در گفتوگو با آنا عنوان شد
آیا پس از دیدن رؤیاهای زنده و پرجزئیات احساس خستگی میکنید؟
تأکید بر تدوین اسناد راهبردی «درمانهای نوین» و «فرهنگ اهدای عضو»/ حکمرانی سلامت نیازمند کشف و حل دقیق مسائل است
به گزارش خبرگزاری آنا، حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در این دیدار صمیمی با مدیران، اساتید و کادر درمان، این فضا را یک «کلاس درس» واقعی برای یادگیری و فهم عمیقتر حکمرانی دانست و اظهار داشت: حضور در کنار دانشمندان و خدمتگزاران مردم در بیمارستان، فرصتی مغتنم برای آموختن است. ما در شورا به دنبال آن هستیم که با رصد میدانی، از جمله مشاهده فرآیندهای پیچیدهای مانند عملهای جراحی و پیوند درکی عمیقتر از چالشها و راهکارهای نظام سلامت پیدا کنیم تا تصمیمات حکمرانی ما مبتنی بر واقعیتهای عینی باشد.
بیمارستان فیروزگر؛ الگویی از دانشگاه نسل سوم و چهارم
استاد خسروپناه با تمجید از جایگاه علمی و خدماتی این مرکز درمانی، افزود: دانشگاههای علوم پزشکی برتر کشور بهحق باید در تراز «دانشگاه نسل سوم و چهارم» ارزیابی شوند؛ دانشگاهی که در عین آموزش و پژوهش، به نوآوری و خدمترسانی مستقیم به مردم همت گمارده است. اگرچه دهها دانشگاه علوم پزشکی در کشور فعال هستند، اما آنچه یک مرکز را متمایز میکند، اثربخشی نوآوریها در عرصه درمان است.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی این بیمارستان گفت: شنیدهام که مرحوم فیروزگر، نامآور این عرصه و سرمایهگذار این بنای خیر، حتی از هموطنان زرتشتی بودهاند. از خداوند متعال برای این انسان دلسوز که سرمایه خود را برای خدمت به مردم وقف کرد، مقام عالی را مسئلت دارم. این همت والای خیرین، بهویژه در دوران دفاع مقدس که بار سنگینی برای درمان مجروحان بر دوش این بیمارستان بود، ستودنی است و نیازمند هدایت و حمایت برای تداوم این مسیر خیرخواهانه است.
رعایت استانداردهای آموزشی و علمی در برابر فشار افزایش ظرفیت
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به آمار و ارقام هیئت علمی، فراگیران و تختهای بیمارستان، تصریح کرد: وجود ۵۰۰ فراگیر و ۶۵۰ تخت فعال در این مرکز، یک عدد متعارف، منطقی و کاملاً منطبق بر استانداردهای جذب دانشجوست. با وجود اینکه در مقاطعی در شورای عالی فشارهایی برای افزایش ظرفیتها به دانشگاهها تحمیل شده است، اما خوشبختانه در اینجا استانداردها بهدرستی رعایت شده است. جلسهای در این زمینه داشتیم تا با همراهی اعضا، بار آموزشی بر دوش اعضای هیئت علمی و روسای دانشگاهها بهگونهای مدیریت شود که کیفیت آموزش و پژوهش قربانی کمیت نگردد.
استاد خسروپناه با تشریح تحولات ساختاری شورا در حوزه سلامت گفت: شورای عالی انقلاب فرهنگی اسناد و مصوبات متعددی در باب سلامت داشته است. در یک سال اخیر، پیگیریهای ارزشمند دکتر پزشکیان موجب شد تا کمیسیون پزشکی شورا ارتقا یافته و بهعنوان «ستاد پنجم سلامت» به ستادهای تخصصی شورای عالی اضافه شود. این تحول ساختاری کمک میکند تا نظرات شورا در مسائل سلامت، کاملاً فنی، تخصصی و حرفهای ارائه شود.
تدوین دو سند راهبردی: درمانهای نوین و اهدای عضو
وی سپس به تشریح دو سند مهم در دست تصویب شورا پرداخت و با اشاره به سند درمانهای نوین و فناورانه گفت: این سند دقیق و کارشناسیشده، با بهرهگیری از شبکهای از استادان فرهیخته تدوین شده است. این امر حاصل بازدیدهایی مانند بازدید از پژوهشکدهای است که اکنون به «پژوهشگاه ملی سرطان» ارتقا یافته است. این سند که حوزههایی مانند سلولدرمانی و ژندرمانی را پوشش میدهد، با تعامل وزارت بهداشت بهزودی مصوب خواهد شد و گامی بزرگ در جهت بهروزرسانی نظام درمانی کشور است.
وی درباره سند فرهنگی اهدای عضو بیان کرد: وقتی از پیوند صحبت میکنیم، نخستین حلقه مفقوده، وجود اهداکننده است. با وجود فرهنگ انساندوستی در میان ایرانیان، متأسفانه در این زمینه کار فرهنگی منسجمی انجام نشده است. من برای اینکه «واعظ غیر متعظ» نباشم، خود و خانوادهام را برای اهدای عضو ثبتنام کردهام. از نظر فقهی نیز شرع مقدس این کار را جایز دانسته و همانگونه که قرآن کریم میفرماید، احیای یک انسان، مانند احیای تمام بشریت است.
حکمرانی مغز استخوان؛ از کشف مسئله تا حل دقیق آن
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان با اشاره به گزارش عملکرد ایران در بحث اهدای مغز استخوان، به تبیین مفهوم «حکمرانی» در این حوزه پرداخت و خاطرنشان کرد: حکمرانی در عرصههایی مانند مغز استخوان، عبارت است از «کشف دقیق مسئله» و سپس «حل دقیق مسئله». ابتدا باید بدانیم مسئله اصلی چیست و سپس با اتکا به دانش و مدیریت کارآمد، راهحل علمی و عملیاتی آن را ارائه دهیم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تشریح ابعاد مختلف سیاستگذاری گفت: سیاستگذاری همواره به معنای وضع یک قانون یا ایجاد یک ساختار جدید نیست. گاهی تمام ابزارهای قانونی و ساختاری وجود دارد، اما یک مسئله به دلیل فقدان فرهنگسازی، گفتمانسازی، راهبری یا نظارت و ارزیابی پدید میآید.
وی افزود: در سند «درمانهای نوین»، مسئلهشناسی بسیار دقیقی صورت گرفته است. برای مثال در حوزه سلولدرمانی و مغز استخوان، این کشف مسئله بسیار حیاتی است که بدانیم مشکل اصلی کجاست. آیا مشکل کمبود بودجه است یا مشکل در فهم و باور به فناوریهای نوین؟ گاهی اوقات منشأ مشکل، پول نیست؛ بلکه مسئله جا نیفتاده است و عدهای با فناوری نوین مخالفاند یا نمیخواهند این اتفاق بیفتد. بنابراین، پس از شناخت مسئله، باید منابع و ریشههای پیدایش آن را شناسایی کرد تا راهحل واقعی ارائه شود.
تنوع روششناختی در علم، یک ضرورت است نه یک تهدید
استاد خسروپناه با اشاره به تنوع متدولوژیهای بهکارگرفتهشده در حوزههای ژندرمانی و سلولدرمانی در کشور تصریح کرد: اینکه در این مجموعه یا سایر مراکز نخستین، از روشهای متفاوتی استفاده میشود، نهتنها اشکالی ندارد، بلکه یک ضرورت علمی است. در درمانهای نوین، تجربه روشهای متنوع (از جمله نحوه کاشت یا تزریق سلول و چگونگی تصرف در ژنها برای درمان سرطان) برای رسیدن به اثرگذاری مطلوب، کاملاً اجتنابناپذیر است.
وی با تشبیه این موضوع به مباحث فقهی و فلسفی خاطرنشان کرد: در علم نیز همانطور که گاهی یک مسئله فقهی دارای ۱۰ فتوای متفاوت است، نباید انتظار داشت که تنها یک پارادایم خاص حاکم باشد. متأسفانه گاهی مشاهده میشود که به دلیل همین اختلافات پارادایمی، یک پژوهشگاه، روش دانشگاه را قبول ندارد یا بالعکس. این درحالی است که در علم، یک موضوع میتواند راههای متعدد برای حل داشته باشد و این تکثر، نشانه پویایی علمی است.
آسیب فرهنگی «کمگویی» و تجربه شخصی از ثمره نقدپذیری
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با انتقاد از ضعف فرهنگ گفتوگوی مستقیم در تعاملات اجتماعی و علمی کشور گفت: متأسفانه ما ایرانیها گاهی کم با هم حرف میزنیم؛ زن و شوهری که اختلاف دارند یا مدیر و کارمندی که از هم گلایه دارند، به جای گفتوگوی مستقیم، در اتاقهای جداگانه نق میزنند. در مسائل علمی نیز اختلافنظر وجود دارد، اما اگر بنشینیم و حرف بزنیم، مشخص میشود که چقدر نظراتمان به هم نزدیک یا چقدر از هم فاصله دارد.
وی با بیان یک تجربه شخصی از فعالیتهای خود از دهه ۷۰ در حوزه «علوم انسانی حکمی» افزود: من چندین جلد کتاب و هزاران صفحه در این باب منتشر کردم و عزیزانی از چهرههای صاحبنظر نقدهایی به آن وارد کردند. من به آنها گفتم حاضرم بنشینم و به نقدهایشان گوش دهم. حاصل این جلسات نقد و پاسخ، انتشار کتابی در جمعبندی این مباحث و سپس تدوین اثر جدیدتری با عنوان «نظریهپردازی در علوم انسانی حکمی» بود.
پیشنهاد برگزاری کرسیهای آزاداندیشی با حمایت شورای عالی انقلاب فرهنگی
استاد خسروپناه در پایان با تقدیر از ظرفیتهای علمی موجود در کشور پیشنهاد کرد: بسیار خوب و ضروری است که کرسیهای نظریهپردازی و آزاداندیشی در خصوص روشهای درمانهای نوین برگزار شود. شورای عالی انقلاب فرهنگی آماده است تا در این زمینه کمک کرده و بانی این گفتوگوها باشد.
وی تأکید کرد: قاعدتاً مکان مناسب برای این نشستها، دانشگاههای بزرگ و معتبر کشور مانند دانشگاه تهران یا دانشگاه شهید بهشتی است، نه خودِ شورای عالی انقلاب فرهنگی. امیدواریم با این همافزایی و تعامل سازنده میان نخبگان، گامهای مؤثری در جهت اعتلای نظام سلامت و پیشبرد مرزهای دانش درمانی در کشور برداشته شود.
آمادگی برای میانجیگری جهت همسوسازی نگاهها در درمانهای نوین
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با ابراز آمادگی شخصی برای حضور در جلسات تخصصی جهت رفع ابهامات، اظهار داشت: برگزاری این جلسات و گفتوگوهای مستقیم میتواند بسیار کمککننده باشد تا دلها به هم نزدیکتر شده و فهمها مشترک شود. ما در شورا آمادهایم هر کمکی که از دستمان برمیآید برای تسهیل این فرآیند انجام دهیم.
استاد خسروپناه با اشاره به سوابق تاریخی حمایتهای کلان از علم در کشور، خاطرنشان کرد: اگرچه اخیراً توفیق زیارت رهبر معظم انقلاب را نداشتهایم، اما باید یادآور شد که امام شهید (ره) یک استثنا در میان رهبران بود؛ ایشان مباحث نو را بهسرعت دریافت میکردند، حمایت میکردند و با پیگیری مستمر، سرنوشت آن را مشخص میساختند.
وی افزود: بنده در خصوص مباحث نوین از جمله هوش مصنوعی و کوانتوم به ایشان نامه زدم و ایشان با تشویق، ما را به ورود به این عرصهها ترغیب کردند. همچنین در موضوع تشکیل سازمان علمی بینالمللی که حدود ۱۰ سال مورد تأکید مقام معظم رهبری بود تا اساتید ما هنگام بازگشت از خارج با مشکلات امنیتی یا اداری مواجه نشوند (که شهید خرازی نیز پیگیر آن بود)، امام شهید با قاطعیت از این موضوع حمایت کردند. ایشان معتقد بود: «اگر دیپلماسی علمی نداشته باشیم، علم ما رشد نمیکند.» دیپلماسی علمی شرط لازم برای رشد و پیشرفت است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با انتقاد از رویکردهای یکسانساز در مدیریت فضای مجازی، بهویژه در شرایط بحرانی مانند جنگ، گفت: وقتی جنگ میشود و اینترنت قطع میشود، باید بین کسی که در خانه میخواهد با اینترنت سرگرم شود، کسی که کار اقتصادی میکند و دانشمندی که ابزار کارش اینترنت است، تفاوت قائل شد. اینکه اینترنت استادی که در حال انجام کار علمی است قطع شود، نشان میدهد که ما در شورای عالی فضای مجازی و در حکمرانی فضای مجازی، تفاوتها را نمیبینیم و حکمرانی درستی نداریم. اینترنت برای مباحث امنیتی باید مراقبت شود، اما برای استادی که در حال پژوهش است، یک «ابزار کار» حیاتی است و نادیده گرفتن این تفاوت، از ضعفهای حکمرانی ماست.
لزوم توجیه خیرین برای سرمایهگذاری در «دانش نرمافزاری» و پژوهشهای پرهزینه
خسروپناه در بخش دیگری از سخنان خود به نقش حیاتی خیرین در پیشبرد درمانهای نوین اشاره کرد و گفت: در بحثهای اقتصادی این حوزه، باید خیرین را توجیه کنیم. خیرین ما بهراحتی برای ساخت بیمارستان و تأمین سختافزارها جذب میشوند، اما کارهای علمی در حوزه درمانهای نوین، گاهی پژوهشهای بسیار پرهزینهای هستند که الزاماً به ساختمان و تجهیزات آزمایشگاهی محدود نمیشوند؛ بلکه «دانش نرمافزاری» است که هزینههای سنگینی دارد. خوشبختانه در دو سه سال اخیر تلاش کردهایم این موضوع را برای خیرین تبیین کنیم و آنها نیز متوجه این ضرورت شدهاند. باید مسائل را بهصورت مصداقی و شفاف برای آنها توضیح داد.
انتهای پیام/
