پیمایش ملی از شبهای همدلی؛
درباره استفاده ابزاری و ناقص برخی فعالین اصلاح طلبان از سخنان حضرت امیرالمومنین (ع)
هیچ کشوری نمیتواند مانع عبور کشتیها از آبراهها شود/هزینه انتقال کالا از چابهار به آسیای مرکزی تا یکسوم مسیر پاکستان
به گزارش خبرگزاری آنا، پاکستان در حالی مسیر تازهای را برای تجارت با آسیای مرکزی فعال کرده که همزمان نقشی کلیدی در میانجیگری مذاکرات میان ایالات متحده و ایران ایفا میکند. نخستین محموله این مسیر گوشت گاو منجمد بهتازگی بندر گوادر را به مقصد تاشکند ترک کرده و به این ترتیب، نخستین گام عملی در بهرهبرداری از گذرگاهی برداشته شده که میتواند موازنه ترانزیتی منطقه را تغییر دهد.
این کریدور از بندر گوادر در جنوب پاکستان آغاز میشود، از نقطه مرزی گبد–ریمدان وارد ایران شده و سپس به آسیای مرکزی امتداد مییابد؛ مسیری که تحت سیستم ترانزیت بینالمللی و با حمایت سازمان ملل فعالیت میکند و به کامیونهای پلمپشده اجازه میدهد با حداقل بازرسی از چندین مرز عبور کنند. هدف از این رویکرد، تبدیل یک مسیر طولانی و پیچیده به گذرگاهی سریع، عملی و تجاری است.
افتتاح این مسیر در شرایطی رخ میدهد که پاکستان پس از درگیری مرزی با طالبان، گذرگاههای اصلی تورخم و چمن را بسته و عملاً تجارت با آسیای مرکزی از مسیر افغانستان مختل شده است. از این رو، کریدور جدید برای پاکستان یک جایگزین راهبردی و برای بازارهای آسیای جنوبی و مرکزی – با جمعیتی نزدیک به ۷۰ میلیون نفر – مسیری مستقیمتر و کمهزینهتر به شمار میرود. افزایش ظرفیت حمل در بنادر کراچی و گوادر نیز از دیگر پیامدهای این طرح است.
این مسیر جدید همچنین در امتداد برنامههای کلان منطقهای و طرحهای اتصال چین قرار میگیرد. در چارچوب کریدور اقتصادی چین–پاکستان ، پکن به دنبال دسترسی پیوسته به بازارهای آسیای مرکزی است و اتصال گوادر از طریق ایران یک حلقه مهم در این زنجیره محسوب میشود. چنین تحرکاتی در کنار تعاملات دیپلماتیک جاری، اهمیت مسیر گوادر–آسیای مرکزی را دوچندان کرده و زمینه گفتوگوهای بیشتر درباره ظرفیتها، چالشها و پیامدهای آن برای ایران و کشورهای منطقه را فراهم میکند.
در همین رابطه مسعود دانشمند، فعال حوزه کشتیرانی و عضو اتاق بازرگانی ایران، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا، در تحلیل مسیر تجاری جدید پاکستان موسوم به کریدور «کوادرو» که به سمت آسیای مرکزی باز میشود، بر لزوم بازنگری در مدلهای حملونقل کالا تأکید کرد. وی با اشاره به افتتاح این مسیر که از بندر گوادر در جنوب پاکستان آغاز شده و با عبور از ایران به سمت آسیای مرکزی امتداد مییابد، اظهار داشت که اگرچه ظاهر این طرح نویدبخش است، اما زیرساختهای فعلی پاسخگوی نیازهای اقتصادی نیست.
هزینههای گزاف و چالشهای زیرساختی در مسیر زمینی گوادر
عضو اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از وضعیت فعلی جادهها در مسیر گوادر به کویته و زاهدان تصریح کرد: در حال حاضر جادههای مناسبی برای حملونقل انبوه در این مسیر وجود ندارد و ظرفیت عبور کامیونها بسیار محدود است. هزینه حمل کالا در این مسیر بهشدت بالاست؛ به طوری که کرایه حمل از گوادر یا کراچی به زاهدان حدود ۴ تا ۵ هزار دلار برآورد میشود که این رقم به هیچ عنوان صرفه اقتصادی ندارد.
دانشمند همچنین به معضلات امنیتی و لجستیکی این مسیر اشاره کرد و گفت: جادههای منتهی به مرز در برخی نقاط در انحصار قاچاقچیان سوخت است و امکان تردد ایمن و پرحجم کانتینرها در آن وجود ندارد. ادعای کاهش زمان و هزینه در این مسیر بر روی کاغذ ممکن به نظر میرسد، اما در دنیای واقعی تجارت، زیرساختهای فعلی پاکستان مانع از تحقق این اهداف میشود.
ارائه طرح جایگزین؛ پیوند دریایی گوادر و چابهار
این فعال حوزه کشتیرانی با ارائه پیشنهادی جهت بهبود فرایند ترانزیت، بر ضرورت استفاده از بندر چابهار به عنوان نقطه کلیدی تأکید کرد. با توجه به اینکه کشتیهای غولپیکر کانتینری با ظرفیت ۱۰ تا ۱۵ هزار کانتینر امکان پهلوگیری در چابهار را ندارند، راهکار منطقی این است که کالاها از بنادر چین، ژاپن و کره به بندر گوادر منتقل شوند. از گوادر میتوان کالاها را با کشتیهای کوچکتر (فیدر) به بندر چابهار منتقل کرد و سپس از طریق شبکه جادهای و ریلی ایران به زاهدان و آسیای مرکزی فرستاد.
دانشمند در ادامه به تفاوت چشمگیر هزینهها در طرح پیشنهادی خود پرداخت و اظهار داشت: در حالی که انتقال کالا از مسیرهای زمینی پاکستان به زاهدان ممکن است تا ۸ هزار دلار هزینه در بر داشته باشد، انتقال کالا از طریق چابهار به زاهدان هزینهای حدود ۲۵۰۰ دلار خواهد داشت. توسعه خطوط ریلی در مناطقی مانند ایرانشهر میتواند سرعت انتقال کالا به آسیای میانه را دوچندان کند.
دانشمند با اشاره به وضعیت نامناسب زیرساختهای جادهای این مسیر توضیح داد: در حال حاضر برای اتصال مرز ریمدان به شبکه ترانزیتی کشور، حدود ۱۵۰ کیلومتر مسیر تا چابهار و سپس نزدیک به ۶۷۰ کیلومتر مسیر جادهای باید طی شود؛ مسیری که ظرفیت کافی برای عبور روزانه حجم بالایی از کامیونها ندارد و این موضوع در عمل مانع توسعه حملونقل سنگین در این محور میشود.
دانشمند گفت: در ادامه مسیر میتوان محمولهها را از طریق کامیون یا شبکه ریلی از زاهدان به سمت کشورهای آسیای مرکزی ارسال کرد که از نظر اقتصادی و زیرساختی منطقیتر است.
وی با اشاره به وضعیت عمومی کشتیرانی در منطقه اظهار کرد: در حال حاضر به دلیل نگرانیهای امنیتی در خلیج فارس، حدود ۱۷۰ نفتکش در آبهای جنوبی منتظر تعیین وضعیت امنیتی مسیرهای کشتیرانی هستند؛ مسئلهای که روند تجارت دریایی منطقه را بهطور محسوس کند کرده است.
نقش استراتژیک چین و ضرورت امنیت آبراههای بینالمللی
عضو اتاق بازرگانی ایران با اشاره به سرمایهگذاری گسترده چینیها در بندر گوادر و اجاره ۹۰ ساله این بندر توسط پکن، خاطرنشان کرد: این کریدور بخشی از طرح بزرگ اقتصادی چین و پاکستان است که هدف آن اتصال مستقیم به بازارهای آسیای مرکزی و ایران است. این مسیر برای پاکستان اهمیت حیاتی دارد، زیرا بندر گوادر را از حالت انزوا خارج کرده و به بازارهای منطقه پیوند میدهد.
دانشمند همچنین در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع امنیت در تنگه هرمز و آبراههای بینالمللی پرداخت و گفت: طبق معاهدات بینالمللی، هیچ کشوری نمیتواند مانع عبور کشتیها از آبراههای بینالمللی شود. وی تصریح کرد که ناامنی در این مناطق و عدم پوشش بیمهای برای خسارات احتمالی، عامل اصلی توقف کشتیها در منطقه است.
وی در پایان بر آمادگی بخش خصوصی برای مدیریت لجستیک کالا از مبدأ چین به تهران تأکید کرد و یادآور شد که در صورت تضمین سلامت بار، امکان تحویل کالا در کوتاهترین زمان ممکن در پایتخت فراهم شده است.
انتهای پیام/
