آخرین مطالب
گفتوگوی آناتک با پژوهشگر آلمانی درباره کشف قطعه‌ای از «ایلیاد» هومر درون یک مومیایی مصری
کشف قطعه‌ای از «ایلیاد» هومر درون یک مومیایی مصری، فقط یافتن یک متن ۱۶۰۰ ساله نیست؛ این یافته روایتی از سفر یک اثر ادبی میان یونان، روم و مصر است و از نقش متون در شکل دادن به هویت فرهنگی جوامع باستانی حکایت دارد.
گفتوگو با یک استاد دانشگاه تهران درباره کشف گچبری منسوب به آخرین شاه ساسانی در آتشکده بازه هور
پیدا شدن آخرین ردپای یزدگرد سوم بعد از ۱۴۰۰ سال
یزدگرد سوم، آخرین شاه ساسانی، پس از شکست و سقوط تیسفون به سمت شرق ایران گریخت؛ اما میان برخی از ایستگاه‌های این گریز تاریخی، هنوز پرسشی بی‌پاسخ باقی مانده بود: او در فاصله میان حضورش در طوس و مرو کجا بوده است؟ اکنون یک یافته باستان‌شناسی در آتشکده بازه هور، احتمال تازه‌ای درباره این بخش مبهم تاریخ ساسانیان مطرح کرده است.
اگر به عصر پارینه‌سنگی سفر کنیم، زنده می‌مانیم؟
تصور کنید هزاران سال به عقب بازگردید؛ به روزگاری که خبری از شهر، کشاورزی، خانه‌های امروزی و حتی خط نبود. انسان در دل سرما، در غارها و پناهگاه‌های صخره‌ای، با ابزارهای سنگی و تکیه بر شکار و گردآوری خوراک، برای زنده ماندن می‌جنگید. این گفتوگو روایتی است از همین جهان دور و دشوار؛ جهانی که بخش عمده تاریخ بشر را دربر می‌گیرد.
گفتوگوی آناتک با دکتر محمد هاشمی درباره مکمل‌های ورزشی
پروتئین، کراتین، گینر و پیش‌ورزشی‌ها زیر ذره‌بین علم تغذیه
چه مکمل‌های ورزشی در باشگاه‌ها رایج هستند؟ آیا مصرف خودسرانه آنها ایمن و نتیجه‌بخش است؟ مصرف بی‌رویه آنها چه عوارضی را در پی‌خواهد داشت؟ گروه‌های پرخطر کدامند؟ برای یافتن پاسخ به این پرسش‌ها و نیز پرسش‌های دیگر با دکتر محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو به گفتوگو نشسته‌ایم.
در گفتوگوی آناتک با سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران بررسی شد
زهره و مشتری امشب منظره‌ای تماشایی در آسمان رقم می‌زنند
گاهی برای تماشای یکی از زیباترین مناظر آسمان شب نیازی به تلسکوپ یا تجهیزات پیچیده نیست. مقارنه زهره و مشتری در شامگاه‌های هجدهم و نوزدهم خرداد فرصتی کم‌نظیر برای مشاهده دو سیاره بسیار درخشان منظومه شمسی است.
در گفتوگوی آناتک با رئیس اداره پیش بینی و مخاطرات جوی استان تهران بررسی شد
آیا پاییزی پربارش در راه است؟
آیا پاییز امسال شاهد بازگشت بارش‌های چشمگیر خواهیم بود؟ در حالی که زمزمه‌هایی از ترسالی در شبکه‌های اجتماعی به گوش می‌رسد، آیا نشانه‌های علمی قابل اتکایی برای آن وجود دارد؟ رئیس اداره پیش‌بینی و مخاطرات جوی استان تهران در پاسخ به این پرسش، ضمن تشریح پیش‌بینی‌های فصلی و نقش پدیده‌هایی، چون ال‌نینو، به جنبه‌های مهمی از جمله عدم قطعیت این پیش‌بینی‌ها و چالش‌های حیاتی مدیریت منابع آبی اشاره می‌کند که نباید نادیده گرفت.
کشف آب و متان در سیاره فراخورشیدی «کی۲-۱۸بی»
سیاره فراخورشیدی «کی۲–۱۸بی» در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین اهداف اخترشناسان و پژوهشگران جستوجوی حیات فرازمینی تبدیل شده است. این جهان دوردست که در ۱۲۴ سال نوری زمین قرار دارد، در ناحیه قابل سکونت ستاره خود می‌گردد و بررسی‌های تلسکوپ فضایی جیمز وب نشانه‌هایی از بخار آب، متان و دی‌اکسید کربن را در جو آن آشکار کرده‌اند. اکنون، هم‌زمان با تازه‌ترین تلاش دانشمندان برای جستوجوی سیگنال‌های رادیویی احتمالی از این سیاره، «کی۲–۱۸بی» بیش از هر زمان دیگری در مرکز توجه پژوهش‌های مربوط به حیات فرازمینی قرار گرفته است.
نگاهی به رقابت جهانی برای سرمایه‌گذاری در پژوهش
در جهانی که رقابت کشور‌ها بیش از هر زمان دیگری به فناوری، نوآوری و تولید دانش گره خورده است، سرمایه‌گذاری در علم به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های دولت‌ها تبدیل شده است. از اقتصاد‌های پیشرفته‌ای مانند کره جنوبی گرفته تا قدرت‌های نوظهوری مانند چین، کشور‌ها میلیارد‌ها دلار برای توسعه پژوهش، تربیت پژوهشگران و تقویت زیرساخت‌های علمی هزینه می‌کنند. اما چرا علم تا این اندازه برای دولت‌ها اهمیت پیدا کرده و این سرمایه‌گذاری‌ها چه نقشی در اقتصاد و جایگاه بین‌المللی کشور‌ها دارد؟
درگفت‌وگو با پژوهشگر دانشگاه «مموریال نیوفاندلند کانادا» بررسی شد
۳ سال زندگی بدون دهان، معده و مغز؛ راز بافت‌های نامیرای خیار دریایی
دانشمندان در پژوهشی تازه دریافتند بافت جداشده از یک خیار دریایی آب‌های سرد می‌تواند بدون دهان، دستگاه گوارش یا اتصال به بدن اصلی، بیش از سه سال در آب طبیعی دریا زنده بماند، ترمیم شود و حتی رشد سلولی و سازمان‌دهی دوباره نشان دهد؛ یافته‌ای که می‌تواند نگاه دانشمندان به ترمیم زخم و بازسازی بافت را تغییر دهد.
مِه زنده‌تر از آن چیزی است که فکر می‌کنیم
پژوهشگران دانشگاه ایالتی آریزونا کشف کرده‌اند که قطرات مه فقط آب معلق در هوا نیستند، بلکه می‌توانند به زیستگاه‌هایی فعال برای باکتری‌ها تبدیل شوند؛ میکروب‌هایی که نه‌تنها در مه رشد می‌کنند، بلکه برخی از آلاینده‌های سمی هوا را نیز تجزیه می‌کنند. این یافته، نگاه رایج به مه به‌عنوان پدیده‌ای صرفاً فیزیکی و غیرفعال را به چالش می‌کشد.
استادیار دانشگاه تگزاس دالاس در گفتوگو با آناتک:
مغز در هر سنی می‌تواند بهتر شود
یک پژوهش سه‌ساله روی نزدیک به ۴ هزار نفر نشان می‌دهد افت شناختی مغز، سرنوشتی اجتناب‌ناپذیر در روند سالمندی نیست. پژوهشگران مرکز «BrainHealth» در دانشگاه تگزاس در دالاس دریافتند که حتی ۵ تا ۱۵ دقیقه تمرین روزانه و عادت‌های ساده اما مداومِ سالم برای مغز، می‌تواند سلامت و عملکرد مغز را در تمام سنین ــ از جوانی تا سالمندی ــ بهبود دهد.
دانشیار دانشکده پزشکی هاروارد پاسخ می‌دهد
چگونه از میان انبوه برچسب‌های فریبنده، مکمل واقعی را تشخیص دهیم؟
مصرف بی‌رویه مکمل‌های غذایی، در حالی که در بسیاری از موارد شواهد علمیِ قوی برای اثربخشی آنها وجود ندارد؛ به یک عادت تبدیل شده است. در گفتوگوی «آناتک» با دانشیار دانشکده پزشکی هاروارد؛ او به ما نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از میان انبوهِ تبلیغات و ادعاهای روی برچسب‌ها عبور کرد و با اتکا به علم و مشورت تخصصی، سلامت خود و فرزندانمان را در اولویت قرار دهیم.
آیا «پسرعموی زمین»، کپلر۴۵۲بی می‌تواند میزبان حیات باشد؟
در اعماق صورت فلکی ماکیان و در فاصله‌ی حدود ۱۸۰۰ سال نوری از زمین، سیاره‌ای قرار دارد که از زمان اعلام کشف در سال ۲۰۱۵ بارها با لقب‌هایی مانند «زمین ۲» یا «پسرعموی زمین» مطرح شده است: «کپلر۴۵۲بی» (Kepler-452b). این جهان فراخورشیدی به دور ستاره‌ای بسیار شبیه خورشید می‌گردد و به همین علت یکی از جذاب‌ترین نامزدها برای بررسی امکان زیست‌پذیری به شمار می‌رود.
در گفتوگو با استاد تاریخ دانشگاه آزاد بیان شد
مدارس نظامیه؛ نخستین تجربه‌های آموزش سازمان‌یافته در جهان اسلام
مدارس نظامیه که در قرن پنجم هجری به ابتکار خواجه نظام‌الملک طوسی در شهرهای مهم قلمرو سلجوقیان تأسیس شدند، از مهم‌ترین نهادهای آموزشی جهان اسلام در سده‌های میانه به شمار می‌آیند. شکل‌گیری این مدارس در دوره‌ای بود که رقابت‌های مذهبی در جهان اسلام شدت گرفته بود و هم‌زمان خواجه نظام‌الملک در اندیشه سیاسی خود به طرح دوباره نظریه «ایرانشهری» نیز توجه داشت.
ابوعلی مسکویه؛ تاریخ‌نگار و دانشمندی که افسانه‌ها را از تاریخ اخراج کرد
در روزگاری که تاریخ‌نگاری چیزی جز ثبت خشک رویدادها و انباشتن روایت‌های افسانه‌ای نبود، ابوعلی مسکویه با چراغِ عقل و فلسفه به تاریکخانه حوادث قدم گذاشت. براساس آنچه در منابع آمده است می‌توان او را پیشرو نویسندگان علمی تاریخ به‌شمار آورد.
مصاحبه اختصاصی آناتک با دانشمند حوزه ژنتیک سرطان و پژوهشگر ارشد انستیتو ولکام سنگر
ژن‌های سرطانی گربه‌های خانگی، کلید جدید مبارزه با سرطان در انسان است
دانشمندان با تکمیل بزرگ‌ترین مطالعه ژنتیکی بر روی تومورهای گربه‌های خانگی، دریافتند که بسیاری از محرک‌های ژنتیکی سرطان در گربه‌ها و انسان‌ها یکسان هستند. این پژوهش بین‌المللی که نتایج آن در مجله علمی Science منتشر شده، نه تنها دانش ما را درباره بیماری‌های گربه‌ها متحول کرده، بلکه با بهره‌گیری از رویکرد «پزشکی واحد»، دریچه‌ای تازه برای توسعه درمان‌های دقیق در پزشکی انسانی گشوده است.
چگونه باستان‌شناسان رمز زمان را در دل دیوارها می‌گشایند؟
تیشه‌های کوچک دستی تا اسکنرهای لیزری سه‌بعدی؛ باستان‌شناسی مدرن امروز بیش از هر زمان دیگری مرزهای زمان را درنوردیده است. چگونه یک لایه خاکستر یا یک واحد اندازه‌گیری فراموش‌شده در قرون وسطی، می‌تواند داستانِ عجله در ساخت یک قلعه یا شکوه یک معبد را روایت کند؟ این گزارش، واکاویِ دقیقی است بر متدهایی که «کپسول‌های زمان» را در دلِ تپه‌های باستانی و دیوارهای فرسوده باز می‌کنند.
تراپیست-۱ئی؛ زمینِ دوم یا صخره‌ای مرده؟
سیاره «تراپیست-۱ئی» (TRAPPIST-1e) با گرانشی مشابه زمین و قرارگیری در منطقه حیات، به معمایی بزرگ تبدیل شده است: آیا این دنیای سنگی، جوی برای میزبانی از آب و زندگی دارد یا تنها صخره‌ای مرده در آغوش یک ستاره سرخ است؟
در گفتوگوی آناتک با سخنگوی سازمان غذا و دارو بررسی شد
مکمل‌های غذایی؛ ضرورت یا انتخاب خودسرانه؟
میان تبلیغات رنگارنگ مکمل‌های غذایی، بسیاری از افراد بدون داشتنِ کمبودِ بالینی، به مصرف خودسرانه روی می‌آورند. در این گفتوگو، دکتر «محمد هاشمی»، سخنگوی سازمان غذا و دارو، ضمن تأکید بر اولویتِ رژیم غذایی طبیعی، معیارهای علمی برای تشخیصِ نیاز واقعی به مکمل و هشدارهای مربوط به عوارض مصرف بی‌رویه را تشریح می‌کند.
بررسی کپلر-۱۸۶ اف؛ در جستوجوی زمینی دیگر
کشف بیش از ۵۵۰۰ سیاره فراخورشیدی، افق‌های تازه‌ای را در دانش اخترشناسی گشوده است. در این گزارش، سیاره «کپلر-۱۸۶ اف» را به عنوان نمونه‌ای موردی برگزیده‌ایم تا با بررسی آن، معیارهای پیچیده سکونت‌پذیری و واقعیت‌های فیزیکی سیاراتی را که ممکن است میزبان حیات باشند، واکاوی کنیم.
