فردوسیِ زمانه باشید؛ تلفیق هنر با فکر و قلم

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، در پیامی به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی (۲۵ اردیبهشت‌ماه)، حماسه‌آفرینی‌های اخیر ملت ایران در «دفاع مقدس سوم» را شبیه‌ترین رویداد تاریخی به حماسه‌های شاهنامه توصیف کردند و از هنرمندان و اهالی فرهنگ خواستند تا این قیام عظیم را در تاریخ ایران ماندگار سازند.

فردوسی نه فقط یک شاعر حماسه‌سرا، بلکه الگویی تمام‌عیار برای روایت‌گران

متن پیام رهبر معظم انقلاب که روز گذشته منتشر شد، حاوی فرازی کلیدی خطاب به اصحاب فرهنگ و هنر است. ایشان در این فرمان تاریخی که به «بعثت هنرمندان» تعبیر شده، تأکید کردند: «این حماسه‌ حضور و دفاع و پیروزیِ ملت عزیز ایران در دفاع مقدس سوم، تکلیف بزرگی را بر دوش اهالی فرهنگ و ادب و هنر می‌گذارد تا همچون فردوسی برخیزند و بعثت هنرمندان را در امتداد بعثت مردم رقم زنند؛ فکر و قلم و زبان را با هنر درآمیزند و روایت خیزش عظیم ملت را در تاریخ، ماندگار کنند».

رهبر انقلاب در این پیام، فردوسی را نه فقط یک شاعر حماسه‌سرا، بلکه الگویی تمام‌عیار برای روایت‌گران این برهه از تاریخ ایران معرفی کردند. به اعتقاد ایشان، امروز نیز همچون دوران فردوسی، ملتی حماسه آفریده و بر دوش هنرمندان است که این حماسه را از تحریف و فراموشی نجات دهند و با زبان هنر، آن را به نسل‌های آینده منتقل کنند.

واقعیت عینی حماسه‌های فردوسی در دفاع مقدس سوم

ایشان در بخش دیگری از این پیام، به پیوند عمیق میان سرشت ایرانیان و مفاهیم شاهنامه اشاره کرده و تصریح کردند: «ملت عزیز ایران در دفاع مقدس سوم، بار دیگر ثابت کردند که داستان‌های فردوسی (در شاهنامه) واقعیت زندگی و منش پهلوانی آنان است».

مفاهیم والای انسانی و قرآنی و پهلوانیِ شاهنامه همچون وحدت ملی، غیرت دینی و استقامت در برابر ستم، در این «حماسه حضوری» تجلی عینی یافت. ایشان این حماسه را به میدان مبارزه با «ضحاک‌وارگان» متجاوز تشبیه کردند؛ جایی که اقوام و سلایق مختلف ایران با یک صدا و در یک مسیر، از هویت، اصالت و استقلال خود دفاع کردند.

زبان فارسی؛ روایتگر هویت و خرد ایرانی

رهبر معظم انقلاب در این پیام، زبان فارسی را نه صرفاً یک ابزار ارتباطی، بلکه چارچوبِ شناخت و خط پیوند اندیشه و مرز‌های هویتی ایرانیان دانستند. ایشان زبان فارسی و ادبیات غنی آن را یکی از بزرگ‌ترین ظرفیت‌ها برای ترویج فرهنگ و تمدن غنی ایران اسلامی در عرصه جهانی برشمردند و سفارش حکیمانه و شهید رهبر معظم انقلاب (آیت‌الله سیدعلی خامنهای) برای تقویت زبان فارسی را «چراغ راهی برای عزت تمدن ایرانی-اسلامی» توصیف کردند.

نگاهی به شاهنامه؛ تأکید بر خردورزی، بیداری و یگانگی

در آثار حکیم توس، ابیات بی‌شماری وجود دارد که بر محوریت خرد و عبرت‌آموزی از تاریخ برای بیداری ملت‌ها تأکید دارد. شاهنامه سراسر ستایش خرد و خردورزی است و چه بسا اولین پیام فردوسی در ابتدای کتابش ندای خرد است:

«به نام خداوند جان و خرد / کز این برتر اندیشه بر نگذرد»

به باور تحلیلگران، این دیوان حماسی، همواره بیانیه «شناخت مردم مقاوم ایران» بوده است. فردوسی در این کتاب بزرگ، ضمن ستایش خرد، به نقش بی‌بدیل «مردم» در سرنوشت یک ملت تأکید می‌کند.

از نگاه حکیم توس، حفظ ایران‌زمین در گرو اتحاد و همدلی اقوام مختلف و ایستادگی در برابر «دیوان» روزگار است که امروز با شعار همبستگی «جنگ اراده‌ها» در خیابان‌های کشورمان معنا یافته است.

میدان‌داریِ هفتاد شب؛ ثبت یک حماسه مردمی

همگام با این فرمان تاریخی رهبری، «میدان‌داری» مردم ایران در هفتاد شب گذشته به «هویت نوین» جامعه ایرانی بدل شده و خیزشی خودجوش و گسترده را رقم زده است.

تداوم بی‌سابقه میدان داری مردم در خیابان‌ها ثمرات مهمی را برای کشور به ارمغان آورده است:

تثبیت «جنگ اراده‌ها» و مقابله با اهداف دشمن: تجمعات شبانه اخیر که با عنوان «جنگ اراده‌ها» در استان تهران و بسیاری از استان‌ها برپا شده، نمایش وحدت بی‌نظیر مردم بود. این حضور گسترده در شب هفتادم، نشان داد که علیرغم تهدیدات و توطئه‌های دشمن برای ایجاد گسست میان مردم و نظام، تاب‌آوری ملی به اوج خود رسیده است.

کمرنگ شدن نقشه‌های براندازی: این حضور خیابانیِ عظیم و پرشکوه که از دی‌ماه ۱۴۰۴ آغاز شد، نقشه‌های دشمنان خارجی با محوریت رژیم صهیونیستی را باطل کرد و ثابت نمود که مردم علیرغم مشکلات اقتصادی، همچنان پشتیبان نظام اسلامی در برابر تهدیدات امنیتی هستند.

تعمیق «هویت ملی» و بازتولید روحیه حماسی: میدان‌داری شبانه در شهر‌های مختلف از مشهد و قم گرفته تا تبریز و تهران، فصلی نوین از غیرت ملی و میهنی را گشود.

پیوند تشبیه رهبر معظم انقلاب میان خیزش اخیر ملت با حماسه‌های شاهنامه فردوسی، ناظر بر ماهیت عمیقاً فرهنگی و تمدنی این جنبش مردمی است. «دفاع مقدس سوم» اگرچه در میدان‌های نظامی و امنیتی رقم خورد، اما روح آن از حماسه «رستم‌وارگی» این مردم، در جان کلام فردوسی جاری است.

هشداری به غفلت‌زدگان؛ از اهمیت «جهاد تبیین» تا ثبت تاریخی

تأکید مکرر ایشان بر لزوم ماندگاری این رویداد توسط هنرمندان، علاوه بر ایجاد یک مکتب هنری نوین (بعثت هنرمندان)، در واقع هشداری است به غفلت‌زدگان از اهمیت «جهاد تبیین» و ثبت تاریخی این حضور ماندگار در خاطره جمعی ایرانیان. چنانچه فردوسی هزار سال پیش «ایرانِ کهن» را از گزند فراموشی نجات داد، اینک وظیفه هنرمندان انقلابی است تا با بهره از زبان هنر، «حماسه حضور» مردم در هفتاد شب اخیر را برای همیشه در تاریخ ایران حک کنند.