گزارش ویدئویی؛
سلیقه غذایی ما تا حدی ریشه ژنتیکی دارد
اینکه یک غذا را دوست داشته باشیم یا از آن بدمان بیاید، اگرچه در نگاه اول فقط یک سلیقه شخصی به نظر می‌رسد؛ اما بخشی از این انتخاب‌ها می‌تواند ریشه ژنتیکی داشته باشد. حالا پژوهشگران از همین تفاوت ساده میان سلیقه غذایی افراد استفاده کرده‌اند تا سرنخ‌های تازه‌ای درباره ارتباط میان آنچه می‌خوریم و سلامت پیدا کنند.
در یک مطالعه، پژوهشگران دریافتند افرادی که علاقه بیشتری به طعم و بوی پیاز داشتند، احتمال کمتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا داشتند. البته این یافته به این معنا نیست که خوردن پیاز می‌تواند از این بیماری‌ها پیشگیری کند. پژوهشگران از ژن‌های مرتبط با حس بویایی و چشایی به‌عنوان ابزاری برای بررسی دقیق‌تر رابطه میان غذا و بیماری استفاده کرده‌اند؛ رویکردی که می‌تواند به پاسخ دادن به یکی از پرسش‌های دشوار در پژوهش‌های تغذیه کمک کند که آیا یک ماده غذایی واقعاً بر سلامت اثر می‌گذارد یا فقط همراه با عوامل دیگری با سلامت ارتباط دارد؟
پیش‌تر آناتک در گزارشی با عنوان «ژنتیک تعیین می‌کند پیاز را دوست داشته باشید یا نه»، به یافته‌های این پژوهش و ارتباط میان علاقه به پیاز و برخی پیامدهای سلامت پرداخته‌است. این بار اما سراغ یکی از پژوهشگران این مطالعه رفته‌ایم تا درباره پشتوانه ژنتیکی این ارتباط، محدودیت‌های چنین یافته‌هایی و اینکه این روش در آینده چه کمکی به پژوهش‌های تغذیه خواهد کرد، بیشتر بدانیم.
در همین زمینه، آناتک با دکتر «دنیل لیانگ-دار هوانگ» (Dr. Daniel Liang-Dar Hwang)، اپیدمیولوژیست ژنتیک، متخصص ژنتیک آماری و پژوهشگر مؤسسه علوم زیستی مولکولی «دانشگاه کوئینزلند» (The University of Queensland) استرالیا گفت‌وگو کرده‌است.
دکتر دنیل لیانگ-دار هوانگ - Dr. Daniel Liang-Dar Hwang
چه چیزی باعث شد از ژن‌های مرتبط با چشایی و بویایی برای بررسی ارتباط میان رژیم غذایی و بیماری‌ها استفاده کنید؟
یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها در پژوهش‌های تغذیه، تفکیک «علت» از «همبستگی» است. افرادی که برخی غذاهای خاص را مصرف می‌کنند، اغلب از جنبه‌های دیگری مانند وضعیت سلامت و شرایط اجتماعی‌اقتصادی نیز با دیگران تفاوت دارند و همین موضوع تشخیص اینکه آیا خودِ یک ماده غذایی بر سلامت تأثیر می‌گذارد یا خیر را دشوار می‌کند.
چشایی و بویایی دو عامل زیستی اصلی هستند که بر انتخاب غذایی ما تأثیر می‌گذارند. ما متوجه شدیم ژن‌های دخیل در این دو حس می‌توانند راهی مبتنی بر زیست‌شناسی برای بررسی تأثیر غذاها بر سلامت در اختیار ما قرار دهند. من این موضوع را به طور کامل‌تر در گزارشی با عنوان «چرا مطالعات تغذیه اغلب با هم در تضاد هستند - و چگونه ژنتیک ممکن است کمک کند» بررسی کرده‌ام.
آیا سلیقه غذایی افراد می‌تواند تحت تأثیر ژنتیک آنها باشد و باعث شود بعضی غذاها را بیشتر از دیگران دوست داشته باشند؟
دنیل هوانگ: ژن‌های ما یکی از عوامل متعدد تأثیرگذار بر ترجیحات غذایی هستند و عواملی مانند فرهنگ، نحوه تربیت، تجربه و غذا‌هایی که در طول زندگی در معرض آنها قرار می‌گیریم نیز نقش دارند
بله، تا حدودی. ژن‌های ما یکی از عوامل متعدد تأثیرگذار بر ترجیحات غذایی هستند و عواملی مانند فرهنگ، نحوه تربیت، تجربه و غذا‌هایی که در طول زندگی در معرض آنها قرار می‌گیریم نیز نقش دارند.
مطالعه ما نشان داد تفاوت‌های ژنتیکی در گیرنده‌های چشایی و بویایی در این موضوع نقش دارند که چرا برخی افراد به‌طور طبیعی غذا‌هایی مانند پیاز، سیر یا ترب کوهی را بیشتر از دیگران دوست دارند. با این حال، ژن‌ها تعیین نمی‌کنند که ما چه چیزی می‌خوریم؛ بلکه فقط بر ترجیحات ما تأثیر می‌گذارند.
نمونه دیگری که دوست دارم به آن اشاره کنم، تأثیر ژن‌ها بر انتخاب روزانه میان قهوه و چای که مقاله آن در وب‌سایت «کانورسیشن» (The Conversation) منتشر شده‌است.
بر اساس پژوهش شما، آیا مردم باید مصرف پیاز را بیشتر کنند یا هنوز برای چنین توصیه‌ای زود است؟
یافته‌های ما نشان می‌دهد پیاز ممکن است فوایدی برای سلامت داشته باشد، اما هنوز برای توصیه به مردم درباره افزایش مصرف پیاز، صرفاً بر اساس این مطالعه، زود است.
مهم‌ترین دستاورد پژوهش ما، ارائه یک روش جدید برای به‌دست آوردن شواهد قوی‌تر درباره این موضوع است که آیا غذاها بر سلامت تأثیر می‌گذارند یا خیر. امیدواریم این رویکرد به شناسایی غذا‌هایی کمک کند که واقعاً اثرات محافظتی دارند.
اگر فردی از نظر ژنتیکی احتمال کمتری داشته باشد که از خوردن پیاز لذت ببرد، اما با این حال به‌طور منظم پیاز مصرف کند، آیا می‌تواند از فواید احتمالی آن بهره‌مند شود؟
بله، احتمالاً. این گونه ژنتیکی نیست که فایده‌ای برای فرد ایجاد می‌کند؛ بلکه این تفاوت ژنتیکی صرفاً به ما کمک می‌کند اثرات مصرف پیاز را بررسی کنیم. اگر پژوهش‌های آینده تأیید کنند که خودِ پیاز اثرات مفیدی دارد، انتظار می‌رود این فواید از مصرف پیاز ناشی شوند، نه از داشتن یک ژن خاص.
آیا فکر می‌کنید این رویکرد در آینده می‌تواند به ارائه توصیه‌های غذایی شخصی‌سازی‌شده بر اساس ژنتیک افراد کمک کند؟
این پژوهش در نهایت می‌تواند به توسعه «تغذیه شخصی‌سازی‌شده» کمک کند؛ زیرا به ما کمک می‌کند بفهمیم چرا افراد مختلف به غذاها واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهند و چه توصیه‌های غذایی ممکن است برای افراد مختلف مؤثرتر باشند. با این حال، هنوز فاصله زیادی با طراحی رژیم‌های غذایی صرفاً بر اساس ژنتیک داریم.
آیا ممکن است در آینده توصیه‌های غذایی بر اساس ویژگی‌های هر فرد تنظیم شوند؟
دستورالعمل‌های غذایی در سطح جمعیت همچنان اهمیت خود را حفظ خواهند کرد. با این حال، دستورالعمل‌های آینده ممکن است بیش از پیش تفاوت‌های زیستی و ترجیحات غذایی افراد را در نظر بگیرند و در صورت وجود شواهد علمی قوی، توصیه‌های غذایی را شخصی‌سازی کنند.
آیا این روش می‌تواند غذاهای دیگری را که خطر بیماری‌های مزمن را کاهش می‌دهند شناسایی کند؟ آیا ماده غذایی یا گروه غذایی خاصی برای شما امیدوارکننده‌تر است؟
قطعاً. ما در حال حاضر یافته‌های مربوط به پیاز را دنبال می‌کنیم تا سازوکار‌های زیستی‌ای را که ممکن است این ارتباط را توضیح دهند، بهتر درک کنیم. هم‌زمان، در تلاش هستیم ژن‌های بیشتری مرتبط با چشایی و بویایی را شناسایی کنیم که بر ترجیحات غذایی و میزان مصرف غذا در افراد تأثیر می‌گذارند.
هر رابطه جدیدی که میان یک ژن و یک ماده غذایی پیدا می‌کنیم، فرصت دیگری برای بررسی این موضوع در اختیار ما قرار می‌دهد که آیا آن ماده غذایی واقعاً می‌تواند بر سلامت تأثیر بگذارد یا خیر. در طول زمان، امیدواریم این رویکرد به پژوهشگران امکان دهد طیف بسیار گسترده‌تری از غذاها و الگو‌های غذایی را بررسی کنند و شواهد علمی قوی‌تری برای توصیه‌های غذایی آینده فراهم آورند.
بزرگ‌ترین چالش برای اثبات اینکه یک ماده غذایی واقعاً باعث یک فایده برای سلامت می‌شود، نه اینکه صرفاً با آن مرتبط باشد، چیست؟
دنیل هوانگ: تفاوت‌ها می‌توانند باعث شوند غذاها سالم‌تر از آنچه واقعاً هستند به نظر برسند یا حتی گاهی فواید واقعی آنها را پنهان کنند
بزرگ‌ترین چالش این است که افراد غذاها را به‌صورت تصادفی انتخاب نمی‌کنند. برای مثال، فردی که سبزیجات بیشتری مصرف می‌کند ممکن است بیشتر ورزش کند، کمتر سیگار بکشد یا درآمد بالاتری داشته باشد. این تفاوت‌ها می‌توانند باعث شوند غذاها سالم‌تر از آنچه واقعاً هستند به نظر برسند یا حتی گاهی فواید واقعی آنها را پنهان کنند.
رویکرد ما با استفاده از تفاوت‌های ژنتیکی طبیعی که بر ترجیحات غذایی تأثیر می‌گذارند، به رفع این مشکل کمک می‌کند.
ممکن است بسیاری از افراد با دیدن چنین تیتر‌هایی تصور کنند یک ماده غذایی به‌تنهایی می‌تواند از بیماری پیشگیری کند. دوست دارید مردم چه برداشتی از پژوهش شما داشته باشند؟
دنیل هوانگ: امیدوارم مردم این تصور را پیدا نکنند که پیاز درمان دیابت یا فشار خون بالا است. رژیم غذایی موضوعی بسیار پیچیده است و هیچ ماده غذایی به‌تنهایی تعیین‌کننده وضعیت سلامت ما نیست
امیدوارم مردم این تصور را پیدا نکنند که پیاز درمان دیابت یا فشار خون بالا است. رژیم غذایی موضوعی بسیار پیچیده است و هیچ ماده غذایی به‌تنهایی تعیین‌کننده وضعیت سلامت ما نیست.
در عوض، امیدوارم مردم متوجه شوند که اکنون روش بهتری برای درک این موضوع در اختیار داریم که کدام غذاها واقعاً بر خطر ابتلا به بیماری‌ها تأثیر می‌گذارند.
با نگاه به آینده، فکر می‌کنید این رویکرد در پنج تا ۱۰ سال آینده چگونه می‌تواند پژوهش‌های تغذیه و سلامت عمومی را تغییر دهد؟
امیدوارم این رویکرد به پژوهش‌های تغذیه کمک کند از این پرسش که آیا غذاها صرفاً با سلامت ارتباط دارند یا خیر، فراتر بروند و به شناسایی غذا‌هایی برسند که واقعاً بر خطر ابتلا به بیماری‌ها تأثیر می‌گذارند.
اگر این رویکرد موفق باشد، می‌تواند به اولویت‌بندی غذاها برای کارآزمایی‌های بالینی، تقویت دستورالعمل‌های غذایی و در نهایت، حمایت از رویکرد‌های شخصی‌سازی‌شده‌تر در حوزه تغذیه کمک کند.
انتهای پیام/
