فناوری ODS بومی؛ گامی تازه در پالایش سوختهای گوگرد دار
اهمیت فناوری گوگردزدایی زمانی دوچندان میشود که هم نیاز کشور به گازوئیل استاندارد افزایش یافته و هم بازارهای منطقهای استانداردهای سختگیرانهتری برای پذیرش سوخت تعیین کردهاند. موضوعی که میتواند فناوریهای نوین گوگردزدایی را به یکی از حلقههای مؤثر در زنجیره ارزش صنعت نفت و تجارت فرآوردههای نفتی تبدیل کند.
حسین صادقی مدیرعامل شرکت دانشبنیان شیمی پژوهان بهراد اکسیر در گفتوگو با آناتک، از جزئیات فناوری بومی گوگردزدایی، کاربردهای آن در صنعت پالایش و ظرفیتهای صادراتی این فناوری سخن گفت.
از گازوئیل ترش تا سوخت استاندارد
صادقی با اشاره به اینکه گوگردزدایی از محصولات نفتی یکی از چالشهای مشترک ایران و بسیاری از کشورهای جهان است، اظهار کرد: «سولفورزدایی از محصولات نفتی، یکی از معضلات نه تنها برای ایران بلکه برای کل دنیاست. با توجه به معضلات و مشکلات محیط زیستی که دارد، خیلی از شرکتهای دنیا روی این موضوع کارهای علمی انجام میدهند تا بتوانند گوگرد محصولات نفتی را کاهش دهند.»
وی با بیان اینکه روشهای مختلفی برای گوگردزدایی وجود دارد، افزود: «از جمله این روشها میتوان به HDS، ODS، ADS و همچنین روشهای اسیدزنی و خاکزنی اشاره کرد. ما برای نخستین بار در ایران روی روش ODS کار کردهایم و در همین حوزه دانشبنیان شدهایم. روش HDS که در پالایشگاهها مورد استفاده قرار میگیرد مبتنی بر کاتالیست است و چون بخش زیادی از کاتالیستهای آن وارداتی هستند، همواره چالش تأمین آنها وجود دارد.»
صادقی با اشاره به تمرکز این فناوری بر گازوئیل گفت: «گازوئیل یکی از فرآوردههایی است که در کشور نیاز بسیاری به آن وجود دارد و حتی واردات آن نیز انجام میشود. در عین حال پالایشگاهها حجم بالایی از گازوئیل تولید میکنند، اما به دلیل محدودیت در کاهش گوگرد، امکان تأمین کامل نیاز داخلی با استانداردهای مورد انتظار همیشه فراهم نیست.»
صادقی توضیح داد: «زمانی که گازوئیل از نفت خام جدا میشود، بین ۱۳ تا ۱۴ هزار ppm گوگرد دارد و به آن گازوئیل ترش گفته میشود. ورود چنین محصولی به فرآیند HDS میتواند موجب مسموم شدن کاتالیستها شود و هزینههای سنگینی برای تأمین یا بازسازی مجدد آنها به پالایشگاه تحمیل کند.»
وی افزود: «روش ODS که ما توسعه دادهایم در کنار HDS بهعنوان یک روش مکمل استفاده میشود. به این معنا که بخشی از گوگرد در فرآیند HDS کاهش پیدا میکند و بخش باقیمانده توسط ODS حذف میشود. در نتیجه تمام بار کاهش گوگرد بر دوش یک روش قرار نمیگیرد و مشکلات مربوط به کاتالیستها نیز کاهش پیدا میکند.»
به گفته وی، این فناوری علاوه بر کاهش هزینه سرمایهگذاری، قابلیت استفاده در مقیاس پالایشگاهی، شرکتهای خصوصی، فاینریها و مجموعههای فعال حوزه هیدروکربنی را نیز دارد.
فرصتی در مسیر عراق تا افغانستان
صادقی با اشاره به وضعیت فعلی فناوری اظهار کرد: «محصول ما هنوز در مرحله پایلوت قرار دارد و وارد بازار نشده است، اما روند توسعه آن با سرعت بالایی در حال انجام است. حتی مذاکراتی با برخی تجار افغانستانی داشتهایم و استقبال بسیار خوبی از این فناوری صورت گرفته است. آنها منتظر هستند مراحل نهایی توسعه و شبیهسازی انجام شود تا بتوانیم آن را به مقیاس صنعتی برسانیم.»
مدیرعامل این شرکت دانش بنیان با اشاره به موقعیت ایران در تجارت منطقهای سوخت گفت: «ایران در کریدور انتقال گازوئیل از عراق به افغانستان قرار دارد و افغانستان بخش قابل توجهی از گازوئیل مورد نیاز خود را از این مسیر تأمین میکند. شهر مشهد که محل استقرار شرکت نیز هست، در این مسیر قرار گرفته و از این جهت موقعیت مناسبی برای توسعه این فناوری دارد.»
وی توضیح داد: «گازوئیل ترش عراق وارد ایران میشود و چون در این مسیر فرآیند پالایش انجام نمیشود، امکان استفاده از فناوری ما برای شیرینسازی سوخت وجود دارد و پس از آن سوخت میتواند به افغانستان صادر شود.»
صادقی با اشاره به تغییر استانداردهای سوخت در افغانستان اظهار کرد: «افغانستان تا حدود یک سال و نیم پیش گازوئیل با گوگرد کمتر از ۵ هزار ppm را میپذیرفت و شرکتها میتوانستند با روشهای اسیدزنی و خاکزنی این نیاز را تأمین کنند، اما از سال گذشته این کشور استانداردهای خود را تغییر داد و اعلام کرد تنها گازوئیل با گوگرد کمتر از ۱۵۰۰ ppm را قبول میکند. در چنین شرایطی دیگر روشهای سنتی پاسخگو نیستند و شرکتها ناچار هستند از روشهای علمی استفاده کنند.»
به گفته وی، همین موضوع باعث شده فناوری ODS به یکی از نیازهای جدی این کریدور تبدیل شود و مورد توجه فعالان این حوزه قرار گیرد.
صادقی خاطرنشان کرد: «در حال حاضر فرآیند مهندسی برای توسعه نسخه پالایشگاهی این فناوری نیز در حال انجام است و در صورت تحقق آن، پالایشگاههای کشور میتوانند از این فناوری برای کاهش بیشتر گوگرد گازوئیل استفاده کنند؛ موضوعی که در نهایت میتواند به کاهش نیاز کشور به واردات گازوئیل منجر شود.»
عمر بیشتر کاتالیستها، آلودگی کمتر هوا
مدیرعامل این شرکت دانشبنیان درباره نقش فناوری ODS در کاهش وابستگی به کاتالیستهای وارداتی نیز گفت: «این فناوری جایگزین HDS نیست بلکه یک روش مکمل محسوب میشود. پالایشگاهها همچنان از تجهیزات و کاتالیستهای HDS استفاده خواهند کرد، اما ODS بخشی از بار فرآیند حذف گوگرد را بر عهده میگیرد. در نتیجه طول عمر کاتالیستها افزایش پیدا میکند. بهعنوان مثال اگر یک کاتالیست در شرایط فعلی پس از دو سال نیاز به بازسازی داشته باشد، با استفاده از این فناوری ممکن است این زمان به چهار سال افزایش پیدا کند؛ بنابراین میزان مصرف کاتالیست کاهش یافته و وابستگی به تأمین آن نیز کمتر میشود.»
به گفته صادقی، کاهش گوگرد موجود در گازوئیل به طور مستقیم بر کاهش آلایندگی اثرگذار است.
وی افزود: «ما در راستای اثرگذاری این فناوری بر کاهش آلایندگی، با کمیسیون محیط زیست مجلس نیز ارتباطاتی داشتهایم. بر اساس گزارشها، سهم گازوئیل و کریدورهای حملونقل در آلودگی هوا بسیار بالاست. در حالی که معمولاً توجه افکار عمومی به موضوع مازوتسوزی جلب میشود، اما آلایندگی ناشی از مصرف گازوئیل در ناوگان حملونقل نیز سهم قابل توجهی در این حوزه دارد.»
مدیرعامل این شرکت دانش بنیان در پایان تأکید کرد: «هرچه میزان گوگرد موجود در گازوئیل کاهش یابد، اثر مستقیمی بر کاهش آلایندگی و بهبود شاخصهای کیفیت هوا خواهد داشت و این فناوری میتواند نقش مؤثری در این زمینه ایفا کند.»
انتهای پیام/
