چگونه از میان انبوه برچسبهای فریبنده، مکمل واقعی را تشخیص دهیم؟
دکتر «پیتر کوهن» (Pieter Cohen, M.D)، دانشیار پزشکی در دانشکده پزشکی هاروارد و از پژوهشگران برجسته حوزه ایمنی و کیفیت مکملهای غذایی در ایالات متحده است. او فارغالتحصیل دانشکده پزشکی «ییل» (Yale) است و دورههای آموزشی و تخصصی خود را در شبکه درمانی «کمبریج هلث اللاینس» (Cambridge Health Alliance) به پایان رسانده است. دکتر کوهن در سالهای اخیر با رویکردی علمی، به بررسی دقیق آزمایشگاهی مکملهای موجود در بازار پرداخته و یافتههای او پرده از حقایق نگرانکنندهای برداشته است که در بسیاری از موارد، با آنچه بر روی برچسب محصولات درج شده، تفاوت معناداری دارد:
تحقیق درباره مکملهای جایگزین استروئید: دکتر کوهن در مطالعهای که در ژورنال JAMA Network Open منتشر شد، وضعیت مکملهایی را بررسی کرد که بهعنوان «جایگزین طبیعی استروئیدهای آنابولیک» در پایگاه داده رسمی موسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) ثبت شده بودند. نتایج این بررسی نشان داد که هیچکدام از محصولات تجزیه و تحلیل شده برچسبگذاری دقیقی نداشتند؛ بهطوریکه نه تنها بخش قابلتوجهی از ترکیبات ادعاشده در آنها یافت نشد، بلکه برخی محصولات حاوی مواد داروییِ غیرمجاز و ترکیبات شیمیاییِ آزمایشنشدهای بودند که هیچگونه تاییدیه ایمنی برای مصرف انسانی ندارند.
شناسایی محرکهای ممنوعه: دکتر کوهن در پژوهشی که در ژورنال Clinical Toxicology منتشر شد، ۱۷ برند مکمل ورزشی و کاهش وزن را که حاوی ماده «دترنول» (Deterenol) بودند، مورد آزمایش قرار داد. یافتههای این تحقیق نشان داد که در این محصولات، ۹ نوع ماده محرک ممنوعه وجود دارد. نکته نگرانکننده این است که در بسیاری از موارد، تولیدکنندگان چندین ماده محرک مختلف را در یک محصول با هم ترکیب کرده بودند (گاهی تا ۴ محرک در یک محصول)؛ ترکیباتی که هرگز در انسان آزمایش نشدهاند و ایمنی آنها کاملاً نامشخص است. این «کوکتلهای محرک» در حالی به فروش میرسند که مصرف آنها با حوادث قلبی جدی، از جمله ایست قلبی، مرتبط دانسته شده است.
تحقیق درباره پاستیلهای ملاتونین: دکتر کوهن در مطالعهای که در ژورنال JAMA منتشر شد، ۲۵ برند پاستیل ملاتونین را بررسی کرد. نتایج نشان داد که ۸۸ درصد محصولات برچسبگذاری نادرستی داشتند؛ به این معنا که مقدار ملاتونین موجود در آنها به شدت متغیر بود و از ۷۴ درصدتا ۳۴۷ درصد مقدارِ اعلامشده روی بستهبندی نوسان داشت. همچنین در برخی از این محصولات، ماده «کانابیدیول» (CBD - ترکیب مشتقشده از گیاه شاهدانه که در دوزهای بالا میتواند برای کودکان عوارض عصبی و ایمنی داشته باشد) شناسایی شد. این یافتهها هشدار میدهد که مصرف این پاستیلها، میتواند افراد (بهویژه کودکان) را در معرض دوزهای غیرقابلپیشبینی و بسیار بالایی از ملاتونین و CBD قرار دهد. در حالی که CBD کاربردهای پزشکی بسیار محدودی دارد؛ اما هیچ تأییدیهای از سازمان غذا و دارو (FDA) برای مصرف در کودکان سالم دریافت نکرده است.
دکتر پیتر کوهن
آیا فکر میکنید صنعت مکملها این تصور را ایجاد کرده که حتی افراد سالم هم بدون شواهد علمی قوی به مکمل نیاز دارند؟
بله، کاملا موافقم. من در یکی از مقالاتم توضیح دادهام که شرکتهای تولیدکننده مکمل در آمریکا چگونه میتوانند شواهد علمیِ کافی داشته باشند که یک ماده خاص هیچ تأثیری در بهبود سلامت ندارد؛ اما با این وجود، همچنان آن را بهعنوان یک محصول مفید و اثربخش به فروش میرسانند.
چرا بازار جهانی مکملها با وجود شواهد علمی محدود برای بسیاری از محصولات، با چنین سرعتی در حال رشد است؟
فکر میکنم این موضوع به آزادی عمل گسترده آنها در تبلیغ فواید سلامتی (حتی زمانی که چنین فوایدی وجود ندارند) بازمیگردد.
آیا برخی ویتامینها و مکملها بیشتر بر پایه تبلیغات بازاریابی به فروش میرسند تا علم؟
ویتامینها و مواد معدنی زمانی که بیمار دچار «کمبود» باشد، بخش ضروری از مراقبتهای پزشکی هستند و من در چنین شرایطی همیشه آنها را برای بیمارانم تجویز میکنم. اما متأسفانه، این محصولات اغلب با ویژگیهایی «جادویی» تبلیغ میشوند که هیچ ارتباطی با شواهد علمی ندارند.
بسیاری از مردم فرض میکنند اگر مکملی بدون نسخه فروخته میشود، حتما کاملا ایمن است. این باور چقدر گمراهکننده است؟
بله، این یک مشکل رایج است. ما میدانیم که مکملها میتوانند اثرات جانبی جدی بر سلامت داشته باشند.
آیا مصرف بیش از حد برخی ویتامینها میتواند به اندازه کمبود ویتامین خطرناک باشد؟
بله. هر ویتامینی حد مجاز (Upper Limit) مشخصی دارد که عبور از آن میتواند به عوارض جانبی خطرناک منجر شود.
در تحقیقات خود، چند وقت یکبار با مکملهایی مواجه شدهاید که حاوی مواد اعلامنشده یا موادی متفاوت از آنچه روی برچسب آمده است، هستند؟
در طول پژوهشهایمان، ما بهطور مکرر با مکملهای «تقلبی» (Adulterated) مواجه میشویم؛ محصولاتی که با مواد غیرمنتظره، داروهای غیرمجاز و یا آلودگیها ترکیب شدهاند. در موارد دیگر، اگرچه ماده ذکر شده روی برچسب در محصول وجود دارد؛ اما مقدار آن به درستی گزارش نشده است؛ به این معنا که گاهی مقدار آن بیش از حدِ اعلامشده و گاهی بسیار کمتر از آن است. (به مطالعاتی که در مقدمه ذکر شد مراجعه کنید).
آیا مقررات فعلی نظارت کافی بر ایمنی و کیفیت مکملها دارند یا هنوز خلاهای بزرگی در سیستم وجود دارد؟
خلأهای بزرگی در سیستم نظارتی فعلی وجود دارد. من برخی از این مشکلات را در مقالاتم به تفصیل تشریح کردهام.
به نظر شما چرا بسیاری از مردم به جای بهبود رژیم غذایی و سبک زندگی، به مصرف مکملها روی میآورند؟
عوامل متعددی دخیل است. نخست، باور غلطی وجود دارد که همه مکملها «طبیعی» هستند (که واقعیت ندارد!) و اینکه ترکیبات طبیعی لزوما از داروها ایمنترند. دوم، تبلیغات گمراهکنندهای است که مردم درباره مزایای سلامتیِ مکملها بهطور مداوم با آن مواجه میشوند. در نهایت، بدبینی خاصی نسبت به جامعه پزشکی وجود دارد؛ برخی تصور میکنند پزشکان درمانهای واقعی و سودمند را از بیماران پنهان میکنند تا فقط داروهای شیمیایی خود را تجویز کنند!
شبکههای اجتماعی و اینفلوئنسرهای حوزه سلامت چه نقشی در گسترش اطلاعات غلط درباره مکملها دارند؟
همیشه اطلاعات غلط درباره مکملها وجود داشته است؛ اما شبکههای اجتماعی تعداد افرادی را که در معرض این اطلاعات نادرست قرار میگیرند، به شدت افزایش داده است.
اگر بخواهید یک پیام مهم به مصرفکنندگان درباره ویتامینها و مکملهای غذایی بدهید، چه میگویید؟
ادعاهای روی برچسب محصول را نادیده بگیرید و در عوض با پزشک شخصی خود صحبت کنید. نگرانیهای خود را مطرح کنید تا ببینید آیا اصلا ویتامین یا ماده معدنی خاصی هست که برای شما مفید باشد یا خیر.
انتهای پیام/
