«روابط عمومی» در خط مقدم مدیریت ادراک/ جنگهای کلاسیک جای خود را به جنگ شناختی دادهاند
به گزارش خبرگزاری آنا، نشست تخصصی روابط عمومی در جنگ تحمیلی سوم؛ از مدیریت در جنگ شناختی تا بازسازی اعتماد اجتماعی به مناسبت روز جهانی ارتباطات و هفته ملی روابطعمومی، با حضور نازنین ملکیان، مدیر گروه دانشی ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی و صدیقه ببران، از استادان برجسته حوزه ارتباطات، در دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه این واحد دانشگاهی برگزار شد.
نازنین ملکیان، در این نشست با تبریک روز جهانی ارتباطات و هفته ملی روابطعمومی، اظهار کرد: ما در دنیای امروز شاهد تغییر ماهیت جنگها هستیم؛ بهگونهای که دیگر نمیتوان صرفاً از جنگ به معنای کلاسیک و فیزیکی آن سخن گفت. جنگهای امروز از رویکردهای سنتی فاصله گرفته و به سمت جنگهای اطلاعاتی، رسانهای و بهویژه جنگ شناختی حرکت کردهاند.
وی با ارائه نموداری از نسبت مفهومی میان جنگهای مدرن، تصریح کرد: جنگ شناختی، زمان نمیشناسد و زیرمجموعهای از جنگ هیبریدی یا ترکیبی است. در این نوع جنگ، ابزارهای سختافزاری و نرمافزاری بهصورت همزمان به کار گرفته میشوند. هدف اصلی در جنگ شناختی، نه زیرساختهای فیزیکی، بلکه ذهن مخاطب است. در واقع، دشمن با استفاده از ترکیبی از تحریمهای اقتصادی، عملیات رسانهای و حملات سایبری، به دنبال ایجاد احساس ناامیدی، بیاعتمادی و اضطراب اجتماعی است تا از طریق مهندسی افکار عمومی، تغییر رفتار در جامعه را رقم بزند.
مدیر گروه ارتباطات واحد تهران مرکزی افزود: تفاوت اساسی میان جنگ سایبری و شناختی در این است که جنگ سایبری، سامانه و زیرساختها (مانند سیستمهای بانکی یا سوخت) را هدف قرار میدهد، اما جنگ شناختی مستقیماً بر ادراک فرد متمرکز است. برای مثال، یک اختلال فنی در حمله سایبری، تنها یک مشکل تکنیکی نیست، بلکه با ایجاد ترس و آشفتگی روانی، ابعاد گستردهتری در حوزه جنگ شناختی پیدا میکند.
ملکیان با اشاره به اهمیت جنگ روایتها، بیان کرد: روابطعمومیها دیگر در دوران انتقال ساده اطلاعات نیستند، بلکه در دوران مدیریت ادراک فعالیت میکنند. در این فضا، صرفِ زودتر اطلاعرسانی کردن به معنای پیروزی نیست، بلکه روایتی موفق است که بتواند با بهرهگیری از هوشمندی و در نظر گرفتن ابعاد هیجانی، اقناعکننده و اثربخش باشد.
وی تأکید کرد: فعالان حوزه روابطعمومی باید با درک دقیق این تغییر پارادایم، به سمت مدیریت افکار عمومی و بازسازی اعتماد اجتماعی حرکت کنند؛ چرا که در جنگهای شناختی، غلبه احساسات بر عقلانیت، مخاطب را در برابر اطلاعات دستکاری شده آسیبپذیر میکند و اینجاست که نقش روابط عمومیهای استراتژیک پررنگتر از همیشه جلوه میکند.
نقش کلیدی روابط عمومی در پیشگیری از ابهام اطلاعاتی
ملکیان، با تشریح مراحل عملیاتی جنگ شناختی، گفت: یکی از نقاط اتصال وظایف روابطعمومی در دوران جدید با جامعه، مدیریت ابهام اطلاعاتی است. فرمول گسترش شایعه در جنگهای شناختی بسیار ساده، اما ویرانگر است؛ هر جا که خلأ اطلاعاتی وجود داشته باشد، شایعه متولد میشود. در مواجهه با موضوعات مهمی مانند جنگ، روابط عمومیها باید با ارائه اطلاعات دقیق، علمی و سادهسازیشده در زمان مناسب، اجازه شکلگیری این خلأ و در نتیجه، ایجاد اضطراب و آشفتگی ذهنی در جامعه را ندهند.
وی افزود: هدف نهایی دشمن در عملیات شناختی، تغییر محاسبات ذهنی مخاطب و فرسایش اعتماد عمومی است. اگر روابط عمومی نتواند در این بحران روایت به درستی فضاسازی کرده و روایت صحیح را ارائه دهد، جامعه دچار آشفتگی شناختی و قطبیسازی خواهد شد. هدف اصلی دشمن، هدف قرار دادن مشارکت و انسجام اجتماعی است تا با القای ابهام، ذهن مخاطب را از تحلیلهای عقلانی و منطقی دور کرده و به سمت تحلیلهای هیجانی و احساسی سوق دهد.
حکمرانی الگوریتمی و ضرورت روابط عمومی نسل جدید
مدیر گروه ارتباطات دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی با اشاره به اهمیت حکمرانی الگوریتمی، تصریح کرد: ما در دورانی هستیم که بخش بزرگی از جنگ شناختی توسط الگوریتمهای پلتفرمها هدایت میشود. امروزه این الگوریتمها هستند که تعیین میکنند چه محتوایی دیده شود، چه موضوعی پنهان بماند و کدام مسئله به دغدغه اصلی افکار عمومی تبدیل شود. در چنین فضایی که اقتصاد توجه حاکم است، روابطعمومی نمیتواند با ابزارهای سنتی موفق عمل کند.
ملکیان، تأکید کرد: روابطعمومیهای نسل جدید باید برای مدیریت نرخ بالای درگیری ذهنی که الگوریتمها ایجاد میکنند، به ابزارهای رصد دادههای فضای مجازی مجهز شوند. درک منطق پلتفرمها، تحلیل رفتار رسانهای کاربران و ارتقای سواد دادهمحور از الزامات غیرقابلانکار برای فعالان این حوزه است. بدون شناخت این سازوکارهای فناورانه، مدیریت افکار عمومی در جنگهای مدرن امکانپذیر نخواهد بود.
عبور از مدیریت پیام به سوی مهندسی پنهان ادراک
وی با بیان اینکه ما در فرایند مهندسی پنهان ادراک قرار داریم، اضافه کرد: روابطعمومی در مواجهه با جنگهای نوین باید تحول بنیادین داشته باشد. روابطعمومی در عصر جدید نباید تنها مدیریت پیام را در دستور کار قرار دهد، بلکه باید به یک تحلیلگر افکار عمومی و روایتساز هوشمند تبدیل شود. در این مدل، روابط عمومی باید با تحلیل دقیقِ فرایندهای شناختی، پیش از آنکه دشمن بتواند ادراک جامعه را مهندسی کند، روایت درست را بهموقع و با اثربخشی بالا به مخاطب منتقل کند.
بخش پایانی نشست به دعوت از دکتر صدیقه ببران جهت ارائه دیدگاههای تکمیلی و معرفی مدل پیشنهادی برای روابط عمومیهای نسل جدید ادامه یافت.
سنگربانان اعتماد در خط مقدم جنگ شناختی؛ روابط عمومی، پیشران تابآوری و شفافیت مسئولانه
دکتر صدیقه ببران، استاد ارتباطات، در سومین کرسی آزاد اندیشی رسانه ای دانشکده علوم اجتماعی ،ارتباطات و رسانه گفت در دنیایی که جنگهای شناختی، مرزهای ذهنی جامعه را هدف قرار دادهاند، روابط عمومی دیگر نه یک واحد اطلاعرسانی، بلکه سنگربان اعتماد عمومی است.
دکتر ببران، در این نشست تخصصی که به مناسبت هفته ملی روابط عمومی با موضوع روابط عمومی در جنگ تحمیلی سوم؛ از مدیریت در جنگ شناختی تا بازسازی اعتماد اجتماعی در دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی برگزار شد، افزود : در بحرانهای بزرگ، شهرت سازمان نه در انکار، که در شفافیت مسئولانه تعریف میشود.
به گفته دکتر ببران، روابط عمومیِ نوین با هنرِ تبدیل ترس به آگاهی و تکیه بر همدلی، تنها نهادی است که میتواند در میانه تلاطم شایعات، انسجام ملی را حفظ و تابآوری جامعه را در برابر جنگهای تحمیلی تضمین کند.
وی همچنین با تبیین شرایط پیچیده جنگ شناختی، تأکید کرد که روابط عمومی در بحرانهای نوین، نقشی فراتر از یک واحد اطلاعرسانی دارد و به عنوان عامل پایداری سازمان و جامعه عمل میکند.
وی با اشاره به اینکه اعتماد عمومی، ارزشمندترین سرمایه روابط عمومی است، گفت: در شرایطی که جامعه با نگرانیها و شایعات روبهروست، ضرورت دارد روابط عمومیها با رویکرد شفافیت مسئولانه، اطلاعات دقیق و صادقانه را در کوتاهترین زمان در اختیار مخاطبان قرار دهند تا از گسترش هرگونه ابهام جلوگیری شود.
این استاد دانشگاه، مواجهه صحیح با بحران را نه در انکار، بلکه در نحوه مدیریت آن دانست و افزود: شهرت سازمان در روزهای سخت با لحنی انسانی و همدلانه، حضور فعال، پاسخگویی روشن و مهمتر از همه، همراستایی پیام با عمل حفظ میشود. وی تصریح کرد: روابط عمومی باید با تبدیل ترس به آگاهی، ارائه آموزشهای کاربردی و روایتسازیهای امیدبخشِ واقعگرایانه، تابآوری جامعه را در برابر آسیبهای روانی جنگ تقویت کند.
دکتر ببران با تأکید بر اهمیت مقابله با جنگ روایتها، پیشنهاد تشکیل سامانههای راستیآزمایی را برای تشخیص اخبار جعلی ارائه داد و گفت: روابط عمومیها با تکیه بر این سامانهها، میتوانند از گسترش شایعات جلوگیری کرده و با پرهیز از دوقطبیسازی و ادبیات تحریکآمیز، حس ملیگرایی و همبستگی اجتماعی را بیش از پیش تقویت کنند.
این مدرس دانشگاه با معرفی رویکرد آگونیستی به عنوان راهکاری برای مدیریت اختلافات در فضای رسانهای، اظهار داشت: روابط عمومی نوین باید فضایی برای گفتوگوی سازنده میان تمامی گروههای جامعه فراهم کند تا اختلافات بدون تبدیل شدن به دشمنی، به سوی مشارکت اجتماعی هدایت شوند.
دکتر ببران در پایان با تفکیک مأموریتهای سازمانی خاطرنشان کرد: در حالی که روابط عمومیهای دولتی وظیفه ایجاد اطمینان عمومی و کاهش اضطراب اجتماعی را بر عهده دارند، اولویت اصلی در روابط عمومیهای خصوصی، مدیریت اختلال در خدمات و حفاظت از سرمایههای معنوی و برند سازمان در ذهن مخاطب است.
مدل پیشنهادی ۴ آر برای روابط عمومی نسل جدید
نازنین ملکیان، در بخش جمعبندی این نشست، با ارائه مدلی چهارمرحلهای برای روابط عمومیهای نسل جدید، اظهار کرد: با توجه به تغییرات بنیادین در ماهیت جنگها، ما نیازمند یک بازتعریف در وظایف هستیم. این مدل پیشنهادی شامل چهار رکن اساسی رادار (Rader/رصد): پایش فضای ادراکی جامعه برای درک احساسات و باورهای مخاطب، ریسپانس (Response/پاسخ سریع): واکنش به موقع جهت خنثیسازی شایعات و تحریفات پیش از نهادینه شدن آنها در اذها، ریفرمینگ (Reframing/بازتعریف روایت): چارچوببندی مجدد روایتها برای مقابله با روایتهای معارض دشمن و رستوریشن (Restoration/بازسازی اعتماد): تلاش هدفمند برای احیای سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی است.
ملکیان با تأکید بر اینکه بحرانهای امروز در سطح ادراک متولد میشوند، گفت: روابط عمومی دیگر نمیتواند صرفاً یک تولیدکننده پیام باشد. روابط عمومی در دوران کنونی باید رادار سازمان باشد؛ یعنی با ابزارهای نوین نظیر دادهکاوی، تحلیل روندها و تحلیل احساسات در فضای مجازی، بداند جامعه چه میبیند، چه چیزی را باور کرده و نسبت به چه موضوعاتی حساسیت دارد. این رصد دقیق، پیششرط هرگونه تصمیمگیری استراتژیک است.
مدیر گروه ارتباطات واحد تهران مرکزی افزود: اگر خلأ اطلاعاتی ایجاد شود، دشمن با شایعهپردازی، شکاف اجتماعی را عمیقتر میکند. پاسخِ این تهدید، پاسخ سریع، دقیق و هوشمند است. روابط عمومی باید بداند که در میدان نبرد مدرن، پیروزی به معنای تسلط جغرافیایی نیست، بلکه به معنای کسب تسلط بر ادراک مخاطب است. بنابراین، روابط عمومیِ استراتژیک، با توان اقناع بالا، باید تبدیل به بازویی برای مدیریت عالی سازمان جهت مشاوره و تصمیمگیریهای حیاتی شود.
انتهای پیام/
