ارتباط ۸ ماده نگهدارنده غذایی رایج با افزایش فشار خون

به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از «ساینس آلرت» (ScienceAlert)؛ این مطالعه بلندمدت، وضعیت سلامت و رژیم غذایی ۱۱۲ هزار و ۳۹۵ نفر را در فرانسه، طی حدود هفت تا هشت سال، بررسی کرد. افرادی که بیشترین میزان مواد نگهدارنده را مصرف می‌کردند، ۲۴ درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به فشار خون بالا قرار داشتند.

علاوه بر این، شرکت‌کنندگانی که بیشترین میزان مواد نگهدارنده غیرآنتی‌اکسیدانی را مصرف می‌کردند، ۱۶ درصد بیشتر در معرض خطر نسبی ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی قرار داشتند.

مواد نگهدارنده غیرآنتی‌اکسیدانی برای جلوگیری از فساد مواد غذایی، رشد باکتری‌ها یا قارچ‌ها را مهار می‌کنند؛ در حالی که سازوکار آنها جلوگیری از اکسیداسیون نیست.

با این حال، حتی برخی مواد نگهدارنده آنتی‌اکسیدانی که از نظر شیمیایی با ترکیباتی که به‌طور طبیعی در بدن وجود دارند، مانند ویتامین C، یکسان هستند نیز با پیامد‌های منفی برای سلامت مرتبط بودند.

این افزودنی‌ها گاهی برای جلوگیری از قهوه‌ای شدن میوه‌ها یا سبزیجات مورد استفاده قرار می‌گیرند.

یافته‌های این پژوهش در «مجله قلب اروپا» (European Heart Journal) منتشر شده است.

«مطالعات تجربی نشان می‌دهند که برخی افزودنی‌های نگهدارنده مواد غذایی ممکن است برای سلامت قلبی‌عروقی مضر باشند، اما تاکنون شواهد کافی درباره تأثیر این ترکیبات بر انسان نداشته‌ایم».

این مطلب را «آناایس هازنبولر» (Anaïs Hasenböhler)، اپیدمیولوژیست تغذیه و دانشجوی دکتری در دانشگاه سوربن پاریس شمالی، بیان کرده است.

او می‌افزاید: «تا آنجا که می‌دانیم، این نخستین مطالعه از این نوع است که ارتباط میان طیف گسترده‌ای از مواد نگهدارنده و سلامت قلبی‌عروقی را بررسی می‌کند».

نتایج این مطالعه که از نوع مشاهده‌ای است، ثابت نمی‌کند که این افزودنی‌های غذایی باعث فشار خون بالا می‌شوند یا مستقیما به بیماری قلبی منجر می‌شوند. این یافته‌ها تنها می‌توانند نشانه‌ای از وجود ارتباط احتمالی باشند.

با این حال، یکی از مزایای این پژوهش آن است که دانشمندان رژیم غذایی شرکت‌کنندگان را با دقت زیادی ثبت و پیگیری کردند. برخی افراد نزدیک به ۱۰۰ گزارش غذایی روزانه ارائه کردند که در آنها حتی اطلاعات مربوط به برند مواد غذایی مصرف‌شده نیز ثبت شده بود.

این اطلاعات بسیار دقیق به پژوهشگران اجازه داد اثر این واقعیت را تعدیل کنند که غذا‌های ناسالم و فرآوری‌شده بیشتر احتمال دارد حاوی مواد نگهدارنده باشند.

حتی پس از تعدیل آماری بر اساس گروه‌های اصلی مواد غذایی، از جمله میوه‌ها و سبزیجات، گوشت قرمز و گوشت‌های فرآوری‌شده و غذا‌های فوق‌فرآوری‌شده، پژوهشگران همچنان ارتباط‌های آماری معناداری میان مواد نگهدارنده و پیامد‌های سلامت قلبی‌عروقی مشاهده کردند.

نویسندگان مقاله توضیح می‌دهند: «این موضوع احتمال اینکه ارتباط‌های مشاهده‌شده صرفا ناشی از خود مواد غذایی باشند و نه مواد نگهدارنده مورد مطالعه، را کاهش می‌دهد».

هشت افزودنی شناسایی‌شده توسط پژوهشگران در فرانسه عبارت‌اند از:

• سوربات پتاسیم (E۲۰۲) که اغلب در محصولات میوه‌ای فرآوری‌شده و نوشیدنی‌ها استفاده می‌شود.

• پتاسیم متابی‌سولفیت (E۲۲۴) که معمولا در نوشیدنی‌های الکلی مانند شراب استفاده می‌شود.

• سدیم نیتریت (E۲۵۰)، آسکوربات سدیم (E۳۰۱) و سدیم اریتوربات (E۳۱۶) که هر سه در گوشت‌های فرآوری‌شده مورد استفاده قرار می‌گیرند.

• اسید اسکوربیک (E۳۰۰) که اغلب به میوه‌ها و سبزیجات فرآوری‌شده افزوده می‌شود.

• اسید سیتریک (E۳۳۰) که معمولا در نوشیدنی‌های غیرالکلی استفاده می‌شود.

• و در نهایت عصاره رزماری (E۳۹۲) که معمولا به روغن‌ها و چربی‌ها افزوده می‌شود.

تنها یکی از این مواد شیمیایی، به‌تنهایی، با بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط داشت.

نکته قابل‌توجه این بود که این ماده اسید اسکوربیک (E۳۰۰) بود که نام شیمیایی ویتامین C است و با ۱۵ درصد افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط داشت.

تقریبا نیمی از آسکوربات‌هایی که شرکت‌کنندگان دریافت کرده بودند، از میوه‌ها و سبزیجات فرآوری‌شده منشأ می‌گرفت.

پژوهش‌های پیشین، ویتامین C طبیعی را با پیامد‌های بهتر برای سلامت مرتبط دانسته‌اند، اما شاید زمانی که این ماده شیمیایی به‌عنوان یک افزودنی غذایی استفاده می‌شود، وضعیت متفاوت باشد.

این یافته از پژوهش انجام‌شده در فرانسه، دستورالعمل‌های فعلی تغذیه‌ای مبتنی بر مواد غذایی را زیر سؤال نمی‌برد، اما نشان می‌دهد که ممکن است دستورالعمل‌های ایمنی نیازمند بازنگری باشند.

نویسندگان پژوهش معتقدند نتایج آنها «پیامد‌های مهمی برای سلامت عمومی دارد، زیرا مصرف‌کنندگان از طریق هزاران نوع ماده غذایی و نوشیدنی در معرض این ترکیبات قرار می‌گیرند».

با این حال، به مطالعات اپیدمیولوژیک بیشتر و داده‌های تجربی بیشتری نیاز است.

افزودن مواد نگهدارنده به میوه‌ها و سبزیجات ممکن است به افراد بیشتری امکان دسترسی به مواد غذایی مهمی را بدهد که خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را کاهش می‌دهند.

اما این مزایا باید در برابر معایب احتمالی آنها سنجیده شوند.

برای نمونه، مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۴ نشان داد موش‌هایی که میکروب‌های روده‌ای انسانی داشتند و فروکتوز حاوی سوربات پتاسیم، به‌عنوان ماده نگهدارنده، به آنها داده شد، نشانه‌هایی از اختلال متابولیک مرتبط با بیماری کبد چرب نشان دادند.

اینکه آیا همین اتفاق ممکن است در بدن انسان نیز رخ دهد، مشخص نیست.

«پژوهش‌های تجربی موجود در این زمینه به‌طور مداوم نشان داده‌اند که مواد نگهدارنده ممکن است باعث استرس اکسیداتیو در بدن شوند یا بر نحوه عملکرد لوزالمعده تأثیر بگذارند».

این اظهارات را «ماتیلد توویه» (Mathilde Touvier)، مدیر پژوهشی مؤسسه ملی سلامت و تحقیقات پزشکی فرانسه (INSERM) و نویسنده اصلی مطالعه، مطرح کرده است.

او می‌گوید: «این نتایج نشان می‌دهند که ما به بازنگری در خطرات و مزایای این افزودنی‌های غذایی از سوی نهاد‌های مسئول، مانند سازمان ایمنی غذایی اروپا (EFSA) و سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA)، برای حفاظت بهتر از مصرف‌کنندگان نیاز داریم».

تا زمانی که داده‌های بیشتری به دست آید، این یافته‌ها از توصیه‌های موجود مبنی بر ترجیح دادن مواد غذایی کم‌فرآوری‌شده و پرهیز از افزودنی‌های غیرضروری تا حد امکان حمایت می‌کنند.