گزارش ویدئویی؛
حفاظت از دارایی‌های فضایی کشور بر مبنای پدافند و تاب‌آوری دنبال می‌شود
به گزارش خبرگزاری آنا، نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران، در نشست خبری با خبرنگاران حوزه علم و فناوری که صبح امروز در مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت ارتباطات برگزار شد، در پاسخ به پرسش‌های خبرنگاران درباره برنامه‌های پژوهشگاه برای توسعه فناوری‌های فضایی گفت: تلاش می‌کنیم منظومه بومی نوآوری داشته باشیم و بتوانیم از روش‌های جدید ناوبری که در واقع آبمیومتیشن نام دارند، استفاده کنیم. همچنین استفاده از روش‌های فرصت‌طلبانه نوآوری در دستور کار است و جزو راهبرد‌های اصلی محسوب می‌شود.
وی افزود: پژوهشگران ما در پژوهشگاه در حال ساخت و طراحی این موضوع هستند و به‌زودی اخبار آن را خدمت شما اعلام خواهیم کرد. برنامه‌ریزی ما این است که سال آینده بتوانیم بخشی از این سند راهبردی را عملی کنیم.
مکاری درباره تأثیر شرایط جنگ بر فعالیت‌های پژوهشگاه فضایی ایران و تغییر اولویت‌های این مجموعه اظهار کرد: درست است ساختمان‌ها تخریب شد و تجهیزاتی از بین رفت، ولی سرمایه ارزشمند ما سرمایه نیروی انسانی و متخصصان ما هستند. ما بلافاصله به چرخه فعالیت برگشتیم و پروژه‌ها را شروع کردیم.
وی ادامه داد: امروز می‌بینید در یک بازه کوتاه، چند پلتفرم و پروژه‌هایی که از قبل داشتیم، تغییراتی متناسب با نیاز کشور پیدا کرده‌اند. به عنوان مثال، ما در سامان، سوخت مایع را هم شروع کردیم یا در پروژه‌های سری ناهید، فناوری‌های منظومه‌ساز را دیدیم. ما متناسب با نیاز کشور تغییراتی در پروژه‌ها داشتیم و بازتعریفی در پروژه‌ها صورت گرفت.
هوش مصنوعی در زنجیره صنعت فضایی به عنوان یکی از ابزار‌های اصلی پژوهشگاه استفاده می‌شود
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ به پرسشی درباره نقش هوش مصنوعی در طراحی، ساخت و بهره‌برداری از ماهواره‌ها گفت: در همه زنجیره صنعت فضایی از هوش مصنوعی استفاده می‌کنیم. هوش مصنوعی در صنعت فضایی فقط محدود به پردازش داده نمی‌شود. در اینکه چطور منظومه طراحی شود یا در نوآوری فرصت‌طلبانه مبتنی بر هوش مصنوعی، از این فناوری استفاده می‌کنیم.
مکاری افزود: ما در مخابرات به هوش مصنوعی نیاز داریم و همه متخصصان پژوهشگاه فضایی ایران از ابزار‌های هوش مصنوعی در توسعه ماهواره‌ها و توسعه سامانه‌های کاربردی، مخصوصاً در قسمت پیش‌بینی و اصلاح خطا، استفاده می‌کنند. مثلاً سوپر رزولوشن را با هوش مصنوعی انجام می‌دهیم و به طور کلی، هوش مصنوعی جزو ابزار کار ما است. همه این موارد را خودمان توصیه می‌کنیم و از خارج از پژوهشگاه هم استفاده نمی‌کنیم.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره داده‌ها و تصاویر ماهواره خیام نیز گفت: ارائه تصاویر خیام به دستگاه‌ها را از پارسال شروع کردیم. جلسات بسیار زیادی برگزار شد و خدا را شکر شهرداری‌ها توانستند از تصاویر خیام برای توسعه شهری و بررسی ساخت‌وساز‌ها استفاده کنند. شرکت گاز و بقیه صنایع نیز با اقداماتی که در پژوهشگاه شروع شده، در حال استفاده هستند و به صورت جدی در حال گسترش این موضوع هستیم.
وی ادامه داد: یکی از ورودی‌های مهم پلتفرم راز و سامانه ایران‌زمین همین داده‌های خیام هستند. ما آرشیو کل خیام را داریم و در توسعه سامانه‌های کاربردی از این پایگاه داده استفاده می‌کنیم.
داده‌های فضایی در کشاورزی، معدن و پایش فرونشست زمین کاربرد‌های مستقیم دارند
مکاری در تشریح کاربرد‌های ملموس خدمات فضایی برای مردم و دستگاه‌های اجرایی گفت: در حوزه معدن، اینکه سطح برداشت معدن چقدر است، شناسایی معادن جدید و شناسایی معادنی که وجود دارند و وضعیت آنها چطور است، یکی از بسترهایش داده‌های فضایی است.
وی افزود: فرونشست زمین، یکی از حوزه‌هایی است که بهترین مسیر برای پیش‌بینی فرونشست زمین را می‌توان با استفاده از داده‌های فضایی دنبال کرد. سطح برداشت محصولات کشاورزی و ارائه آمار دقیق نیز توسط سامانه‌های خدمات فضایی میسر است.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران ادامه داد: برای اینکه بتوانیم خشکسالی را پیش‌بینی کنیم، وضعیت خشکسالی را پایش کنیم و وضعیت پهنه آبی کشور را استخراج کنیم، مسیرش از خدمات فضایی می‌گذرد.
مکاری درباره ایجاد پژوهشکده کاربرد‌ها و حرکت پژوهشگاه به سمت مأموریت مسئله‌محور اظهار کرد: ستون فقرات اقتصاد دیجیتال، اقتصاد فضا است. این گفته بنده نیست و سازمان تجارت جهانی از این عبارت استفاده کرده است. اقتصاد دیجیتال نیاز به داده دارد و مسیر تأمین این داده‌ها ماهواره‌ها هستند.
وی توضیح داد: ماهواره‌ها داده‌های خام تولید می‌کنند، پردازش داده صورت می‌گیرد، از پردازش داده خدمت ایجاد می‌شود، از خدمت کسب‌وکار فضایی شکل می‌گیرد و از کسب‌وکار، اقتصاد ایجاد می‌شود.
مکاری افزود: ما در پژوهشکده کاربرد‌ها مأموریت توسعه این سامانه‌های کاربردی را برای همه صنایع داریم تا صنایع بتوانند از این سامانه‌های کاربردی به عنوان تصمیم‌یار، ابزار کمکی برای پایش، نظارت و پیش‌بینی استفاده کنند.
وی گفت: در ساختار پژوهشگاه، پژوهشکده ماهواره‌ها را داریم که توسعه ماهواره‌ها را انجام می‌دهد و پژوهشکده‌های زیرسیستمی را داریم که زیرسیستم‌های ما را توسعه می‌دهند. جای یک پژوهشکده کاربردی که بتواند مأموریت خدمت‌رسانی به دستگاه‌های اجرایی را داشته باشد، خالی بوده که در این دوره، به دستور وزیر محترم، این پژوهشکده را راه‌اندازی می‌کنیم.
سامانه ایران‌زمین در دو بخش عمومی و تجاری در حال توسعه و آماده رونمایی است
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره وضعیت سامانه ایران‌زمین گفت: سامانه ایران‌زمین در حال تست است و به‌زودی رونمایی خواهد شد. این سامانه دو حالت عمومی و تجاری دارد. در حالت عمومی، همان نقش گوگل ارث را دارد. در بخش تجاری، شما می‌توانید ابزار‌های پردازشی مختلف و خروجی‌های مختلف داشته باشید که به‌زودی عملیاتی خواهد شد.
مکاری درباره برنامه‌های پژوهشگاه در حوزه ماهواره‌های ناهید نیز گفت: ما ناهید ۳ را داریم که در واقع دسترسی به مدار ژئو است. ماهواره ناهید ۲ را با هدف منظومه‌سازی توصیه می‌کنیم تا بتوانیم فناوری‌هایی را که برای منظومه‌سازی نیاز است، در کشور داشته باشیم. این پروژه فناوری‌هایی را که برای منظومه‌سازی نیاز است، طراحی و توسعه می‌دهد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره راهبرد پژوهشگاه برای توسعه فناوری‌های بومی و مواجهه با فناوری‌های جدید گفت: ما در پژوهشگاه فضایی ایران مأموریت توسعه فناوری، توسعه ماهواره، توسعه منظومه و بهره‌برداری از داده‌های فضایی را داریم. همه فناوری‌های روز دنیا را رصد می‌کنیم و سعی می‌کنیم از این فناوری‌ها در توسعه‌های خودمان استفاده کنیم.
مکاری ادامه داد: راهبرد ما به یک شرکت خاصی مربوط نمی‌شود و به صورت کلی همه فناوری‌های دنیا را رصد می‌کنیم. تغییر راهبردی هم که امروز شاهد آن هستیم، در همین راستا است.
وی افزود: ما از همه نوع فناوری‌هایی که وجود دارد استفاده می‌کنیم. به عنوان مثال، یکی از فناوری‌های مجموعه منظومه‌سازی، آهسته است؛ در واقع اینترست که یکی از فناوری‌های مهم در منظومه‌سازی است، این فناوری را داریم بومی‌سازی می‌کنیم و شروع کرده‌ایم. این هم در همین راستا است.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره سامانه‌های موقعیت‌یابی و همکاری‌های مربوط به آن گفت: در راهبرد ناوبری که داریم، همه گزینه‌ها را بررسی می‌کنیم و همه حالت‌هایی که می‌توانیم نوآوری بومی داشته باشیم، در دستور کار داریم. منظومه بومی، روش‌های آگمنتیشن، روش‌های فرصت‌طلبانه و ارائه خدمت و گرفتن خدمت از کشور‌های دیگر، همه در برنامه ما هستند.
وی اضافه کرد: در بخش عملیاتی، برنامه داریم که سال آینده یک نوآوری بومی داشته باشیم. ممکن است در نمونه‌های اولیه نباشد، ولی ان‌شاءالله در برنامه‌ریزی که انجام شده، سال آینده نوآوری هم خواهیم داشت.
مأموریت اصلی پژوهشگاه گسترش ماهواره، منظومه و فناوری‌های مورد نیاز کشور است
مکاری درباره مأموریت اصلی پژوهشگاه فضایی ایران و نحوه تعریف وظایف این مجموعه گفت: مأموریت ما در پژوهشگاه فضایی ایران توسعه ماهواره، توسعه منظومه و توسعه فناوری است و در این راستا حرکت می‌کنیم. اگر وظیفه‌ای به ما سپرده شود، حتماً انجام می‌دهیم، ولی مأموریت اصلی ما اقدامات ایجابی است تا بتوانیم منظومه‌های بومی داشته باشیم و فناوری‌هایی را که در راستای خدمات مورد نیاز کشور هستند، توسعه دهیم.
وی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر آسیب‌های واردشده بر مراکز علمی و تجهیزات پژوهشی گفت: همان‌طور که امروز شاهد بودید، این موضوع باعث توقف فعالیت‌ها نشده است. ما در صنعت فضا توانستیم با سرعت بیشتری خدمات را ارائه دهیم. ما در یک فاصله خیلی کوتاه به چرخه فعالیت برگشتیم، بازتعریف پروژه‌ها را انجام دادیم و سعی کردیم مشارکت بیشتری با دستگاه‌های اجرایی داشته باشیم.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران افزود: یکپارچه‌سازی سامانه‌های کاربردی و توسعه سامانه ایران‌زمین نمونه‌هایی از این اقدامات هستند. خدا را شکر می‌کنیم که متخصصان ما باایمان و متعهد هستند و ما وابسته به تجهیزات و ساختمان نیستیم که از کار کردن متوقف شویم و منتظر باشیم که دیگران برای ما تصمیم بگیرند. ما خوداتکا هستیم و توانستیم پروژه‌های قبلی را ادامه دهیم، پروژه‌ها را بازآرایی کنیم، از فناوری‌های به‌روز استفاده کنیم و کاری کنیم که نیاز کشور مرتفع شود.
مکاری درباره نیاز‌های کشور پس از عملیاتی شدن پلتفرم راز و سامانه ایران‌زمین گفت: با عملیاتی شدن سامانه ایران‌زمین، یک تحول بزرگ در کشور روی خواهد داد. ما مرکز رشد فضایی را در حال راه‌اندازی داریم تا بتوانیم پژوهشگران و شرکت‌های نوپا را در صنعت فضایی فعال کنیم و زیست‌بوم صنعت فضایی را شکل دهیم و همه بازیگران در این صنعت نقش کلیدی را ایفا کنند.
زیرساخت‌های آسیب‌دیده برای ادامه پروژه‌ها احیا شده‌اند
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره خسارت‌های مادی واردشده به پژوهشگاه و روند بازسازی زیرساخت‌ها گفت: خساراتی وارد شده که ما خیلی زود توانستیم زیرساخت‌های مورد نظر را که برای توسعه ماهواره‌ها بود، احیا کنیم. طبیعتاً زیرساخت‌ها به آن حالت صددرصدی که لازم است نرسیده‌اند، ولی زیرساخت‌هایی که برای کار‌هایی که شروع کرده‌ایم نیاز است، تأمین و ساخته شده است. انتظارمان این است که نسبت به قبل خیلی بهتر خواهد بود.
مکاری درباره شاخص‌های ارزیابی صنعت فضایی ایران در پنج سال آینده نیز گفت: قبلاً شاخص‌هایی که در نظر گرفته می‌شد، تعداد ماهواره‌ها بود. شاخص‌ها در این دوره در حال تغییر هستند. ما از خدمات به توسعه ماهواره می‌پردازیم و بررسی می‌کنیم که چقدر بهره‌بردار داریم، چقدر توانسته‌ایم به مشتریان سرویس ارائه بدهیم و چقدر توانسته‌ایم نیاز‌های کشور را رفع کنیم.
وی ادامه داد: ما در حال بازتعریف شاخص‌ها هستیم. شاخص‌های اقتصاد فضا یکی از مسائل مهمی است که شروع کرده‌ایم و توسعه هوشمند اقتصاد فضا هم در همین راستا است که واقعاً نوع شاخص فرق کرده است. به‌زودی گزارش‌هایی را در این راستا خدمت شما اطلاع خواهیم داد.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره همکاری‌های بین‌المللی در حوزه فناوری فضایی گفت: ما در دو بخش فعالیت‌هایمان را شروع کرده‌ایم. نخست، مشارکت در تدوین استاندارد‌های بین‌المللی است که پژوهشگران ما قصد دارند در اسناد و استاندارد‌های بین‌المللی مرتبط حضور داشته باشند و به‌زودی گزارش‌هایی را اعلام خواهیم کرد. همچنین مشارکت در توسعه ماهواره‌های مشترک نیز جزو راهبرد ما است و در برنامه قرار دارد که آن را اجرایی کنیم.
مکاری درباره جایگاه ایران در منطقه در حوزه فناوری فضایی گفت: شاید الان نتوان به این سؤال پاسخ دقیقی داد و در چند ماه آینده آن را مشخص می‌کنیم.
اقتصاد فضا با فعال شدن بخش خصوصی و ایجاد زیرساخت‌های فضایی توسعه پیدا می‌کند
مکاری درباره تبدیل خدمات فضایی از فعالیت عمدتاً دولتی و حاکمیتی به یک بازار اقتصادی واقعی گفت: این در واقع هدف اصلی ما است. در ابتدای عرایضم گفتم اقتصاد فضا منوط به این است که بخش خصوصی فعال شود.
وی ادامه داد: ما در این دوره تفاهم‌نامه‌های زیادی را امضا کردیم و با بهره‌برداران بستر‌هایی را فراهم کردیم که بخش خصوصی بتواند فعالیت کند. مرکز رشد یکی از این اهداف است. ایجاد یک سکوی یکپارچه که بتوانند به داده‌های فضایی دسترسی داشته باشند نیز در همین راستا است.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران افزود: پژوهشگاه فضایی ایران امسال در نقش ایجادکننده زیرساخت‌های فضایی است و محیطی را فراهم می‌کند که فعالان و متخصصان فضایی بتوانند بهره‌برداری کنند.
مکاری درباره تأثیر جنگ بر فعالیت‌های پژوهشگاه و امکان ارائه برآورد خسارت گفت: جنگ تأثیرگذار بوده و یک توقفی در فعالیت‌های ما صورت گرفت، ولی بعد از این توقف، دوباره به چرخه فعالیت برگشتیم و بازتعریفی بر اساس شرایط موجود صورت گرفت.
وی افزود: نوع فناوری‌هایی که استفاده می‌کردیم تغییر پیدا کرده و همچنین نحوه کار کردن ما هم عوض شده است. سعی کردیم بخش خصوصی فعال شود، نقش تسهیلگری را ایفا کنیم و دولت نقش ایجاد زیرساخت فضایی را ایفا کند.
مکاری درباره برآورد خسارت‌های واردشده اظهار کرد: به دلیل شرایط، الان نمی‌توانیم گزارشی ارائه کنیم و ان‌شاءالله در جلسات عادی گزارش خواهیم داد.
وی درباره تغییر رویکرد تأمین بودجه نیز گفت: تغییری که ایجاد شده، این است که بودجه مورد نیازمان را از بهره‌برداران خواهیم گرفت. ما ماهواره‌های تخصصی توسعه می‌دهیم که نیاز این دوستان را فراهم کنیم. مدل‌های سرمایه‌گذاری نیز وجود دارد و سرمایه‌گذاران می‌توانند مشارکت کنند.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران ادامه داد: مدلی که در دنیا وجود دارد، این است که بخش خصوصی خیلی فعال شده است. ایستگاه‌های زمینی خدمت توسط بخش خصوصی ارائه می‌شود و پرتابگر‌ها نیز توسط بخش خصوصی انجام می‌شود.
وی تأکید کرد: هدفی که ما در پژوهشگاه دنبال می‌کنیم، وابستگی حداقلی است تا اقتصاد فضا شکل بگیرد و فعالیت‌های فضایی بتوانند هزینه‌های خودشان را جبران کنند.
ترویج فضایی و توسعه ابزار‌های آموزشی برای گروه‌های مختلف در دستور کار است
مکاری درباره برنامه‌های پژوهشگاه برای معرفی دستاورد‌های فضایی و ملموس‌تر شدن این فناوری‌ها برای مردم گفت: یکی از اقداماتی که در پژوهشگاه شروع شده، ترویج در حوزه فضایی است. سعی داریم شبیه‌ساز‌های مختلف با فناوری توسعه دهیم و فراهم کنیم، هنرستان فضایی و فیلم‌های فضایی توسعه پیدا کند و مجلات فضایی در سنین مختلف ایجاد شود. این‌ها اقداماتی در راستای ترویج فضایی است که ان‌شاءالله جلسات آن را هم برگزار می‌کنیم.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره اقدامات مربوط به پدافند غیرعامل و حفاظت از دارایی‌های فضایی گفت: ما کلاً عمده اقداماتی که انجام داده‌ایم، سعی کردیم پدافند را لازمه کارمان بدانیم و همه فعالیت‌هایمان را در این راستا تعریف کردیم که بتواند تاب‌آور باشد و پدافند رعایت شده باشد.
مکاری در تشریح محور بهره‌برداری اقتصادی از خدمات فضایی نیز گفت: طبیعتاً خیلی از دستگاه‌های کشور تأمین می‌کنند، چون دسترسی‌هایی به داده‌های فضایی نبود. ما این بستر را فراهم کردیم که دستگاه‌های اجرایی بتوانند این خدمات را از داخل کشور بگیرند.
وی ادامه داد: در این زیست‌بوم، داده‌ها را در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهیم تا سامانه توسعه دهند و بتوانند بهره‌برداری کنند و دستگاه‌ها ارائه خدمت دهند. این روند بستری فراهم می‌کند که کار اقتصادی در حوزه صنعت فضایی شکل بگیرد.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پایان گفت: امیدآفرین است که متخصصان ما در پژوهشگاه فضایی ایران زحمات خیلی زیادی می‌کشند تا بتوانند خدمات پایه را به کشور توسعه دهند و صنعت فضایی را به سمت صنعت کاربردمحور و داده‌محور ببرند تا بتواند نیاز‌های کشور را تأمین کند.
وی در پایان از خبرنگاران حاضر در نشست تشکر کرد و گفت: ان‌شاءالله در فرصت‌های بعدی که به مناسبت‌های مربوط به حوزه صنعت فضایی باشد، با خبر‌های بهتری در خدمت شما هستیم.
انتهای پیام/
