اثر شهادت آقا در صدها صحنه دیده میشود؛ یکی از آنها تجمعات شبانه است
حجتالاسلام والمسلمین سیدعباس موسویمطلق استاد اخلاق و کارشناس دینی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری آنا با اشاره به عوامل سوقدهنده به تجمعات شبانه، دعا و مناجات در زمان بحران بیان داشت: وقتی تهدیدی خارجی وجود دارد، طبیعتاً ترس و اضطراب در سطح جامعه پخش میشود، اما جوامع دارای ایمان بر این ترس غلبه پیدا میکنند.
وی ضمن تشریح عواملی که مردم را به سوی دعا و تجمعات شبانه در این ایام جنگ تحمیلی سوم سوق میدهد، افزود: این عوامل شامل تربیت درست و اساسی امامین انقلاب که هم آن دو بزرگوار مردم را خوب شناخته بودند و هم مردم آن دو شخصیت بزرگ را، دوم «جستجوی منبع مطلق قدرت» که در برابر تهدیدهای مادی و قدرتمند، انسان به طور ناخودآگاه به سوی قدرتی فراتر از ماده (خداوند) توجه میکند تا آرامش و امنیت خود را در پناه او بیابد.
حجتالاسلام موسویمطلق ابراز داشت: عامل سوم «نیاز به پیوند میان زمین و آسمان» است،، زیرا دعا و مناجات پلی برای تبدیل «اضطراب ناشی از بیقدرتی» به «امیدِ ناشی از توکل» است. عامل چهارم به «تقویت پیوند با امر قدسی» ارتباط دارد. در چنین شرایطی تجمعات در زیر موشکباران و فضای کشور که آکنده از عطر شهید و شهادت شده، فضای معنوی بیشتری برای تمرکز بر رابطه فردی و جمعی با خداوند فراهم میکنند.
وی درباره عامل پنجم ادامه داد: به نوعی از همه مهمتر اینکه اثر شهادت آقا بر قلوب مردم در صدها جا خود را نشان خواهد داد که یکی از آنان شرکت در این تجمعات است.
انگیزههای ایمانی و اخلاقی برای حمایت از وطن و همبستگی اجتماعی
این استاد اخلاق با بیان اینکه در آموزههای اسلامی، وطن و جامعه تنها یک حریم جغرافیایی نیستند، بلکه بخشی از حریم دین و اخلاق محسوب میشوند، اظهار داشت: در معارف ما آمده «حب الوطن من الإیمان»؛ وطندوستی از ایمان است. درباره مفهوم «اخوت» هم باید گفت مسلمانان خود را با هم برادر میدانند. پس هرگونه تهدید علیه یک عضو یا یک سرزمین، تهدیدی برای کل پیکره مؤمنان است.
وی «جبران و مسئولیتپذیری» را گامی دیگر در راستای حمایت از وطن دانست و گفت: حضور در صحنههای جمعی، نوعی پاسخ اخلاقی به نیاز جامعه و وظیفهای است که فرد در برابر خداوند و همنوعان خود احساس میکند. همچنین پیوستگی و همبستگی مؤمنان امری معنوی است و وقتی این امر معنوی با امر مادی، چون ایرانی بودن پیوند میخورد، پدیدهای کمنظیر بلکه بینظیر خلق میشود.
ریشههای دینی قرائت دعا و حضور در میدانها در شبها
حجتالاسلام موسویمطلق با اشاره به اینکه یاد خدا در هر زمان و در هر حالت مهم و مورد سفارش خدا و رسول خدا و امامان معصوم بوده است، تصریح کرد: طبیعتاً در هنگام مواجهه با دشمن احساس نیاز بیشتر است. این آیه از قرآن نیز تأکید بر یاد خدا در هر حالتی است که «الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللَّهَ قِیَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِهِمْ وَیَتَفَکَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَکَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ»؛ آنان که همواره خدا را ایستاده و نشسته و به پهلو آرمیده یاد میکنند، و پیوسته در آفرینش آسمانها و زمین میاندیشند و از عمق قلب همراه با زبان میگویند: پروردگارا! این جهان با عظمت را بیهوده نیافریدی، تو از هر عیب و نقصی منزه و پاکی؛ پس ما را از عذاب آتش نگاهدار.
بهرهگیری از سیره پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) در زمانهای حساس
وی با بیان اینکه سیره معصومین (ع) الگوهای بسیار دقیقی برای مدیریت بحران دارد، درباره «مدیریت امید» افزود: پیامبر (ص) حتی در سختترین لحظات مانند جنگ احد یا محاصره شعب ابیطالب و شهادت و رحلت نزدیکان، امید به پیروزی و رحمت الهی را در سیره و سخن خود در دل مردم زنده نگه میداشتند.
این کارشناس دینی درباره «همراهی با مردم» در سیره معصومین خاطرنشان کرد: اهل بیت (ع) هرگز از مردم جدا نبودند و با مردم قهر نبودهاند. حضور آنها در میان مردم در زمان سختی باعث انتقال مستقیم آرامش و تدبیر بود؛ در واقع حضورشان در بین مردم سبب آرامش و سکینه آنان بوده است.
وی خواستار تقویت روحیه با ذکر و دعا شد و ادامه داد: ائمه معصومین همواره در سختترین شرایط، دستورالعملهایی مانند نماز شب، تلاوت قرآن و دعا را به عنوان ابزار اصلی برای تقویت روحیه و دریافت هدایت الهی توصیه میکردند که این شبها و روزها انجام این اعمال را توسط مردم شریف و مؤمن شاهد هستیم.
نقش خطباء دینی در تقویت امید و آرامش
حجتالاسلام موسویمطلق بیان داشت: خطباء در چنین شبهایی فراتر از یک سخنران، نقش «رهبر معنوی و روانشناس اجتماعی» را ایفا میکنند. «بازتعریف معنا» به گونهای که خطبا بحران را به عنوان یک «ابتلا» یا «امتحان الهی» و «تکلیفمحوری» بازتعریف کنند تا مردم از وضعیت «قربانی بودن» به وضعیت «مبارز بودن» تغییر حالت دهند و بتوانند از مصیبت حماسه خلق کنند.
وی گفت: وعاظ و خطبا با «ارائه امید» (تبشیر) همراه با تبیین وعدههای الهی، ترس از آینده را کاهش داده و آرامش روانی ایجاد میکنند. همچنین توجه آنها به «ارتباط میان دین و واقعیت» ضروری است. آنها با پیوند دادن وقایع تاریخی مانند کربلا با وقایع روز، به مردم معنای زندگی و مبارزه میدهند و اینکه تبیین مسائل جنگ و کمک کردن به تشخیص درست برای جلوگیری از افتادن به دام رسانههای دشمن از اهم تکالیف خطبا است.
این استاد اخلاق با تأکید بر اینکه نباید نقش خطبهها را بعد از جهاد عاشورا فراموش کرد، ابراز داشت: رابطه میان «احساس تکلیف»، «دفاع از جامعه» و «حضور جمعی» این سه مفهوم یک زنجیره منطقی را تشکیل میدهند. در واقع احساس تکلیف (ریشه ذهنی) که فرد در درون خود میپذیرد که سکوت در برابر بدی یا تهدید، خلاف موازین الهی است (خودآگاهی دینی). در دفاع از جامعه (هدف عملی) با این احساس، تکلیف به یک هدف تبدیل میشود، چرا که حفظ بقای جامعه و ارزشهای آن در گرو دفاع است؛ پس ما این دفاع را مقدس میدانیم.
وی درباره حضور جمعی (ابزار اجرایی) افزود: برای اینکه دفاع از جامعه از حالت انفرادی به حالت قدرتمند و اثرگذار تبدیل شود، فرد به «حضور جمعی» روی میآورد تا قدرت و همبستگی خود را به نمایش بگذارد.
تبدیل شور معنوی به فرصت ارتقای اخلاق و وحدت
حجتالاسلام موسویمطلق درباره اینکه چگونه این تجمعات از یک حالت هیجانیِ گذرا به یک تحول پایدار تبدیل شوند، اظهار داشت: باید از هیجان به تعلیم حرکت کرد. در این راستا تجمعات باید بر پایه عقل (مثلاً روبهرو شدن با واقعیتهای صحیح جنگ)، احساس (توسلاتی مانند ذکر مصیبت و استغاثهها) و فریاد (نگه داشتن شور انقلابی و حسینی) باشد و با آموزش مفاهیم اخلاقی مانند صبر، ایثار و امانتداری همراه شود.
وی با بیان اینکه در تجمعات تمرکز بر «وحدت عملی» باشد، ادامه داد: باید از تجمعات برای ایجاد ساختارهای همکاری اجتماعی مانند کمکهای مردمی در قالب «ایران همدل» استفاده کرد. همچنین نهادینهسازی معنویت هم ضروری است. شور معنوی باید به سبک زندگی تبدیل شود؛ یعنی آنچه در شبهای بحران به یاد خدا هستیم، در روزهای آرامش نیز در رفتار اجتماعی ما (عدالت، صداقت و حمایت از ضعیفان) جاری باشد.
انتهای پیام/
