یادداشت؛
سلاح به تنهایی عامل پیروزی نیست/ عنصر «اراده و روحیه» تعیین‌کننده سرنوشت جنگ‌هاست
به گزارش خبرگزاری آنا، هادی بیگی‌نژاد استاد دانشگاه در مراسم گرامیداشت هفته دفاع مقدس و تجلیل از بسیجیان کارمند و استادان دانشگاه آزاد اسلامی همدان، با تبیین نقش انسان در تحولات تاریخی و جنگ‌ها، گفت: برای فهم درست جنگ‌ها باید علاوه بر سلاح، تجهیزات و توان مادی، به عنصر مهم‌تری به نام روح، اراده و انگیزه انسان توجه کرد؛ چراکه روح انسان می‌تواند بر جسم او غلبه کند و رفتار او را در سخت‌ترین شرایط تعیین کند.
وی با اشاره به وجود مشابهت‌های تاریخی میان جنگ‌ها و تحولات بزرگ افزود: در تاریخ بار‌ها دیده‌ایم که انسان‌ها در شرایط مشابه، رفتار‌های کاملاً متفاوتی از خود نشان داده‌اند؛ فردی ممکن است در برابر نخستین فشار تسلیم شود، اما فرد دیگری با وجود شکنجه و سختی، مقاومت کند. تفاوت این دو رفتار را باید در ظرفیت روحی و تربیتی انسان جست‌و‌جو کرد.
بیگی‌نژاد با تفکیک مفهوم بزرگی روح از فضیلت اخلاقی عنوان کرد: روح بزرگ الزاماً روح خوب نیست. ممکن است انسانی از اراده و روحیه‌ای بسیار قوی برخوردار باشد، اما این ظرفیت را در مسیر منفی به کار بگیرد؛ بنابراین در تحلیل شخصیت‌ها باید میان انسان بزرگ و بزرگمرد تفاوت قائل شد؛ بزرگی زمانی ارزشمند است که در مسیر حقیقت، خیر، ایثار و خدمت قرار گیرد.
این استاد دانشگاه با اشاره به نمونه‌هایی از جریان‌های تاریخی و جنگ‌های مختلف ادامه داد: بسیاری از حرکت‌های بزرگ تاریخی، چه در مسیر خیر و چه در مسیر شر، توسط انسان‌هایی شکل گرفته که دارای اراده و روحیه بزرگ بوده‌اند. تفاوت در این است که یک انسان، بزرگی روح خود را در خدمت انسان‌ها و دفاع از ارزش‌ها قرار می‌دهد و دیگری ممکن است همین ظرفیت را در مسیر خشونت و جنایت به کار گیرد.
وی با اشاره به دوران انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، تربیت معنوی را یکی از عوامل شکل‌گیری شخصیت‌های اثرگذار دانست و گفت: بسیاری از شهدا و رزمندگان، پیش از حضور در جبهه‌ها با عبادت و ایمان، روح خود را پرورش داده بودند. در مقابل، افرادی نیز بودند که در ابتدای مسیر زندگی خود در چنین جایگاهی قرار نداشتند، اما انقلاب و دفاع مقدس زمینه تحول آنان را فراهم کرد و استعداد‌های معنوی و انسانی آنان را آشکار ساخت.
بیگی‌نژاد خاطرنشان کرد: در تاریخ دفاع مقدس نمونه‌هایی داریم که افرادی با پیشینه‌ای کاملاً متفاوت، پس از تحول درونی، به جبهه رفتند و به شهادت رسیدند. این موضوع نشان می‌دهد که شرایط تاریخی می‌تواند انسان را متحول کند؛ اما آنچه در لحظه تصمیم نهایی تعیین‌کننده است، ظرفیت روحی و انتخاب خود انسان است.
وی، یکی از درس‌های مهم دفاع مقدس را نقش اقلیت فداکار در بزنگاه‌های تاریخی عنوان کرد و گفت: در دوران جنگ تحمیلی، همه مردم به یک اندازه در میدان نبرد حضور نداشتند. گروهی از مردم، زندگی عادی خود را ادامه می‌دادند، اما گروهی نیز مسئولیت مستقیم دفاع را پذیرفتند و بخش اصلی فشار و خطر جنگ را تحمل کردند.
بیگی‌نژاد افزود: وقتی از دفاع مقدس سخن می‌گوییم، نباید نقش این گروه را صرفاً با تعداد آنها سنجید. در بسیاری از مقاطع تاریخی، تعداد محدودی از انسان‌ها مسئولیت‌هایی بسیار بزرگ‌تر از تعدادشان بر عهده می‌گیرند و هزینه آن را نیز می‌پردازند.
وی با تأکید بر اینکه امنیت یک پدیده رایگان نیست، ادامه داد: گاهی جامعه از امنیت برخوردار است، اما نسبت میان این امنیت و هزینه‌ای را که گروهی از انسان‌ها برای تأمین آن پرداخت کرده‌اند، به‌صورت روزمره احساس نمی‌کند. فهم این رابطه، بخشی از شناخت درست تاریخ دفاع مقدس است.
بیگی‌نژاد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تجربه‌های تاریخی جنگ سرد و تقابل‌های غیرنظامی، گفت: جنگ فقط در میدان نظامی اتفاق نمی‌افتد؛ ایجاد انگیزه، سازماندهی، تغییر نگرش‌ها و تأثیرگذاری بر روحیه جوامع نیز بخشی از میدان تقابل است. به همین دلیل، در کنار قدرت نظامی باید قدرت روحی، فرهنگی و فکری یک جامعه نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه دشمن در بسیاری از مواقع پیش از آنکه جسم یک جامعه را هدف قرار دهد، روحیه آن را هدف می‌گیرد، اظهار کرد: اگر روحیه یک جامعه شکسته شود، توان مادی آن نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد؛ اما جامعه‌ای که از انسان‌های مؤمن، آگاه، مسئولیت‌پذیر و دارای روحیه ایثار برخوردار باشد، می‌تواند در برابر فشار‌های بزرگ ایستادگی کند.
بیگی‌نژاد، دفاع مقدس را صرفاً یک واقعه نظامی ندانست و تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین میراث دفاع مقدس، تربیت انسان‌هایی است که در لحظه‌ای که کشور به آنها نیاز داشت، از زندگی شخصی خود عبور کردند و مسئولیت تاریخی خود را پذیرفتند. اگر جامعه بتواند چنین انسان‌هایی را تربیت کند، حتی در برابر دشوارترین شرایط نیز ظرفیت ایستادگی و عبور از بحران را خواهد داشت.
انتهای پیام/
