یک عضو هیات علمی «دانشگاه استنفورد» در گفتوگو با آناتک:
ایران تا سال ۱۴۳۰ با سالمندی یکسوم جمعیت مواجه میشود
به گزارش خبرنگار آنا حمید صاحب در نشست خبری تشریح برنامههای هفته ملی سالمندان، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد مدیریت شهری نسبت به سالمندان اظهار کرد: مناسبسازی در شهرداریها نباید صرفاً به مسائل کالبدی محدود شود، بلکه مناسبسازی فرهنگی و اجتماعی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: مردم باید از مرحله تحلیل شرایط زندگی و شناسایی آسیبهای اجتماعی تا سیاستگذاری، برنامهریزی، اجرا و پایش برنامههای شهری مشارکت داشته باشند و شهرداری نباید به جای مردم تصمیم بگیرد یا برنامههای اجتماعی را بدون حضور گروههای هدف اجرا کند.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران با بیان اینکه «شهرداری یعنی مردم»، ادامه داد: شاخص ارزیابی عملکرد نهادهای فرهنگی نباید صرفاً تعداد رویدادها باشد، بلکه باید دید تا چه اندازه توانستهایم کنشگران اجتماعی و مطالبهگران آگاه ایجاد کنیم تا شهروندان بتوانند حقوق خود را مطالبه و از خود در برابر آسیبهای اجتماعی مراقبت کنند.
صاحب از راهاندازی شبکه مردمی «جهاندیدگان» در سطح محلات، مناطق و شهر تهران خبر داد و گفت: این شبکه از افراد داوطلب تشکیل شده و اعضای آن بدون دریافت حقوق، در حوزههای مرتبط با سالمندی مشارکت میکنند. دبیرخانه این شبکه در شهرداری فعالیت دارد و تلاش میکنیم زمینه آموزش، آگاهی از قوانین و مشارکت مؤثر اعضای آن در تصمیمگیریهای مرتبط با سالمندی فراهم شود.
وی با اشاره به استقبال از این شبکه افزود: تعداد کانونهای جهاندیدگان در سطح شهر تهران از ۷۲ کانون عبور کرده و توسعه کمی و کیفی این شبکه در رأس برنامههای حوزه سالمندی شهرداری تهران قرار دارد.
«به وقت قدردانی»؛ سالمندان به یاری سالمندان میروند
مدیرکل سلامت شهرداری تهران یکی از برنامههای هفته سالمند را طرح «به وقت قدردانی» عنوان کرد و گفت: در این طرح، جهاندیدگان هر محله به سالمندان تنها و منزوی سر میزنند، شرایط آنها را بررسی میکنند و در حد توان به آنها خدمات ارائه میدهند.
صاحب همچنین از اجرای برنامههایی برای معرفی مفاخر سالمند، دیدار با خانواده معظم شهدا، بازدید از مراکز نگهداری سالمندان و برگزاری نشست دبیران کانونهای جهاندیدگان با مسئولان فرهنگی و اجتماعی خبر داد.
وی ادامه داد: امسال برنامهای با عنوان «زنگ خرد و تجربه» نیز در دست طراحی است تا جهاندیدگان با حضور در مدارس، تجربیات خود را با دانشآموزان به اشتراک بگذارند و ارتباط میان نسلها تقویت شود.
ایجاد «سرای زندگی» برای حضور فعال سالمندان
صاحب با اشاره به فعالیت مراکز «سرای زندگی» گفت: رویکرد ما این است که خدمات سالمندی صرفاً به مراکزی محدود نشود که سالمندان برای دریافت خدمات به آنها مراجعه کنند؛ بلکه باید به سمت ارائه خدمات سیار و حضور در محل تجمع سالمندان حرکت کنیم.
وی افزود: در این مراکز خدماتی مانند آموزش، بهداشت و سلامت، کارآفرینی، حرکات اصلاحی، ورزش، تفریح، سرگرمی و بازی ارائه میشود و هدف این است که سالمندان در فضایی اجتماعی و مشارکتی، بخشی از مسائل خود را با کمک یکدیگر حل کنند.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران با تأکید بر اهمیت ارتباطات اجتماعی سالمندان اظهار کرد: دورهمی و ارتباط اجتماعی میتواند نقش مهمی در افزایش نشاط و کاهش انزوای سالمندان داشته باشد و شهرداری باید در حوزههایی مانند تفریح، آموزش، سلامت و مشارکت اجتماعی متناسب با نیاز این گروه برنامهریزی کند.
برنامههای شهرداری برای اقتصاد نقرهای و هوش مصنوعی
وی از برنامهریزی برای توسعه «اقتصاد نقرهای» نیز خبر داد و گفت: بازارچههای ویژه سالمندان پیشبینی شده است تا جهاندیدگان بتوانند محصولات و دستاوردهای خود را عرضه کنند و علاوه بر حضور اجتماعی، از ظرفیت اقتصادی خود نیز استفاده کنند.
صاحب همچنین به برنامههای آموزشی حوزه فناوری اشاره کرد و افزود: با توجه به ورود هوش مصنوعی به عرصههای مختلف زندگی، دورههایی با عنوان «دوستی سالمندان با هوش مصنوعی» برای آشنایی این گروه با فناوریهای جدید برگزار میشود.
وی برنامههایی همچون «سالم پیر شویم»، «سفیران حافظه»، پیشگیری از آلزایمر و «دانشگاه زندگی» را از دیگر برنامههای حوزه سالمندی شهرداری تهران برشمرد و گفت: هدف اصلی همه این اقدامات، توانمندسازی سالمندان و افزایش مشارکت اجتماعی آنهاست.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران در پایان تأکید کرد: توسعه کانونهای جهاندیدگان تنها به افزایش تعداد آنها محدود نمیشود، بلکه باید این شبکه به بستری برای مشارکت واقعی سالمندان در مدیریت شهری تبدیل شود تا بخشی از مسائل این گروه با استفاده از ظرفیت خود مردم و جامعه هدف حل شود.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران با اشاره به سرعت بالای سالمندی جمعیت در ایران گفت: روند سالمندی در کشور با سرعتی بسیار بیشتر از بسیاری از کشورهای جهان در حال وقوع است؛ بهگونهای که در فرانسه دوبرابر شدن سهم جمعیت سالمند از ۷ به ۱۴ درصد حدود ۱۰۰ سال زمان برد، اما این اتفاق در ایران طی حدود ۳۰ سال در حال رخ دادن است.
وی افزود: بر اساس برآوردها، در سال ۱۴۳۰ حدود ۳۳ درصد جمعیت کشور سالمند خواهند بود و این شرایط ایجاب میکند از همین امروز برای مواجهه با پیامدهای سالمندی جمعیت آمادگی داشته باشیم.
صاحب با تأکید بر اینکه موضوع سالمندی نباید صرفاً در هفته ملی سالمندان مورد توجه قرار گیرد، اظهار کرد: از رسانهها نیز درخواست داریم موضوع سالمندی را نه فقط به مناسبت این هفته یا برنامههای خاص، بلکه بهعنوان یک موضوع مستمر و مهم اجتماعی دنبال کنند.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران ادامه داد: همانطور که در حوزه فردی گفته میشود آمادگی برای سالمندی باید از حدود ۳۰ سال قبل آغاز شود، در سطح جامعه نیز آمادگی برای مواجهه با جمعیت سالمند باید از امروز شروع شود و حتی میتوان گفت در این زمینه مقداری عقب هستیم.
وی با بیان اینکه سیاستگذاران باید از هماکنون برای پیامدهای سالمندی جمعیت برنامهریزی کنند، گفت: شهرداری تنها بخش کوچکی از مجموعه حاکمیت است که در حوزه سالمندی نقش دارد، هرچند نقش مدیریت شهری در این زمینه بسیار پررنگ است. مسئولیت اصلی حوزه سالمندی در ساختار حاکمیت بیشتر بر عهده سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت است که بخش قابل توجهی از تمرکز آنها بر سالمندانی است که با مشکلات و نیازهای مراقبتی مواجه هستند.
صاحب خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از جامعه سالمندی همچنان سالم، پویا و توانمند است و میتواند برای جامعه خود اثرگذار باشد، اما این بخش کمتر دیده میشود. هدف شهرداری تهران تمرکز بر همین بخش از جامعه سالمندی است و برنامههای این مجموعه نیز با هدف ارتقای سلامت، نشاط و مشارکت اجتماعی سالمندان طراحی شده است.
«سایهتان مستدام» برای بازنمایی مثبت سالمندی
مدیرکل سلامت شهرداری تهران درباره رویکرد برنامههای فرهنگی حوزه سالمندی نیز گفت: در بسیاری از طرحها ابتدا یک مداخله یا برنامه اجرا و سپس اثربخشی آن ارزیابی میشود، اما در پروژههای بزرگ و کمپینهای اجتماعی، به دلیل ماهیت آنها نمیتوان اثربخشی را صرفاً با مدلهای آزمایشی و به همان دقت اندازهگیری کرد.
وی افزود: کمپین «سایهتان مستدام» با هدف بازنمایی مثبت دوران سالمندی طراحی شده است؛ به این معنا که سالمندان در موقعیتهای مثبت اجتماعی دیده شوند و آنها را بهعنوان افراد موفق، اثرگذار و محور خانواده معرفی کنیم.
صاحب تأکید کرد: اگر بخواهیم در حوزه سالمندی موفق باشیم، باید در برنامههایی سرمایهگذاری کنیم که به حفظ سلامت، پویایی و مشارکت اجتماعی سالمندان کمک کند؛ چراکه بخش قابل توجهی از ظرفیت سالمندی کشور همچنان میتواند در جامعه فعال و اثرگذار باشد.
وی ادامه داد: توجه به این موضوع میتواند در کاهش پیامدهای اجتماعی و درمانی سالمندی نیز مؤثر باشد و به کشور کمک کند تا با هزینهها و آسیبهای ناشی از افزایش جمعیت سالمند، مواجهه مناسبتری داشته باشد.
انتهای پیام/
