حجت الاسلام و المسلمین پناهیان:
برنده جایزه مغز و استاد علوم اعصاب دانشگاه نیویورک در گفت‌وگو با آناتک:
راز دست‌های بی پیکره بر صخره‌های مرودشت چیست
به گزارش خبرگزاری آنا، اتابکی، باستان‌شناس و پژوهشگر تاریخ، از کشف نقوش صخره‌ای تازه‌ای از دوره ساسانی در دشت مرودشت استان فارس خبر داد که ویژگی اصلی آنها، ترسیم «دست‌های بدون پیکره» است.
این باستان‌شناس در این باره گفت: در ادامه بررسی و مستندسازی در دشت مرودشت فارس، نقوش سوزنیِ «دست انسان» به همراه بخشی از ساعد را شناسایی کرده‌ایم که از نظر شیوه ترسیم و ویژگی‌های ظاهری، به دوره ساسانی تعلق دارند. این نقش‌ها به‌صورت مستقل و کاملاً بدون نمایش پیکره انسانی بر سطح صخره‌ها ایجاد شده‌اند.
اتابکی با اشاره به سابقه این دست از نقوش افزود: جدا از شیوه نمایش دست در نقش‌برجسته‌های ساسانی که بیشتر به‌عنوان نمادی از احترام و بزرگداشت به کار رفته، ترسیم دست به‌صورت مستقل نیز در مهر‌ها و گل‌مهر‌های این دوره سابقه دارد. نمونه‌های به‌دست‌آمده از موزه‌های بریتانیا، بندرعباس، تخت‌سلیمان، تل ابوشعف عراق و دانشگاه کالیفرنیا (برکلی) نشان می‌دهند که هنرمندان ساسانی گاه دست را به‌تنهایی و بدون سایر اندام‌ها به تصویر می‌کشیدند.
بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که نقش دست در هنر ساسانی با مفاهیمی، چون «درود فرستادن» و «نیک‌خواهی» پیوند دارد. در برخی موارد نیز احتمال ارتباط آن با «پیمان»، «ایزد مهر» و «آیین‌های دینی» مطرح شده است. یکی از نمونه‌های بارز در این زمینه، گل‌مهر به‌دست‌آمده از تخت‌سلیمان است که نقش دست در آن با کتیبه‌ای به خط پهلوی و با مفهوم عبارت abestān ō yazdān (یاری خواستن از ایزدان) همراه شده است.
در همین زمینه، نجمه ابراهیمی، کارشناس ارشد تاریخ، گفت: بر پایه این شواهد، می‌توان احتمال داد که نمایش مستقل دست، راهی برای بیان مفاهیمی، چون نیایش، سوگند، پیمان و آرزوی نیکی بوده است. دست به‌عنون عضوی که در انجام چنین کنش‌هایی نقش کلیدی دارد، به‌تنهایی می‌توانست مفهوم موردنظر را منتقل کند و نیازی به نمایش تمام پیکره انسانی نبوده است.
ابراهیمی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به این پیشینه، این احتمال قوت می‌گیرد که نقش‌های سوزنیِ دشت مرودشت ماهیتی نیایشی داشته و نشانه‌ای از راز و نیاز و یاری جستن از ایزدان باشند؛ به‌ویژه آنکه در کنار یکی از همین نقوش، کتیبه‌ای دعایی از دوره ساسانی نیز به نگارش درآمده است. نمایش بخشی از ساعد با انتهای صاف و حالت ویژه انگشتان، از ویژگی‌های متمایز و ارزشمند این نقوش به شمار می‌رود.
انتهای پیام/
