بگیرد یا درآمدهای حاصل از فروش آن را آزادانه مدیریت کند، عملیاتی متصور نبوده و از مزیت منابع طبیعی خود بهره چندانی نخواهد برد.
سعیدی، استقلال در تصمیمگیریهای اقتصادی و انرژی را یکی از مهمترین شاخصهای سنجش قدرت در آینده جهان برشمرد و تصریح کرد: کشورهایی که در حوزه انرژی وابسته عمل میکنند، در رقابت میان قدرتهای بزرگ معمولاً به جای آنکه بازیگر فعال باشند، به قربانی منازعات ژئوپلیتیک تبدیل میشوند.
وی اضافه کرد: اگر کشوری نتواند منابع خدادادی خود را در مسیر توسعه ملی و داخلی قرار دهد و منافع حاصل از آن صرف اولویتهای غیرتوسعهای شود، عملاً امکان تبدیل این ظرفیت به قدرت اقتصادی و سیاسی پایدار را از دست خواهد داد. خوشبختانه ایران تا به امروز در خنثیسازی این سناریو بسیار موفق عمل کرده است و باید این روند استقلالطلبانه را با قدرت بیشتری تقویت کند.
ضرورت تنوعبخشی به سبد انرژی ایران و عبور از تکمحوری گاز
این کارشناس انرژی در بخش دیگری از اظهارات خود، وابستگی بالای سبد انرژی ایران به گاز طبیعی را یکی از چالشهای اساسی و استراتژیک کشور توصیف کرد و گفت: در حال حاضر حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد انرژی کشور به گاز وابسته است. این میزان وابستگی شدید، چه از منظر امنیت ملی انرژی و چه از منظر پایداری شبکه در فصول سرد سال، به هیچ وجه قابل قبول نیست و باید طبق یک برنامه میانمدت کاهش یابد.
وی تأکید کرد: راهبرد کلان کشور باید بر پایه کاهش وابستگی به یک حامل انرژی واحد و افزایش سهم سایر منابع، به ویژه انرژیهای تجدیدپذیر، در سبد مصرفی طراحی شود. اگر بتوانیم این وابستگی را به کمتر از ۵۰ درصد تقلیل دهیم، علاوه بر ارتقای امنیت انرژی ملی، امکان مانور و مدیریت بهینه منابع هیدروکربوری در بازارهای صادراتی فراهم خواهد شد.
سعیدی، با بیان اینکه توسعه انرژیهای تجدیدپذیر دیگر یک انتخاب اختیاری نیست بلکه ضرورتی راهبردی برای بقای اقتصادی کشور است، افزود: این ضرورت باید به صورت ملموس در اسناد بالادستی و سیاستگذاریهای کلان کشور متجلی شود.
وی در پایان، کلید موفقیت آینده انرژی ایران را در گرو شکلگیری ارتباط ارگانیک و مؤثر میان دانشگاه، صنعت و نظام حکمرانی دانست و یادآور شد: اصلاح الگوی مصرف، توسعه زنجیره ارزش صنایع نفت و گاز، سرمایهگذاری در انرژیهای پاک، تنوعبخشی به سبد مصرفی، تمرکززدایی از زیرساختهای کلان و جهتدهی پژوهشهای دانشگاهی به سمت نیازهای واقعی صنعت، مجموعه اقداماتی است که میتواند حکمرانی انرژی ایران را متناسب با تحولات آینده جهان بازتعریف کرده و کشور را به بازیگری غیرقابل حذف در بازار جهانی انرژی تبدیل کند.
انتهای پیام/
