اسم ماکان به گوش شما و دوستانتان نخورده است!؟
سیره امام رضا(ع) در مواجهه با خطا بر کرامت و اصلاح استوار است
حجتالاسلام مسعود مکرمسائل، عضو حلقه علمی اجتهادی فقه نظام جزا در حاشیه برگزاری میز تخصصی «فقه نظام جزا» از سلسله نشستهای همایش فقه نظامات اجتماعی در سیره رضوی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری آنا ضمن تشریح ابعاد فقهی و اجتماعی مفهوم بزهپوشی و نسبت آن با کرامت انسانی از منظر آموزههای رضوی، بر اهمیت این اصل در نظام تربیتی اسلام تأکید کرد و بیان داشت: در منظومه رضوی، حفظ آبرو و شأن انسان مقدمهای برای بازسازی شخصیت و بازگشت اجتماعی اوست.
کرامت انسانی؛ محور ثابت در منطق اسلام و سیره امام رضا (ع)
وی با اشاره به آیه شریفه «وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنی آدَمَ» افزود: کرامت انسانی در قرآن یک اصل بنیادین است که فراتر از قومیت، نژاد و وضعیت اجتماعی شامل همه انسانها میشود. در این اثنا سیره امام رضا (ع) نیز بر همین مبنا استوار است؛ امام هشتم در تعامل با مردم، حتی با گناهکاران یا مخالفان فکری بر حفظ حیثیت ظاهری و شخصیتی آنان پافشاری میکردند.
حجتالاسلام مکرمسائل ابراز داشت: نگاه رضوی در واقع تلاشی است برای یادآوری اینکه اصلاح، بدون احترام به انسان، ممکن نیست. در این چارچوب، «بزهپوشی» تنها توصیهای اخلاقی نیست، بلکه بخشی از منطق عدالت اجتماعی اسلام است.
بزهپوشی، نه پنهانکاری بلکه راهی برای بازسازی اجتماعی
وی ادامه داد: بزهپوشی را نباید معادل لاپوشانی و نادیده گرفتن جرم دانست. بلکه، آنگونه که در متون دینی آمده، پنهانکردن خطا تا زمانی که به حقوق دیگران آسیب نرساند، فرصتی برای اصلاح فرد است.
این پژوهشگر فقه نظامات جزایی با بیان اینکه افشای علنی لغزشها نه تنها اثر بازدارنده ندارد، بلکه به تحقیر، انزوا و خذلان اجتماعی فرد میانجامد و او را از مسیر بازسازی بازمیدارد، اظهار داشت: در دستگاه فکری اهل بیت (ع)، آبرو جزئی از سرمایه معنوی انسان است و ریختن آن بدون ضرورت شرعی، نوعی تعدی به حریم الهی محسوب میشود.
تلاقی اخلاق دینی و قانون؛ از قرآن تا آیین دادرسی کیفری
وی در ادامه به تطبیق این مبانی با نظام حقوقی کشور اشاره کرد و گفت: در ماده ۱۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری تصریح شده تحقیقات علنی درباره جرائم منافی عفت و مشابه آن ممنوع است، مگر در شرایط خاصی که قانون مشخص کرده است. این ماده حقوقی در حقیقت بازتاب همان اصل بزهپوشی در فقه اسلامی است؛ اصلی که هدفش پیشگیری از رسوایی عمومی و صیانت از کرامت انسانی حتی هنگام رسیدگی قضایی است.
حجتالاسلام مکرمسائل تصریح کرد: این گونه احکام قانونی، نتیجه فهم صحیح فقهی از آموزههای رضوی هستند؛ زیرا در مکتب امام رضا (ع)، عدالت از مسیر حفظ حرمت انسان میگذرد، نه از راه افشاگری عمومی.
سیره رضوی؛ از رفتار روزمره تا نظام اجتماعی
وی در بخش دیگری از سخنان خود، نمونهای از رفتارهای امام رضا (ع) را یادآور شد که در آن، حضرت پس از پایان یک جلسه عمومی، بهصورت پنهانی و با رعایت آبرو به یاری شخص نیازمند میپردازند، افزود: امام رضا (ع) نه تنها به تأمین نیاز فرد اهمیت میداد، بلکه میخواست شأن انسانی او مخدوش نشود. این سیره نشان میدهد که در منطق رضوی، محبت، عدالت و کرامت در یک مسیر حرکت میکنند.
این استاد حوزه با بیان اینکه سیره اهلبیت (ع) همواره تأکید دارد که تحقیر، بزرگترین مانع هدایت انسان است، خاطرنشان کرد: بزهپوشی در واقع ابزاری برای پیشگیری از آن است. بسیاری از آسیبهای اجتماعی امروز، ریشه در نگاه قهرآمیز و علنیسازی بیمقدمه خطاها دارد، در حالی که آموزههای رضوی پیامآور اصلاح محترمانه و تربیت صبورانه است.
بزهپوشی در گستره جامعه
وی یکی از محورهای پژوهشی حلقه فقه نظام جزا را سنجش مرز میان بزهپوشی و مصلحت عمومی دانست و ادامه داد: هرجا پای امنیت عمومی و حقوق مردم در میان است، شفافیت ضروری است، اما در بسیاری پروندهها که جنبه شخصی دارد، حفظ حرمت مقدم است. فقه رضوی بر همین تمایز تکیه دارد.
حجتالاسلام مکرمسائل بیان داشت: مفهوم بزهپوشی امروز باید در سیاستگذاریهای اجتماعی و حتی حوزههایی مانند پیشگیری از جرم، رسانه، آموزش و بازپروری اجتماعی مورد بازخوانی قرار گیرد، چرا که فرهنگ رسواگری عمومی میتواند آسیبزا باشد.
به گزارش آنا؛ «همایش فقه نظامات اجتماعی در سیره رضوی» و میز تخصصی فقه نظام جزا روز پنجشنبه سوم اردیبهشتماه در آستانه میلاد با سعادت امام رضا (ع) در مدرسه عالی فقاهت عالم آلمحمد (ع) در مشهد مقدس برگزار شد.
انتهای پیام/
